Chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí của Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng yếu thế, đảm bảo công bằng trong xã hội. Nhằm mở rộng hơn nữa khả năng tiếp cận lý lẽ và công lý cho người dân, pháp luật đã có những điều chỉnh quan trọng về diện đối tượng thụ hưởng. Bài viết này từ Công ty Luật ACC sẽ phân tích toàn diện và chi tiết danh sách các đối tượng được hưởng chính sách này theo quy định mới nhất áp dụng từ năm 2027.
1. Khung pháp lý mới nhất quy định về điều kiện thụ hưởng trợ giúp pháp lý
Căn cứ quy định tại Luật 05/2026/QH16 Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật trợ giúp pháp lý, danh mục người được trợ giúp pháp lý đã được bổ sung, chuẩn hóa và mở rộng đáng kể nhằm phù hợp với thực tiễn tư pháp hiện đại.
Việc xác định chính xác đối tượng ngay từ giai đoạn đầu là điều kiện tiên quyết để cơ quan nhà nước thụ lý hồ sơ. Điều này giúp đảm bảo chính sách ưu đãi của Nhà nước đến đúng người, đúng thời điểm, tránh việc thất thoát ngân sách cũng như bảo vệ tối đa quyền lợi cho người dân khi gặp rủi ro pháp lý.
2. Chi tiết danh sách 14 nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí
Theo quy định sửa đổi bổ sung Điều 7 của Luật Trợ giúp pháp lý, từ ngày 01/01/2027, 14 nhóm công dân sau đây chính thức thuộc diện được hỗ trợ pháp lý hoàn toàn miễn phí:
- Nhóm 1: Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ.
- Nhóm 2: Người thuộc hộ nghèo và người thuộc hộ cận nghèo.
- Nhóm 3: Người nhiễm chất độc da cam.
- Nhóm 4: Người khuyết tật.
- Nhóm 5: Trẻ em.
- Nhóm 6: Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người.
- Nhóm 7: Người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.
- Nhóm 8: Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại.
- Nhóm 9: Người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn trong các vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi sự kiện này.
- Nhóm 10: Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên.
- Nhóm 11: Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người.
- Nhóm 12: Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
- Nhóm 13: Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý.
- Nhóm 14: Người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật.
>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn xác định đối tượng được trợ giúp pháp lý tại đây.
3. Phạm vi công việc trợ giúp pháp lý dành cho các đối tượng thụ hưởng
Khi thuộc một trong 14 nhóm đối tượng trên, người dân sẽ được các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý hỗ trợ thông qua nhiều hình thức đa dạng tùy thuộc vào bản chất vụ việc.
Các hình thức trợ giúp pháp lý bao gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng. Đặc biệt, đối với các tranh chấp hành chính hoặc dân sự cần làm việc với cơ quan chức năng, hình thức đại diện ngoài tố tụng đóng vai trò hết sức thiết yếu.
Người thực hiện trợ giúp pháp lý sẽ tiến hành các hoạt động chuyên môn:
- Hướng dẫn, đưa ra ý kiến pháp lý, hỗ trợ soạn thảo đơn từ, văn bản liên quan đến tranh chấp, khiếu nại, vướng mắc.
- Hướng dẫn và hỗ trợ các bên hòa giải, thương lượng, thống nhất phương án giải quyết tối ưu.
- Đại diện cho người được trợ giúp pháp lý làm việc trực tiếp trước các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn đại diện ngoài tố tụng trong trợ giúp pháp lý tại đây.
4. Quy trình thụ lý và bảo vệ quyền lợi khẩn cấp cho người thuộc diện hỗ trợ
Để đảm bảo quyền lợi không bị ảnh hưởng do thủ tục hành chính, quy trình tiếp nhận yêu cầu đối với các nhóm đối tượng trên đã được tối ưu hóa theo hướng linh hoạt.
Trong trường hợp người dân chưa kịp chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nhưng vụ việc rơi vào tình thế cấp bách (sắp hết thời hiệu khởi kiện, sắp đến ngày xét xử hoặc vụ việc do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển sang), tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý sẽ tiến hành thụ lý ngay. Người tiếp nhận sẽ báo cáo người đứng đầu tổ chức để thụ lý tức thì, sau đó mới hướng dẫn công dân bổ sung các giấy tờ, tài liệu chứng minh đối tượng theo quy định.
5. Trách nhiệm giải thích và giới thiệu của các cơ quan nhà nước liên quan
Pháp luật quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng nhằm đảm bảo 14 nhóm đối tượng thụ hưởng không bị bỏ sót quyền lợi:
- Trong quá trình xử lý, giải quyết công việc liên quan đến công dân, nếu phát hiện công dân thuộc diện người được trợ giúp pháp lý, cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải thích rõ quyền lợi và giới thiệu họ đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý.
- Các cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm phối hợp triển khai cơ chế trực trợ giúp pháp lý tại Tòa án nhân dân và trong điều tra hình sự, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia bảo vệ cho đối tượng.
- Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện giám sát việc chấp hành chính sách, đảm bảo mọi công dân thuộc diện ưu tiên đều nhận được sự trợ giúp kịp thời.
Nếu quý khách hàng vẫn còn thắc mắc về các giấy tờ chứng minh đối tượng hoặc cần tư vấn sâu hơn về quy trình thực hiện trợ giúp pháp lý, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC – đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm – để nhận được sự hỗ trợ tận tình từ đội ngũ luật sư.
Để lại một bình luận