6 tiêu chuẩn chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy

Xác định tình trạng nghiện ma túy là một thủ tục y tế – pháp lý có ý nghĩa quan trọng, làm căn cứ để áp dụng các biện pháp quản lý, cai nghiện hoặc xử lý hành chính theo đúng quy định của pháp luật. Để bảo đảm tính chính xác và thống nhất trên toàn quốc, Bộ Y tế đã ban hành các tiêu chuẩn chẩn đoán y khoa cụ thể. Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật ACC sẽ phân tích chi tiết 6 tiêu chuẩn chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy cốt lõi theo quy định mới nhất.

1. Căn cứ pháp lý về tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện ma túy

Ngày 16/05/2026, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư 14/2026/TT-BYT Quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 nhằm thay thế Thông tư 18/2021/TT-BYT.

Văn bản này áp dụng cho các cá nhân thuộc diện cần xác định tình trạng nghiện ma túy theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025. Việc nắm rõ các tiêu chuẩn y khoa này giúp người dân, gia đình cũng như các cơ quan liên quan bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tuân thủ đúng trình tự pháp luật.

2. Chi tiết 6 tiêu chuẩn chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy

Căn cứ khoản 1 Điều 2 Thông tư 14/2026/TT-BYT, một người được chẩn đoán xác định là nghiện ma túy khi có ít nhất 03 trong 06 tiêu chuẩn dưới đây xảy ra đồng thời trong vòng ít nhất 01 tháng, hoặc nếu tồn tại trong khoảng thời gian ngắn hơn 01 tháng thì cần lặp đi lặp lại đồng thời trong vòng 12 tháng:

• Tiêu chuẩn 1: Ham muốn mạnh mẽ hoặc cảm giác bắt buộc phải sử dụng chất ma túy.
• Tiêu chuẩn 2: Khó khăn trong việc kiểm soát các hành vi sử dụng chất ma túy về thời gian bắt đầu, thời gian kết thúc hoặc mức sử dụng.
• Tiêu chuẩn 3: Có hiện tượng dung nạp với chất ma túy.
• Tiêu chuẩn 4: Ngày càng trở nên thờ ơ với các thú vui hoặc sở thích khác do sử dụng chất ma túy.
• Tiêu chuẩn 5: Tiếp tục sử dụng chất ma túy mặc dù đã biết về các tác hại của chất ma túy.
• Tiêu chuẩn 6: Có trạng thái cai chất ma túy hay hội chứng cai chất ma túy khi ngừng hoặc giảm sử dụng chất ma túy.

>>> Xem thêm bài viết: Hướng dẫn xử lý khi chưa rõ dấu hiệu xác định nghiện ma túy tại đây.

3. Hướng dẫn xác định các biểu hiện lâm sàng theo Phụ lục I

Việc xác định các tiêu chuẩn từ 2 đến 6 không dựa vào cảm quan mà phải tuân thủ Hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT, cụ thể:

• Đối với Tiêu chuẩn 2: Xác định khi có biểu hiện sử dụng với khối lượng lớn hơn, thời gian dài hơn dự định hoặc có sự thèm muốn dai dẳng, nỗ lực không thành để giảm kiểm soát việc sử dụng.
• Đối với Tiêu chuẩn 3: Thể hiện qua nhu cầu phải tăng đáng kể lượng chất ma túy để đạt hiệu quả mong muốn hoặc bị giảm đáng kể tác dụng khi tiếp tục dùng cùng một liều lượng.
• Đối với Tiêu chuẩn 4: Biểu hiện qua việc thay đổi, từ bỏ các mối quan tâm, hoặc dành phần lớn thời gian để tìm kiếm, sử dụng và hồi phục sau khi dùng chất ma túy.
• Đối với Tiêu chuẩn 5: Tiếp tục dùng dù đã xuất hiện tác hại về cơ thể, tổn thương tâm thần, hành vi hoặc gây hậu quả nặng nề cho gia đình.
• Đối với Tiêu chuẩn 6: Xuất hiện trạng thái cai đặc trưng hoặc bắt buộc phải sử dụng lại chất ma túy cùng loại hay tương tự để giảm nhẹ triệu chứng cai.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn báo cáo kết quả hoạt động xác định tình trạng nghiện ma túy tại đây.

4. Căn cứ và nguồn thông tin để chẩn đoán xác định

Theo khoản 3 Điều 2 Thông tư 14/2026/TT-BYT, y bác sĩ thực hiện chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy dựa trên các căn cứ sau:

• Kết quả theo dõi lâm sàng trực tiếp đối với người cần xác định tại cơ sở y tế.
• Thông tin khai thác trực tiếp từ người cần xác định tình trạng nghiện ma túy hoặc người đi cùng.
• Hồ sơ do cơ quan Công an cấp xã hoặc cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy cung cấp.

Mọi thông tin ghi nhận trong quá trình theo dõi phải được cập nhật đầy đủ vào hồ sơ bệnh án và Phiếu tổng hợp theo dõi theo Mẫu số 01 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT.

Quá trình xác định tình trạng nghiện ma túy đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về cả chuyên môn y tế lẫn hồ sơ thủ tục hành chính. Nếu quy trình theo dõi không bảo đảm đủ thời gian hoặc việc ghi nhận tiêu chuẩn không đúng thực tế, kết quả chẩn đoán có thể bị sai lệch, dẫn đến rủi ro pháp lý cho các bên liên quan.

Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hỗ trợ thủ tục hành chính, giải đáp quy định y tế và pháp luật phòng, chống ma túy. Nếu quý khách hàng, cơ sở y tế hoặc tổ chức cần tư vấn chuyên sâu về tiêu chuẩn chẩn đoán theo Thông tư 14/2026/TT-BYT, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn tận tình và kịp thời.