Trong thời đại số hóa hiện nay, người lao động hoàn toàn có thể tự mình tra cứu thông tin về quá trình tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) thông qua các cổng thông tin điện tử do cơ quan BHXH cung cấp. Tuy nhiên, không ít người thắc mắc “Tại sao không tra cứu được quá trình đóng BHXH?” dù đã thực hiện đúng các bước hướng dẫn. Để giải đắp được thắc mắc trên, hãy cùng Công ty Luật ACC đi tìm hiểu vấn đề trên.
1. Bảo hiểm xã hội là gì?
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách an sinh xã hội quan trọng của Nhà nước, nhằm bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ không còn khả năng lao động hoặc mất thu nhập do các lý do như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc tử vong.
Theo Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, BHXH được hiểu là:
“Sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.”
>> Bạn đọc có thể tham khảo về Giấy khám sức khoẻ tiếng trung là gì?
2. Các chế độ bảo hiểm xã hội
Theo Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, chế độ BHXH được chia thành hai loại chính:
Bảo hiểm xã hội bắt buộc:
Gồm 5 chế độ chính:
-
Ốm đau
-
Thai sản
-
Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
-
Hưu trí
-
Tử tuất
Người lao động tham gia BHXH bắt buộc sẽ được hưởng các chế độ trên nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện:
Gồm 2 chế độ:
-
Hưu trí
-
Tử tuất
Người lao động không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc có thể tự nguyện tham gia để hưởng các quyền lợi về hưu trí và tử tuất.
>> Bạn đọc có nhu cầu tham khảo thêm về Danh sách tra cứu mã cơ quan BHXH
3. Các quyền lợi khi tham gia bảo hiểm xã hội
Khi tham gia bảo hiểm xã hội, người lao động được hưởng nhiều quyền lợi thiết thực, không chỉ trong quá trình làm việc mà còn trong suốt cuộc đời, đặc biệt là khi không còn khả năng lao động hoặc gặp rủi ro trong cuộc sống. Cụ thể:
Quyền lợi về chế độ:
-
Được đảm bảo các chế độ theo Luật BHXH 2014, gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất (với BHXH bắt buộc); hưu trí và tử tuất (với BHXH tự nguyện).
-
Được cấp và quản lý sổ BHXH, đây là tài liệu quan trọng ghi lại toàn bộ quá trình đóng và hưởng BHXH, được sử dụng để làm căn cứ tính lương hưu, trợ cấp… Người lao động có quyền yêu cầu trả lại sổ khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Quyền lợi về nhận lương hưu và trợ cấp:
-
Người lao động nhận lương hưu định kỳ hằng tháng khi đủ điều kiện nghỉ hưu (độ tuổi và thời gian đóng).
-
Các khoản trợ cấp như trợ cấp thai sản, ốm đau, tử tuất được chi trả kịp thời theo hình thức linh hoạt:
-
Nhận trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ được ủy quyền.
-
Nhận qua tài khoản ngân hàng cá nhân.
-
Nhận thông qua đơn vị sử dụng lao động.
-
Quyền lợi về bảo hiểm y tế:
-
Trong thời gian hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH, người lao động sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế để khám chữa bệnh theo quy định.
-
Trường hợp nghỉ việc để sinh con, nhận con nuôi, điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp… vẫn được hưởng quyền lợi BHYT mà không cần đóng thêm.
Quyền lợi khác:
-
Chủ động đi khám giám định y khoa để xác định mức suy giảm khả năng lao động. Nếu đủ điều kiện, sẽ được thanh toán chi phí giám định từ quỹ BHXH.
-
Ủy quyền hợp pháp cho người khác nhận lương hưu, trợ cấp BHXH trong trường hợp không thể tự nhận.
-
Yêu cầu cung cấp thông tin đầy đủ về việc đóng BHXH từ phía cơ quan BHXH hoặc người sử dụng lao động.
-
Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện nếu phát hiện hành vi vi phạm quyền lợi liên quan đến BHXH của mình.
Như vậy, tham gia BHXH không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi quan trọng giúp người lao động an tâm hơn về sức khỏe và tài chính, đặc biệt trong các giai đoạn khó khăn trong cuộc sống.
4. Tại sao không tra cứu được quá trình đóng BHXH?
Không tra cứu được quá trình đóng BHXH là vấn đề mà nhiều người lao động gặp phải khi kiểm tra thông tin trên Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam hoặc ứng dụng VssID. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:
4.1. Thông tin cá nhân chưa được cập nhật chính xác
-
Sai tên, ngày sinh, giới tính, số CMND/CCCD dẫn đến không khớp dữ liệu khi tra cứu.
-
Thiếu thông tin trong hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về BHXH.
→ Cách xử lý: Kiểm tra lại toàn bộ thông tin cá nhân. Nếu phát hiện sai lệch, cần liên hệ đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ quan BHXH để điều chỉnh.
4.2. Doanh nghiệp chưa kê khai hoặc chậm cập nhật hồ sơ
-
Một số doanh nghiệp có thể chưa thực hiện kê khai đầy đủ hoặc cập nhật chậm hồ sơ tham gia BHXH của người lao động.
-
Trường hợp này thường xảy ra khi mới bắt đầu đóng BHXH hoặc chuyển nơi làm việc.
→ Cách xử lý: Người lao động cần chủ động hỏi phòng nhân sự, yêu cầu cung cấp thông tin đã kê khai và liên hệ cơ quan BHXH nếu cần thiết.
4.3. Chưa đăng ký mã số BHXH hoặc chưa có tài khoản cá nhân
-
Người lao động chưa được cấp mã số BHXH hoặc chưa liên kết thông tin cá nhân với mã số BHXH nên không tra cứu được.
→ Cách xử lý: Nộp tờ khai TK1-TS để đăng ký mã số BHXH tại cơ quan BHXH hoặc tạo tài khoản cá nhân qua ứng dụng VssID.
4.4. Lỗi hệ thống hoặc chưa đồng bộ dữ liệu
-
Một số trường hợp hệ thống BHXH đang bảo trì, nâng cấp hoặc dữ liệu chưa được đồng bộ đầy đủ giữa các tỉnh/thành, dẫn đến việc tra cứu không thành công.
→ Cách xử lý: Đợi hệ thống hoạt động ổn định, sau đó tra cứu lại. Có thể kiểm tra lại vào thời điểm khác trong ngày.
4.5. Người lao động mới tham gia BHXH
-
Khi vừa mới bắt đầu tham gia BHXH, thông tin chưa được cập nhật kịp thời lên hệ thống trực tuyến nên sẽ chưa thể tra cứu ngay.
→ Cách xử lý: Chờ khoảng 30–45 ngày sau khi bắt đầu đóng, sau đó tra cứu lại hoặc kiểm tra thông qua công ty.
5. Mức phí đóng bảo hiểm xã hội
Mức phí đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) được quy định dựa trên tỷ lệ phần trăm tính trên mức tiền lương tháng của người lao động. Mức đóng cụ thể sẽ phụ thuộc vào loại hình BHXH tham gia (bắt buộc hoặc tự nguyện), đối tượng đóng (người lao động Việt Nam, người lao động nước ngoài), cũng như các quỹ thành phần trong hệ thống BHXH.
5.1. Đối với người lao động Việt Nam tham gia BHXH bắt buộc
Tổng mức đóng là 32% trên tiền lương tháng, trong đó:
-
Người sử dụng lao động đóng 21,5%, bao gồm:
-
14% vào quỹ hưu trí và tử tuất
-
3% vào quỹ ốm đau và thai sản
-
0,5% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
-
1% vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp
-
3% vào quỹ bảo hiểm y tế
-
-
Người lao động đóng 10,5%, bao gồm:
-
8% vào quỹ hưu trí và tử tuất
-
1% vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp
-
1,5% vào quỹ bảo hiểm y tế
-
5.2. Đối với người lao động nước ngoài
Tổng mức đóng là 30% trên tiền lương tháng, trong đó:
-
Người sử dụng lao động đóng 20,5%, bao gồm:
-
14% vào quỹ hưu trí và tử tuất
-
3% vào quỹ ốm đau và thai sản
-
0,5% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
-
3% vào quỹ bảo hiểm y tế
-
-
Người lao động đóng 9,5%, bao gồm:
-
8% vào quỹ hưu trí và tử tuất
-
1,5% vào quỹ bảo hiểm y tế
-
5.3. Mức lương làm căn cứ đóng BHXH
-
Mức lương tối thiểu để đóng BHXH phụ thuộc vào mức lương tối thiểu vùng được Chính phủ công bố hàng năm. Đây là mức lương thấp nhất được phép áp dụng làm cơ sở để tính đóng BHXH bắt buộc.
-
Mức lương tối đa để đóng BHXH không vượt quá 20 lần mức lương cơ sở. Từ ngày 01/7/2025, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng, do đó: Mức lương tối đa làm căn cứ đóng BHXH là 46.800.000 đồng/tháng.
6. Câu hỏi thường gặp
Có thể tham gia cùng lúc BHXH bắt buộc và tự nguyện không?
Không. Người lao động chỉ được tham gia một hình thức BHXH tại một thời điểm, tùy thuộc vào tình trạng làm việc.
BHXH tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản không?
Không. BHXH tự nguyện chỉ có 2 chế độ là hưu trí và tử tuất.
Người lao động nghỉ việc có được rút BHXH một lần không?
Có. Nếu sau 1 năm nghỉ việc không tiếp tục tham gia BHXH, người lao động có thể làm hồ sơ nhận BHXH một lần.
Hy vọng qua bài viết, ACC Đà Nẵng đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về vấn đề Tại sao không tra cứu được quá trình đóng BHXH? Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Công ty Luật ACC nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.
Để lại một bình luận