Nếu một người bị lừa chuyển khoản tiền đặt cọc mua xe qua mạng thì có thể tố cáo tội gì?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Tội danh có thể tố cáo

Hành vi lừa đảo chuyển khoản tiền đặt cọc mua xe qua mạng có thể bị tố cáo về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Tội này áp dụng khi người thực hiện dùng thủ đoạn gian dối, như giả mạo thông tin bán hàng trên mạng xã hội hoặc website, để chiếm đoạt tài sản của người khác. Mức hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân, tùy thuộc vào giá trị tài sản bị chiếm đoạt và các tình tiết tăng nặng. Ví dụ, nếu số tiền từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, mức phạt tù cơ bản từ 6 tháng đến 3 năm; nếu trên 500.000.000 đồng, có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc chung thân.

Điều kiện để tố cáo

Để hành vi được công nhận là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cần đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015. Thứ nhất, hành vi phải có thủ đoạn gian dối cụ thể, như cung cấp thông tin giả về xe hơi, hợp đồng mua bán không tồn tại, dẫn đến nạn nhân tự nguyện chuyển khoản. Thứ hai, giá trị tài sản bị chiếm đoạt phải từ 2.000.000 đồng trở lên; nếu dưới mức này, có thể xử lý hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự. Thứ ba, nạn nhân phải chứng minh được thiệt hại thực tế và mối liên hệ nhân quả với hành vi lừa đảo. Nếu không đủ điều kiện hình sự, có thể khởi kiện dân sự đòi bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015.

Quy trình tố cáo

Việc tố cáo cần thực hiện tại cơ quan công an có thẩm quyền theo Luật Tố cáo 2018 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Quy trình được tiến hành theo các bước sau để đảm bảo hiệu quả và bảo vệ quyền lợi nạn nhân.

Bước 1: Thu thập bằng chứng

Nạn nhân cần nhanh chóng thu thập các chứng cứ liên quan để chứng minh hành vi lừa đảo, bao gồm sao kê giao dịch chuyển khoản ngân hàng, tin nhắn, email hoặc bài đăng trên mạng xã hội về giao dịch mua xe, ảnh chụp màn hình thông tin người bán giả mạo, và bất kỳ tài liệu nào chứng tỏ xe không tồn tại. Bằng chứng phải được lưu giữ nguyên vẹn, có thể nhờ ngân hàng xác nhận giao dịch để tăng tính pháp lý. Thời hạn thu thập nên trong vòng 3 tháng kể từ ngày phát hiện lừa đảo để tránh mất dữ liệu.

Bước 2: Soạn thảo đơn tố giác

Lập đơn tố giác tội phạm theo mẫu tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, nêu rõ thông tin cá nhân người tố cáo, mô tả hành vi lừa đảo (không cần chi tiết dài dòng), giá trị tài sản bị chiếm đoạt và yêu cầu khởi tố. Đơn phải ký tay, ghi ngày tháng, và có thể nhờ luật sư hỗ trợ để đảm bảo tính chính xác. Nếu có nhiều nạn nhân cùng vụ việc, có thể tố cáo chung để tăng sức nặng.

Bước 3: Nộp đơn và theo dõi

Gửi đơn tố giác đến Công an cấp xã/phường nơi cư trú của nạn nhân hoặc nơi xảy ra hành vi lừa đảo (nếu biết địa chỉ nghi phạm), theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Cơ quan công an phải tiếp nhận và xác minh trong vòng 20 ngày (có thể gia hạn). Nạn nhân có quyền theo dõi tiến trình bằng cách liên hệ trực tiếp hoặc qua đường dây nóng của Bộ Công an. Nếu cần, có thể khiếu nại nếu cơ quan chậm trễ.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Bản sao CMND/CCCD hoặc hộ chiếu của người tố cáo.
• Sao kê giao dịch chuyển khoản chứng minh số tiền và thời gian.
• Các tài liệu điện tử (in ấn và lưu file gốc) như tin nhắn, hợp đồng giả mạo.
• Chứng cứ về thiệt hại (nếu có biên bản ngân hàng hoặc xác nhận mất mát).
• Đơn tố giác đã ký (bản chính).

Việc tuân thủ quy trình tố cáo giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người vi phạm và ngăn chặn các hành vi lừa đảo tương tự trên không gian mạng. Đồng thời, nạn nhân có thể yêu cầu cơ quan chức năng hỗ trợ thu hồi tài sản nếu vụ việc được khởi tố. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.