Làm sao biết tài khoản ngân hàng bị cơ quan thuế rà soát?

Trong kỷ nguyên số hóa và quản lý dữ liệu lớn (Big Data), việc kiểm soát dòng tiền qua tài khoản ngân hàng để chống thất thu thuế đang ngày càng được siết chặt. Nhằm giúp bạn đọc, hộ kinh doanh và doanh nghiệp chủ động nắm bắt quy định pháp luật mới nhất, Công ty Luật ACC xin chia sẻ bài phân tích chuyên sâu về cách nhận biết tài khoản ngân hàng đang nằm trong tầm ngắm rà soát của cơ quan thuế. Đặc biệt, các căn cứ trong bài viết này được đối chiếu trực tiếp theo các quy định cải cách quản lý tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

1. Cơ sở pháp lý về việc rà soát tài khoản ngân hàng theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở dữ liệu liên thông để kiểm soát nghĩa vụ thuế. Theo luật mới, nguyên tắc quản lý rủi ro được tối ưu hóa tối đa nhằm tự động phân nhóm người nộp thuế.

1.1. Đối tượng áp dụng rà soát dòng tiền tài khoản ngân hàng:

• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (đặc biệt là nhóm kinh doanh thương mại điện tử, livestream bán hàng, nhận tiền tiếp thị liên kết…).
• Cá nhân có phát sinh thu nhập chịu thuế từ nhiều nguồn nhưng chưa tự quyết toán.
• Doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về hóa đơn điện tử hoặc giao dịch liên kết.
• Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh trên nền tảng số tại Việt Nam.

1.2. Điều kiện rà soát và cơ chế phối hợp:

Theo tinh thần của Luật số 108/2025/QH15, các Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng có nghĩa vụ cung cấp thông tin tài khoản (số tài khoản, số dư, dòng tiền giao dịch) của người nộp thuế theo định kỳ hoặc theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan quản lý thuế. Cơ quan thuế sẽ sử dụng thuật toán rà soát tự động dựa trên các tiêu chí rủi ro như: tần suất giao dịch bất thường, biến động số dư lớn không giải trình được nguồn gốc hoặc doanh thu trên tài khoản vượt xa mức kê khai thuế.

2. 3 dấu hiệu rõ ràng nhất giúp bạn biết tài khoản ngân hàng đang bị cơ quan thuế rà soát

Làm sao để biết tài khoản của mình có đang bị kiểm tra hay không? Dưới đây là các dấu hiệu trực quan mà người nộp thuế cần lưu ý:

Dấu hiệu 1: Nhận được Thông báo nhắc nhở nộp hồ sơ khai thuế hoặc xác minh thông tin tài khoản

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất. Cơ quan thuế sẽ gửi thông báo bằng văn bản giấy hoặc qua hệ thống Thuế điện tử (eTax Mobile/eTax cá nhân) yêu cầu bạn cung cấp, xác minh lại số tài khoản ngân hàng hoặc giải trình về sự chênh lệch giữa số liệu giao dịch và số liệu đã tự kê khai.

Dấu hiệu 2: Ngân hàng gửi thông báo phong tỏa một phần hoặc toàn bộ tài khoản

Khi có quyết định cưỡng chế hành chính từ cơ quan quản lý thuế do nợ thuế quá hạn hoặc phát sinh sai phạm nghiêm trọng, cơ quan thuế sẽ gửi văn bản sang ngân hàng. Ngay lập tức, ngân hàng sẽ thực hiện lệnh trích tiền từ tài khoản hoặc phong tỏa tài khoản và gửi thông báo (qua SMS, Email hoặc ứng dụng Internet Banking) cho bạn với lý do "Thực hiện theo quyết định của Cơ quan Thuế".

Dấu hiệu 3: Có lệnh kiểm tra trực tiếp đối với các trường hợp thuộc nhóm rủi ro cao

Đối với doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh lớn, Luật số 108/2025/QH15 quy định hoạt động kiểm tra tại trụ sở chỉ áp dụng với các đối tượng có rủi ro cao. Nếu bạn nhận được quyết định kiểm tra thuế (thời hạn kiểm tra thông thường không quá 20 ngày làm việc), chắc chắn toàn bộ sổ phụ và dòng tiền qua tất cả tài khoản ngân hàng của bạn sẽ bị rà soát chi tiết.

>>> Xem thêm tại đây: Giải pháp minh bạch thuế TMĐT cho hộ kinh doanh 2026

3. Công thức tính và ví dụ minh họa về truy thu/xử phạt khi dòng tiền qua tài khoản không kê khai

Khi cơ quan thuế rà soát tài khoản và phát hiện các khoản doanh thu bị bỏ sót (đặc biệt là bán hàng online), họ sẽ thực hiện truy thu thuế và áp dụng các chế tài xử phạt theo quy định.

3.1. Công thức tính thuế truy thu đối với cá nhân, hộ kinh doanh online:

Đối với hoạt động bán hàng, phân phối hàng hóa, tỷ lệ thuế tính trên doanh thu thông thường gồm: 1% Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và 0,5% Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).

Tổng tỷ lệ thuế phải nộp = 1,5% x Doanh thu thực tế qua tài khoản ngân hàng.

Ngoài tiền thuế truy thu, người nộp thuế còn phải chịu:

• Tiền chậm nộp tính theo ngày: số tiền thuế chậm nộp x 0,03% x số ngày chậm nộp.
• Xử phạt hành vi khai sai/trốn thuế: Từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn (Tùy theo mức độ vi phạm được quy định cụ thể tại các điều khoản chế tài đi kèm Luật Quản lý thuế 2025).

3.2. Ví dụ minh họa bằng số liệu cụ thể:

Giả sử anh A kinh doanh quần áo trực tuyến, nhận tiền thanh toán qua tài khoản ngân hàng. Qua rà soát dòng tiền, cơ quan thuế phát hiện trong năm ngân hàng của anh A phát sinh doanh thu bán hàng 1.000.000.000 VNĐ (1 tỷ đồng) nhưng anh A không kê khai, không nộp thuế. Thời gian chậm nộp tính đến lúc phát hiện là 100 ngày.

Bảng tính toán số tiền thuế truy thu và xử phạt đối với anh A:

Như vậy, từ việc không chủ động kê khai dòng tiền qua ngân hàng, tổng số tiền mà anh A phải nộp cho cơ quan thuế lên tới 30.450.000 VNĐ.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý khẩn cấp khi bị cơ quan thuế gửi giấy mời

4. Người nộp thuế cần làm gì khi tài khoản ngân hàng bị rà soát?

Để giảm thiểu rủi ro pháp lý và tránh bị xử phạt nặng khi phát hiện tài khoản bị cơ quan thuế chú ý, bạn cần thực hiện ngay các bước sau:

• Bước 1: Chủ động rà soát lại lịch sử giao dịch: Tách biệt rõ ràng đâu là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (phải chịu thuế), đâu là dòng tiền cá nhân (tiền người thân chuyển, vay mượn, thu hồi nợ…).
• Bước 2: Chuẩn bị chứng từ giải trình: Thu thập các hóa đơn đầu vào, phiếu xuất kho, chứng từ vận chuyển hoặc hợp đồng (nếu có) để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của dòng tiền khi cơ quan thuế yêu cầu.
• Bước 3: Thực hiện quyền khai bổ sung: Luật số 108/2025/QH15 cho phép người nộp thuế được kê khai bổ sung các sai sót dẫn đến tăng số thuế phải nộp theo thông báo chấp thuận của cơ quan thuế. Việc chủ động khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra/kiểm tra chính thức sẽ giúp bạn được giảm nhẹ đáng kể mức phạt trốn thuế.

Việc nắm rõ các quy định của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về kiểm soát tài khoản ngân hàng là vô cùng quan trọng đối với mỗi cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh trong thời đại số. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về việc giải trình dòng tiền, chưa biết cách kê khai thuế đúng luật hoặc nhận được thông báo rà soát từ cơ quan thuế, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia tư vấn thuế giàu kinh nghiệm, Công ty Luật ACC cam kết mang lại giải pháp pháp lý toàn diện, tối ưu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp tốt nhất cho khách hàng.