Phạm nhân không đồng ý chuyển giao có bị ép buộc không

Việc chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù là một hoạt động tư pháp quốc tế phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện pháp luật. Một trong những câu hỏi mà nhiều phạm nhân cũng như gia đình quan tâm là: "Khi người đang chấp hành án phạt tù không đồng ý chuyển giao thì cơ quan chức năng sẽ xử lý như thế nào?".

Với kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, Công ty Luật ACC sẽ giải đáp thắc mắc này dựa trên các quy định mới nhất tại Thông tư 50/2026/TT-BCA Quy định về các loại biểu mẫu giấy tờ, sổ sách trong công tác dẫn độ và công tác chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân, văn bản sắp có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.

1. Nguyên tắc đồng ý – "Chìa khóa" trong công tác chuyển giao

Theo các quy định pháp luật về chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, nguyên tắc tự nguyện là yếu tố tiên quyết. Việc chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù không phải là sự cưỡng ép, mà dựa trên sự thỏa thuận và đồng thuận giữa các quốc gia và đặc biệt là sự tự nguyện của chính phạm nhân.

Theo Thông tư 50/2026/TT-BCA Quy định về các loại biểu mẫu giấy tờ, sổ sách trong công tác dẫn độ và công tác chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân, hệ thống biểu mẫu đã thiết kế riêng các loại đơn đề nghị để ghi nhận ý nguyện này, cụ thể:

• Mẫu số 15: Đơn đề nghị được chuyển giao ở nước ngoài về Việt Nam để tiếp tục chấp hành án phạt tù.
• Mẫu số 16: Đơn đề nghị được chuyển giao tại Việt Nam cho nước ngoài để tiếp tục chấp hành án phạt tù.

Điều này khẳng định rằng, sự đồng ý của người đang chấp hành án phạt tù là điều kiện cần để khởi đầu mọi thủ tục chuyển giao. Nếu không có văn bản thể hiện sự đồng ý này, cơ quan chức năng sẽ không đủ căn cứ để triển khai các bước tiếp theo.

2. Khi phạm nhân không đồng ý, cơ quan chức năng xử lý ra sao?

Nếu trong quá trình xem xét, người đang chấp hành án phạt tù bày tỏ ý chí không đồng ý với việc chuyển giao, hoặc không ký vào các đơn đề nghị theo biểu mẫu quy định tại Thông tư 50/2026/TT-BCA Quy định về các loại biểu mẫu giấy tờ, sổ sách trong công tác dẫn độ và công tác chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân, các cơ quan chức năng có thẩm quyền sẽ xử lý như sau:

1. Ghi nhận ý chí: Cơ quan thụ lý hồ sơ sẽ tiến hành lập biên bản ghi nhận ý kiến của người đang chấp hành án phạt tù. Việc này đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong công tác thi hành án.
2. Ngừng quy trình chuyển giao: Theo quy định, nếu thiếu sự đồng ý của phạm nhân, yêu cầu chuyển giao sẽ không đáp ứng điều kiện về ý chí tự nguyện. Do đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ không thể tiếp tục thực hiện thủ tục chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù theo yêu cầu đó.
3. Thông báo kết quả: Bộ Công an (với vai trò là cơ quan trung ương trong công tác này) sẽ thông báo bằng văn bản cho cơ quan có thẩm quyền của nước yêu cầu (hoặc nước được yêu cầu) về việc không thực hiện chuyển giao do người đang chấp hành án phạt tù không đồng ý.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý khẩn cấp khi nhận được yêu cầu dẫn độ từ nước ngoài

3. Vai trò của các biểu mẫu theo Thông tư 50/2026/TT-BCA

Thông tư 50/2026/TT-BCA Quy định về các loại biểu mẫu giấy tờ, sổ sách trong công tác dẫn độ và công tác chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa các loại giấy tờ, sổ sách giúp công tác này được thực hiện chuyên nghiệp hơn. Dưới đây là bảng tóm tắt các nhóm biểu mẫu liên quan đến công tác chuyển giao:

Việc sử dụng đúng các biểu mẫu này giúp cơ quan công an quản lý hồ sơ một cách khoa học, tránh sai sót trong quá trình tra cứu và thực hiện các quyết định hành chính, tư pháp.

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục lập hồ sơ đề nghị chuyển giao án phạt tù

4. Những lưu ý quan trọng cho người đang chấp hành án

Nếu bạn hoặc người thân đang cân nhắc về việc chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, hãy lưu ý các điểm sau:

• Tự nguyện là ưu tiên: Mọi quyết định chuyển giao phải xuất phát từ ý chí của phạm nhân. Không ai có quyền ép buộc phạm nhân phải làm đơn chuyển giao.
• Tìm hiểu kỹ thông tin: Trước khi đặt bút ký vào đơn đề nghị theo Mẫu số 15 hoặc Mẫu số 16 của Thông tư 50/2026/TT-BCA Quy định về các loại biểu mẫu giấy tờ, sổ sách trong công tác dẫn độ và công tác chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù thuộc thẩm quyền của Công an nhân dân, hãy tìm hiểu kỹ về điều kiện chấp hành án tại nước nhận, quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm.
• Liên hệ tư vấn chuyên môn: Pháp luật về chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù là lĩnh vực đặc thù. Nếu có những vướng mắc về thủ tục hoặc quyền lợi, việc tìm kiếm sự trợ giúp từ các đơn vị luật uy tín là rất cần thiết.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về cách xử lý khi người đang chấp hành án phạt tù không đồng ý chuyển giao theo quy định mới. Nếu bạn cần được tư vấn chi tiết hơn về các thủ tục pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được các chuyên gia pháp lý của chúng tôi hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.