Nhà máy vận hành thương mại muộn áp dụng quy định nào?

Trong bối cảnh thị trường năng lượng tái tạo tại Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc cập nhật kịp thời các hành lang pháp lý mới là yếu tố cốt lõi giúp các nhà đầu tư, doanh nghiệp và chủ đầu tư nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ nắm bắt cơ hội, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Đặc biệt, đối với các dự án gặp vướng mắc dẫn đến việc vận hành thương mại muộn, các quy định mới ban hành mang tính quyết định đến phương án tài chính và doanh thu của dự án. Nhằm hỗ trợ quý doanh nghiệp tháo gỡ các vướng mắc pháp lý này, Công ty Luật ACC là một đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật xin gửi đến bạn đọc bài viết chi tiết xoay quanh chủ đề nhà máy vận hành thương mại muộn áp dụng quy định nào theo văn bản mới nhất.

1. Tổng quan về Thông tư 20/2026/TT-BCT và phạm vi áp dụng

Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện.

Thông tư này đóng vai trò là hành lang pháp lý quan trọng, điều chỉnh trực tiếp các vấn đề liên quan đến cơ chế giá điện, phương pháp tính toán chi phí tránh được và các điều khoản cốt lõi trong hợp đồng mua bán điện (PPA) giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hoặc các đơn vị mua điện với các chủ đầu tư nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ (như thủy điện nhỏ, điện gió, điện mặt trời mái nhà hoặc các nguồn năng lượng tái tạo khác theo quy định pháp luật).

Các đối tượng áp dụng trực tiếp của Thông tư 20/2026/TT-BCT bao gồm:

• Các chủ đầu tư dự án nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ trên lãnh thổ Việt Nam.
• Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị điện lực liên quan tham gia vào quá trình đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán điện.
• Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động lập, thẩm định, phê duyệt biểu giá chi phí tránh được.

2. Quy định pháp lý đối với nhà máy vận hành thương mại muộn

Một trong những vấn đề được giới đầu tư năng lượng đặc biệt quan tâm là khi nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ không thể phát điện thương mại đúng tiến độ dự kiến mà bị đưa vào vận hành thương mại muộn (chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu hoặc so với thời điểm quy định trong giấy phép/hợp đồng), thì sẽ phải tuân thủ những nguyên tắc và quy định nào?

Theo tinh thần Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, các nhà máy vận hành thương mại muộn sẽ phải đối mặt với các quy định cụ thể về việc xác định biểu giá điện áp dụng:

2.1. Nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được

• Thời điểm xác định giá: Biểu giá chi phí tránh được không phải lúc nào cũng được cố định theo thời điểm ký hợp đồng ban đầu nếu dự án chậm tiến độ kéo dài, mà được tính toán dựa trên các năm vận hành thương mại cụ thể theo quyết định phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền.
• Xử lý thời gian chậm trễ: Đối với các nhà máy vận hành thương mại muộn, phần sản lượng điện phát lên lưới trong giai đoạn chậm tiến độ hoặc các điều kiện áp dụng biểu giá sẽ tuân theo các biểu giá tương ứng với năm thương mại thực tế mà nhà máy chính thức ghi nhận mốc vận hành thương mại (COD), trừ khi có các quy định chuyển tiếp đặc thù được Bộ Công Thương hoặc cấp có thẩm quyền cho phép bằng văn bản riêng.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý thay đổi quy mô công suất nhà máy điện nhỏ

2.2. Tác động đến Hợp đồng mua bán điện (PPA)

Theo quy định về nội dung chính của hợp đồng mua bán điện tại Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, các điều khoản về giá điện, phương thức thanh toán, và thời hạn hiệu lực hợp đồng đối với nhà máy vận hành thương mại muộn cần được điều chỉnh rõ ràng:

• Cam kết tiến độ: Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm pháp lý và các điều khoản chế tài theo hợp đồng mua bán điện đã ký kết với bên mua điện khi chậm đưa nhà máy vào vận hành thương mại.
• Đơn giá thanh toán: Điện năng phát sinh trước hoặc sau thời điểm chính thức vận hành thương mại muộn sẽ được áp dụng biểu giá chi phí tránh được có hiệu lực tại thời điểm tương ứng, đảm bảo tuân thủ nguyên tắc thị trường và công bằng giữa các chủ đầu tư.

3. Hướng dẫn tính toán và ví dụ minh họa cụ thể

Để giúp bạn đọc dễ dàng hình dung cách áp dụng biểu giá chi phí tránh được đối với nhà máy vận hành thương mại muộn, dưới đây là phương pháp xác định và ví dụ minh họa bằng số liệu giả định:

3.1. Phương pháp tính toán chung

Doanh thu tiền điện hàng tháng (T) được xác định dựa trên sản lượng điện giao nhận thực tế (A) nhân với biểu giá chi phí tránh được áp dụng cho năm vận hành thương mại tương ứng (P):

T = A x P

Trong đó:

• T: Tổng doanh thu tiền điện trong kỳ (VNĐ).
• A: Sản lượng điện giao nhận thực tế trong kỳ (kWh).
• P: Biểu giá chi phí tránh được áp dụng (VNĐ/kWh) tại năm nhà máy chính thức vận hành thương mại.

3.2. Ví dụ minh họa bằng số liệu cụ thể

Giả sử Công ty A sở hữu một nhà máy thủy điện nhỏ có công suất dưới quy định, dự kiến vận hành thương mại vào năm 2025. Tuy nhiên, do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và thi công, nhà máy bị chậm tiến độ và đến năm 2026 mới chính thức đạt mốc vận hành thương mại (vận hành thương mại muộn trong năm 2026).

Căn cứ theo Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện:

• Thay vì được áp dụng biểu giá chi phí tránh được năm 2025 (năm dự kiến ban đầu), nhà máy sẽ áp dụng biểu giá chi phí tránh được được ban hành và có hiệu lực cho năm 2026.
• Giả sử biểu giá chi phí tránh được năm 2026 được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt cho khu vực đó là 1.450 VNĐ/kWh.
• Trong tháng 8/2026, nhà máy phát lên lưới lượng điện thực tế là 200.000 kWh.

Số tiền điện mà đơn vị mua điện (EVN) thanh toán cho nhà máy trong tháng 8/2026 được tính như sau:

T = 200.000 kWh x 1.450 VNĐ/kWh = 290.000.000 VNĐ (Hai trăm chín mươi triệu đồng chẵn).

Như vậy, việc xác định đúng biểu giá theo năm vận hành thương mại thực tế (năm 2026) giúp chủ đầu tư tính toán chính xác doanh thu, tránh các tranh chấp pháp lý trong quá trình thực hiện hợp đồng mua bán điện.

4. Bảng tổng hợp các điểm lưu ý pháp lý cho nhà máy vận hành thương mại muộn

Dưới đây là bảng tổng hợp các nội dung cốt lõi và lưu ý pháp lý dành cho các chủ đầu tư có nhà máy vận hành thương mại muộn theo quy định mới:

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn nội dung sửa đổi hợp đồng mua bán điện theo Thông tư 20/2026/TT-BCT

5. Kết luận

Việc nắm rõ các quy định pháp lý về nhà máy vận hành thương mại muộn theo Thông tư 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện là chìa khóa giúp các chủ đầu tư năng lượng tái tạo nhỏ bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tối ưu hóa kế hoạch tài chính và hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp hợp đồng mua bán điện.

Nếu bạn đọc còn bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến thủ tục pháp lý năng lượng, đàm phán hợp đồng mua bán điện hoặc cần hỗ trợ chuyên sâu, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm hỗ trợ tận tâm và kịp thời!