Em chào admin các anh chị luật sư, em có vấn đề thắc mắc nhờ các anh chị tư vấn ạ, chuyện là nhà em có bán 1 lô đất, trước khi mất bố có dặn chia 1 phần cho con gái vợ trước của bố, đất thì là đất mẹ em mua, nhưng lỡ để đứng tên cả bố vào, nên em biết về pháp luật thì mặc dù bố không mua nhưng bố đã có đứng tên cùng mẹ thì là tài sản chung và bố có quyền chia như vậy, nhưng em có 1 vấn đề thắc mắc là, cái người mua đất nhà em, có quyền tự ý đưa tiền cho bà chị gái kia của em không ạ, người mua đất không thông báo gì đến em và mẹ em, đến khi tự ý đưa tiền cho bà chị em rồi sau này mới nói, dù gì thì người mua đất cũng là người ngoài, làm gì có quyền quyết định chia tiền mua đất nhà em phải không ạ, mong anh chị tư vấn giúp em với ạ.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

1. Hành vi tự ý chia tiền sau khi mua đất có hợp pháp không?

Việc người mua đất tự ý chia một phần tiền (có thể là tiền chênh lệch, tiền hoàn trả hoặc tiền từ giao dịch liên quan) cho chị gái có thể được xem là hành vi tặng cho tài sản giữa cá nhân, vốn được pháp luật công nhận nếu đáp ứng các điều kiện cơ bản.

Theo Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, trong đó bên tặng cho giao tài sản của mình cho bên được tặng cho mà không đòi hỏi đền bù.

Hành vi này hợp pháp nếu không vi phạm quy định về cấm tặng cho giữa người có chức vụ quyền hạn (Điều 458 Bộ luật Dân sự 2015) và không nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ dân sự hoặc thuế.

Tuy nhiên, nếu số tiền lớn và liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất, cần kiểm tra xem giao dịch có ảnh hưởng đến quyền sở hữu đất không, vì Luật Đất đai 2024 quy định mọi biến động về quyền sử dụng đất phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Điều 95).

2. Rủi ro pháp lý nếu chia tiền không đúng quy định

Nếu việc chia tiền được thực hiện mà không có hợp đồng tặng cho bằng văn bản (đặc biệt khi giá trị tài sản từ 50 triệu đồng trở lên, theo Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015), giao dịch có thể bị vô hiệu do thiếu hình thức pháp lý.

Hơn nữa, nếu số tiền này xuất phát từ nguồn gốc bất hợp pháp (như tiền tham ô hoặc trốn thuế), hành vi có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), với mức phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm tùy mức độ.

Về thuế, bên tặng cho phải kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động tặng cho (theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, sửa đổi 2012), với mức thuế 10% trên phần giá trị vượt quá 10 triệu đồng mỗi lần tặng cho giữa anh chị em ruột.

Nếu không kê khai, có thể bị phạt hành chính từ 20% đến 100% số thuế trốn tránh, theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, với mức phạt cụ thể từ 2.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy giá trị.

3. Hướng dẫn thực hiện đúng luật để tránh rủi ro

Để đảm bảo tính hợp pháp, các bên nên lập hợp đồng tặng cho bằng văn bản và công chứng tại văn phòng công chứng (nếu giá trị lớn), sau đó kê khai thuế tại Cơ quan thuế khu vực. Nếu giao dịch liên quan đến đất đai (ví dụ: tiền từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất), phải hoàn tất thủ tục sang tên trước khi chia tiền, tránh tranh chấp sau này theo Luật Đất đai 2024.

Việc tuân thủ các quy định pháp luật giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, tránh tranh chấp dân sự hoặc trách nhiệm hình sự, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong giao dịch tài sản. Đồng thời, điều này góp phần duy trì trật tự xã hội và ổn định kinh tế gia đình. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.