Tranh chấp hợp đồng bảo lãnh là một trong những rủi ro pháp lý phổ biến trong hoạt động cấp tín dụng và giao dịch thương mại. Trong bối cảnh kinh tế năm 2026, việc thẩm định năng lực tài chính và xây dựng điều khoản bảo lãnh chặt chẽ giúp doanh nghiệp phòng ngừa nguy cơ mất vốn. Để nắm rõ cách HĐXX phân định trách nhiệm thanh toán thực tế, hãy cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu qua bài viết sau.
1. Top 5 bản án tranh chấp hợp đồng bảo lãnh mới nhất
Nghiên cứu các bản án sơ thẩm thực tế giúp các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp nhận diện rủi ro liên quan đến hiệu lực hợp đồng bảo lãnh cũng như phạm vi nghĩa vụ trả nợ thay.
Bản án số 05/2024/KDTM-ST ngày 15/03/2024 của Tòa án nhân dân quận K về tranh chấp hợp đồng bảo lãnh vay vốn ngân hàng
Bản án phản ánh tranh chấp giữa Ngân hàng TMCP X, Bên được bảo lãnh là Công ty TNHH Sản xuất Y và Bên bảo lãnh là ông Nguyễn Văn A. Theo hợp đồng tín dụng, Ngân hàng X cho Công ty Y vay số tiền 3.000.000.000 VNĐ. Để bảo đảm khoản vay, ông A đã ký hợp đồng bảo lãnh dùng toàn bộ tài sản cá nhân để cam kết thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay nếu Công ty Y vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Khi đến hạn, Công ty Y mất khả năng thanh toán. Ngân hàng X đã khởi kiện yêu cầu cả Công ty Y và ông A liên đới trả toàn bộ nợ gốc và lãi. Ông A cho rằng ngân hàng chưa xử lý hết tài sản thế chấp của Công ty Y nên chưa được quyền truy đòi ông.
Tòa án nhân dân quận K nhận định hợp đồng bảo lãnh được ký kết hoàn toàn tự nguyện, đúng quy định pháp luật và không có điều khoản bắt buộc ngân hàng phải xử lý tài sản của bên vay trước mới được đòi bên bảo lãnh. Pháp luật dân sự quy định bên bảo lãnh phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Do đó, Tòa án chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng X, tuyên buộc Công ty Y và bên bảo lãnh là ông A phải liên đới thanh toán số tiền gốc và lãi là 3.450.000.000 VNĐ.
Bản án số 18/2023/DS-ST ngày 22/09/2023 của Tòa án nhân dân thành phố M về tranh chấp bảo lãnh thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa
Vụ án diễn ra giữa Công ty Cổ phần Thương mại Z (Bên bán), Công ty TNHH Đầu tư T (Bên mua) và Công ty TNHH Xây dựng P (Bên bảo lãnh). Công ty Z cung cấp vật liệu xây dựng cho Công ty T với tổng giá trị 2.000.000.000 VNĐ. Nhằm tạo niềm tin, Công ty P đã phát hành văn bản bảo lãnh cam kết thanh toán thay nếu Công ty T chậm trả tiền quá 30 ngày kể từ ngày giao hàng. Công ty Z đã giao đủ hàng nhưng Công ty T không thanh toán. Khi Công ty Z yêu cầu Công ty P thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, Công ty P viện lý do hàng hóa bị lỗi kỹ thuật nên từ chối trả tiền.
Tại phiên tòa sơ thẩm, Tòa án nhân dân thành phố M đã xem xét biên bản giao nhận và xác định Công ty T đã ký nghiệm thu toàn bộ hàng hóa mà không có ý kiến phản đối trong thời hạn thỏa thuận. Công ty P là bên bảo lãnh độc lập có nghĩa vụ thực hiện cam kết khi điều kiện vi phạm thời hạn thanh toán xảy ra. Việc Công ty P tự ý lấy lý do chất lượng hàng hóa của bên được bảo lãnh để trốn tránh nghĩa vụ là không có căn cứ. Tòa án tuyên buộc Công ty P phải thanh toán cho Công ty Z số tiền 2.000.000.000 VNĐ cùng tiền lãi chậm trả.
Bản án số 02/2024/DS-ST ngày 10/01/2024 của Tòa án nhân dân huyện H về tranh chấp hợp đồng bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất của người thứ ba
Tranh chấp phát sinh giữa Ngân hàng TMCP N và vợ chồng ông Trần Văn B, bà Lê Thị C. Vợ chồng ông B đã dùng quyền sử dụng đất của gia đình để ký hợp đồng bảo lãnh (thế chấp tài sản của bên thứ ba) bảo đảm cho khoản vay 1.500.000.000 VNĐ của con trai là anh Trần Văn D tại Ngân hàng N. Khi anh D không trả được nợ, Ngân hàng N khởi kiện yêu cầu phát phát mại tài sản bảo đảm của ông B và bà C. Vợ chồng ông B phản đối, cho rằng thời điểm ký hợp đồng bảo lãnh họ bị lừa dối và không hiểu rõ hậu quả pháp lý của việc bảo lãnh khoản vay.
Tòa án nhân dân huyện H sau khi kiểm tra hồ sơ giao dịch nhận định: Hợp đồng bảo lãnh và hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất đã được công chứng hợp pháp, các bên có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Đại diện ngân hàng và công chứng viên đã giải thích rõ quyền và nghĩa vụ bảo lãnh. Ông B và bà C không đưa ra được chứng cứ chứng minh mình bị lừa dối hay ép buộc. Do anh D vi phạm nghĩa vụ trả nợ, Tòa án tuyên chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng N, tuyên buộc xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất của ông B, bà C để thu hồi nợ.
Bản án số 31/2023/KDTM-ST ngày 14/11/2023 của Tòa án nhân dân quận B về tranh chấp phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh doanh nghiệp
Vụ án kinh doanh thương mại giữa Công ty Tài chính K và Công ty Cổ phần V. Công ty V ký hợp đồng bảo lãnh cho Công ty con S vay số tiền 5.000.000.000 VNĐ. Nội dung hợp đồng bảo lãnh ghi rõ: "Công ty V cam kết bảo lãnh cho dư nợ gốc của Công ty S tại Công ty K". Khi Công ty S mất khả năng thanh toán, Công ty K khởi kiện yêu cầu Công ty V phải trả cả 5.000.000.000 VNĐ nợ gốc và 800.000.000 VNĐ tiền lãi phát sinh cùng tiền phạt vi phạm. Công ty V chỉ chấp nhận trả 5.000.000.000 VNĐ nợ gốc và từ chối trả lãi.
Tòa án nhân dân quận B phân tích quy định tại Điều 336 Bộ luật Dân sự về phạm vi bảo lãnh. Mẫu thỏa thuận do các bên tự do cam kết thể hiện Công ty V chỉ chấp nhận bảo lãnh riêng cho "dư nợ gốc", không thỏa thuận bảo lãnh cho tiền lãi hay tiền phạt vi phạm. Do đó, nghĩa vụ của bên bảo lãnh chỉ giới hạn trong phạm vi đã cam kết. Tòa án tuyên buộc Công ty V thanh toán đúng 5.000.000.000 VNĐ nợ gốc cho Công ty K, phần tiền lãi và phạt vi phạm còn lại do Công ty S tự chịu trách nhiệm thanh toán.
Bản án số 12/2024/DS-ST ngày 20/05/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Q về tranh chấp chấm dứt hợp đồng bảo lãnh cá nhân
Tranh chấp xảy ra giữa bà Ngô Thị E (Bên nhận bảo lãnh) và ông Hoàng Văn F (Bên bảo lãnh). Ông F ký văn bản bảo lãnh cho ông Nguyễn Văn G vay bà E số tiền 800.000.000 VNĐ, thời hạn bảo lãnh là 12 tháng kể từ ngày ký. Sau khi hết thời hạn 12 tháng, ông G vẫn chưa trả nợ. 6 tháng sau khi hợp đồng bảo lãnh hết hạn, bà E mới gửi thư yêu cầu ông F phải trả nợ thay cho ông G. Ông F từ chối với lý do thời hạn bảo lãnh đã chấm dứt nên ông không còn nghĩa vụ.
Tòa án nhân dân tỉnh Q nhận định căn cứ Bộ luật Dân sự, nghĩa vụ bảo lãnh sẽ chấm dứt khi thời hạn bảo lãnh đã hết mà bên nhận bảo lãnh không yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ. Trong vụ án này, các bên có thỏa thuận thời hạn bảo lãnh cụ thể là 12 tháng, nhưng bà E đã không thực hiện quyền yêu cầu trong thời hạn đó. Vì vậy, nghĩa vụ bảo lãnh của ông F đã chính thức chấm dứt. Tòa án tuyên bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà E đối với ông F.
2. Câu hỏi thường gặp
Bên bảo lãnh có phải trả nợ thay ngay khi bên vay vi phạm không?
Có, bên bảo lãnh phải trả nợ ngay khi điều kiện bảo lãnh phát sinh, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Pháp luật dân sự quy định khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ lúc đến hạn, bên nhận bảo lãnh có quyền yêu cầu bên bảo lãnh thanh toán.
Có được hủy bỏ hợp đồng bảo lãnh khi chưa hết hạn không?
Không, bên bảo lãnh không thể đơn phương hủy bỏ hợp đồng nếu chưa được bên nhận bảo lãnh đồng ý. Cam kết bảo lãnh có hiệu lực pháp lý bắt buộc ngay từ thời điểm ký kết nhằm bảo vệ quyền lợi người nhận bảo lãnh. Giao dịch này chỉ chấm dứt trước thời hạn khi nghĩa vụ chính đã hoàn thành, có biện pháp bảo đảm khác thay thế hoặc bên nhận bảo lãnh chủ động miễn thực hiện nghĩa vụ.
Phạm vi bảo lãnh mặc định có bao gồm tiền lãi và tiền phạt không?
Có, phạm vi bảo lãnh mặc định sẽ bao gồm cả nợ gốc, tiền lãi, tiền phạt và bồi thường thiệt hại nếu không có thỏa thuận khác. Quy định dân sự xem nghĩa vụ bảo lãnh bao quát toàn bộ trách nhiệm của bên được bảo lãnh. Tuy nhiên các bên được tự do thỏa thuận thu hẹp phạm vi này, ví dụ chỉ bảo lãnh riêng tiền gốc. Vì vậy, các bên cần ghi rõ ràng từng khoản chi tiết ngay trong văn bản.
Bảo lãnh bằng thư điện tử hoặc tin nhắn có hợp pháp không?
Có, bảo lãnh thể hiện qua thư điện tử hay tin nhắn vẫn mang đầy đủ giá trị pháp lý nếu đáp ứng điều kiện thông điệp dữ liệu. Theo quy định pháp luật về giao dịch điện tử, các dạng thông điệp xác thực được coi như văn bản trực tiếp. Chỉ cần nội dung tin nhắn thể hiện rõ cam kết, phạm vi trách nhiệm và xác nhận chính xác người gửi thì thỏa thuận đó hoàn toàn phát sinh hiệu lực bắt buộc.
Bên bảo lãnh sau khi trả nợ thay có quyền đòi lại tiền bên vay không?
Có, bên bảo lãnh có quyền yêu cầu bên được bảo lãnh hoàn trả lại toàn bộ số tiền đã thanh toán thay. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ bảo lãnh, bên trả nợ thay đương nhiên được thế vào vị trí của chủ nợ ban đầu. Khi đó, bên bảo lãnh có đầy đủ quyền pháp lý để yêu cầu bên được bảo lãnh phải hoàn trả khoản tiền gốc, lãi cùng các chi phí phát sinh hợp lý liên quan.
Tranh chấp hợp đồng bảo lãnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu doanh nghiệp xây dựng điều khoản và tiêu chí nghiệm thu chặt chẽ ngay từ đầu. Để được tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục hiệu quả, hãy liên hệ Công ty luật ACC ngay hôm nay.
Để lại một bình luận