Tranh chấp hợp đồng tín dụng là rủi ro pháp lý phổ biến nhất trong hoạt động ngân hàng và giao dịch tài chính doanh nghiệp. Trong bối cảnh kinh tế năm 2026, việc thẩm định năng lực trả nợ, quản trị rủi ro thế chấp và tuân thủ cơ chế tính lãi suất đóng vai trò quyết định giúp các bên bảo vệ dòng vốn. Để nắm rõ cách HĐXX xử lý các khoản nợ quá hạn và tài sản bảo đảm thực tế, hãy cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu qua bài viết sau.
1. Top 5 bản án tranh chấp hợp đồng tín dụng mới nhất
Việc nghiên cứu các bản án sơ thẩm và phúc thẩm thực tế giúp doanh nghiệp cũng như các tổ chức tín dụng nhận diện rủi ro về tính pháp lý của tài sản bảo đảm và nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi.
Bản án số 12/2024/KDTM-ST ngày 20/03/2024 của Tòa án nhân dân quận 3, TP.HCM về tranh chấp hợp đồng tín dụng vay vốn kinh doanh
Vụ án diễn ra giữa Ngân hàng TMCP A và Bên vay là Công ty TNHH Thương mại B cùng Bên bảo lãnh là vợ chồng ông Nguyễn Văn C. Ngân hàng A cấp khoản vay hạn mức 10 tỷ VNĐ cho Công ty B để bổ sung vốn lưu động, tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của ông C. Đến hạn thanh toán, Công ty B không trả được nợ gốc và lãi phát sinh tổng cộng 11,5 tỷ VNĐ. Ngân hàng A khởi kiện yêu cầu Công ty B trả toàn bộ nợ và yêu cầu Tòa án tuyên xử lý tài sản thế chấp. Ông C phản đối xử lý đất, cho rằng hợp đồng thế chấp bị vô hiệu do công chứng viên không giải thích rõ hậu quả pháp lý.
Tòa án nhân dân quận 3 đã kiểm tra hồ sơ vay vốn, hợp đồng thế chấp và lời khai của các bên. HĐXX nhận định hợp đồng thế chấp được ký kết hoàn toàn tự nguyện, đã đăng ký giao dịch bảo đảm đúng quy định và ông C có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Việc ông C cho rằng mình không hiểu rõ hậu quả pháp lý là không có căn cứ chấp nhận. Do Công ty B vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ thanh toán, Tòa án tuyên buộc Công ty B trả đủ 11,5 tỷ VNĐ; nếu Công ty B không trả nợ thì Ngân hàng A có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án phát mại tài sản thế chấp của ông C để thu hồi nợ.
Bản án số 45/2023/KDTM-PT ngày 15/11/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Đ về tranh chấp hợp đồng tín dụng và lãi suất phạt quá hạn
Tranh chấp phát sinh giữa Ngân hàng TMCP X và Công ty Cổ phần Sản xuất Y. Ngân hàng X cho Công ty Y vay 5 tỷ VNĐ, lãi suất trong hạn 10%/năm, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn. Khi Công ty Y phát sinh nợ quá hạn, Ngân hàng X đã tính lãi phạt chồng lãi (lãi phạt trên phần lãi chậm trả kết hợp với lãi quá hạn trên nợ gốc). Công ty Y chấp nhận trả nợ gốc nhưng không đồng ý với phương án tính lãi cộng dồn của ngân hàng vì cho rằng vượt quá quy định của Ngân hàng Nhà nước và Bộ luật Dân sự.
Tại phiên tòa phúc thẩm, Tòa án nhân dân tỉnh Đ đã căn cứ vào Luật Các tổ chức tín dụng và Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC về hướng dẫn áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng. HĐXX nhận định ngân hàng chỉ được quyền tính lãi quá hạn trên nợ gốc chưa trả và lãi chậm trả trên phần tiền lãi chưa thanh toán đúng hạn (không vượt quá 10%/năm đối với phần lãi chậm trả). Tòa án đã tính lại toàn bộ bảng nợ, loại bỏ phần lãi phạt trùng lặp và tuyên buộc Công ty Y thanh toán số tiền gốc và lãi chuẩn xác theo đúng quy định pháp luật.
Bản án số 08/2024/DS-ST ngày 18/01/2024 của Tòa án nhân dân huyện H về tranh chấp hợp đồng tín dụng tiêu dùng cá nhân
Vụ án giữa Công ty Tài chính Z và khách hàng vay cá nhân là bà Lê Thị D. Bà D ký hợp đồng tín dụng điện tử qua ứng dụng di động để vay số tiền 100 triệu VNĐ phục vụ tiêu dùng cá nhân. Sau khi nhận giải ngân, bà D thanh toán được 3 kỳ hạn thì ngưng trả tiền. Công ty Z khởi kiện yêu cầu bà D thanh toán toàn bộ nợ gốc còn lại 90 triệu VNĐ cùng tiền lãi, tiền phạt vi phạm hợp đồng tổng cộng 140 triệu VNĐ. Bà D khai tại Tòa rằng bà bị mất Căn cước công dân và có người khác mạo danh bà để thực hiện khoản vay trực tuyến này.
Tòa án nhân dân huyện H đã trích xuất dữ liệu thông điệp điện tử, mã OTP gửi về số điện thoại chính chủ của bà D và xác minh tài khoản ngân hàng thụ hưởng tiền giải ngân. Kết quả cho thấy tài khoản nhận tiền mang tên bà D và các thao tác xác thực khuôn mặt (eKYC) đều khớp đúng thông tin của bà. Bà D không chứng minh được việc bị mất tài sản hay tố giác tội phạm tại thời điểm phát sinh khoản vay. Do đó, Tòa án tuyên chấp nhận yêu cầu của Công ty Z, buộc bà D phải có trách nhiệm thanh toán khoản nợ gốc và lãi phát sinh hợp pháp.
Bản án số 33/2023/KDTM-ST ngày 28/09/2023 của Tòa án nhân dân thành phố N về tranh chấp tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai
Tranh chấp xảy ra giữa Ngân hàng TMCP M, Công ty Cổ phần Xây dựng P (Bên vay) và Chủ đầu tư Dự án K. Ngân hàng M cho Công ty P vay 15 tỷ VNĐ để mua căn hộ văn phòng (officetel) thuộc dự án của Chủ đầu tư K, tài sản thế chấp là quyền tài sản phát sinh từ Hợp đồng mua bán căn hộ hình thành trong tương lai. Công ty P không trả được nợ, Ngân hàng M khởi kiện yêu cầu xử lý tài sản thế chấp. Tuy nhiên, Chủ đầu tư K cho biết Công ty P chưa thanh toán đủ tiền mua căn hộ nên đã đơn phương hủy hợp đồng mua bán với Công ty P.
Tòa án nhân dân thành phố N nhận định: Hợp đồng thế chấp quyền tài sản đã được đăng ký giao dịch bảo đảm hợp pháp và Ngân hàng M đã thông báo cho Chủ đầu tư K về việc thế chấp này. Việc Chủ đầu tư K tự ý đơn phương chấm dứt hợp đồng mua bán với Công ty P mà không có sự đồng ý của Ngân hàng M (bên nhận thế chấp) là vi phạm quy định pháp luật. Tòa án tuyên tuyên bố hành vi hủy hợp đồng của Chủ đầu tư K không có hiệu lực đối với ngân hàng, đồng thời buộc bên vay trả nợ và tuyên công nhận quyền ưu tiên xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng M.
Bản án số 19/2024/DS-PT ngày 14/05/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh B về tranh chấp nghĩa vụ trả nợ của người thừa kế khoản vay tín dụng
Vụ kiện giữa Ngân hàng TMCP T và các thừa kế của ông Trần Văn E (đã chết). Ông E ký hợp đồng tín dụng vay ngân hàng 800 triệu VNĐ để sản xuất nông nghiệp, có thế chấp quyền sử dụng đất. Trong thời hạn vay, ông E đột ngột qua đời không để lại di chúc. Ngân hàng T khởi kiện các con của ông E (những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất) yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho ông E hoặc xử lý đất thế chấp. Các con ông E cho rằng mình không ký hợp đồng vay nên không có trách nhiệm trả nợ.
Tòa án nhân dân tỉnh B phân tích quy định tại Điều 615 Bộ luật Dân sự về thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. HĐXX nhận định người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại. Vì các con của ông E đã thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế là thửa đất đang thế chấp, nên phải có trách nhiệm dùng di sản đó để thanh toán khoản nợ tín dụng cho Ngân hàng T. Tòa tuyên buộc xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ, phần còn lại (nếu có) sau khi trừ nợ mới được chia cho các thừa kế.
2. Câu hỏi thường gặp
Ngân hàng có được tự ý thay đổi lãi suất cho vay trong quá trình thực hiện hợp đồng không?
Có, ngân hàng được quyền điều chỉnh lãi suất cho vay nếu trong hợp đồng tín dụng đã ký có điều khoản thỏa thuận về lãi suất thả nổi định kỳ. Việc điều chỉnh phải đảm bảo tuân thủ đúng công thức, biên độ và thông báo công khai theo đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Bên vay chậm trả nợ bao lâu thì bị ngân hàng khởi kiện ra Tòa?
Có, ngân hàng có quyền khởi kiện ngay khi bên vay phát sinh vi phạm nghĩa vụ trả nợ quá hạn theo thỏa thuận. Thực tế, khi khoản nợ bị chuyển sang nhóm nợ xấu (quá hạn trên 90 ngày) và đôn đốc không hiệu quả, ngân hàng sẽ nộp đơn khởi kiện.
Tài sản thế chấp là nhà đất duy nhất của gia đình có bị xử lý thu hồi nợ không?
Có, tài sản thế chấp hợp pháp vẫn bị kê biên, phát mại để xử lý thu hồi nợ dù đó là nhà đất duy nhất. Khi bên vay vi phạm nghĩa vụ thanh toán, Tòa án sẽ tuyên xử lý tài sản theo đăng ký giao dịch bảo đảm mà không phụ thuộc vào chỗ ở.
Bị mạo danh lấy thông tin vay tiền ngân hàng thì có phải trả nợ không?
Không, người bị mạo danh không có nghĩa vụ trả nợ nếu chứng minh được bản thân không thực hiện giao dịch và không nhận tiền giải ngân. Ngay khi phát hiện, nạn nhân cần trình báo công an và gửi đơn khiếu nại tới ngân hàng để được giải quyết.
Ngân hàng có được tính lãi trên phần tiền lãi chậm trả không?
Có, ngân hàng được thu lãi trên phần lãi chậm trả nhưng mức lãi suất thỏa thuận không được vượt quá trần 10%/năm áp dụng trên số tiền lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm thanh toán theo quy định của pháp luật dân sự.
Tranh chấp hợp đồng tín dụng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu doanh nghiệp xây dựng điều khoản và tiêu chí nghiệm thu chặt chẽ ngay từ đầu. Để được tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục hiệu quả, hãy liên hệ Công ty luật ACC ngay hôm nay.
Để lại một bình luận