Hôm trước em đi siêu thị, bảo vệ tự ý giữ em lại và khám xét túi xách mà không có lý do rõ ràng hay lệnh từ cơ quan chức năng. Hành vi này có vi phạm quyền cá nhân của em không, và em có thể làm gì?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Hành vi của bảo vệ siêu thị có vi phạm quyền cá nhân không?

Theo quy định tại Điều 20 Hiến pháp năm 2013, thân thể của công dân được pháp luật bảo hộ và không ai bị bắt, nếu không có quyết định của tòa án hoặc quyết định, lệnh của cơ quan có thẩm quyền. Việc khám xét thân thể hoặc tài sản cá nhân chỉ được thực hiện khi có căn cứ pháp lý rõ ràng, nhằm bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và tài sản của cá nhân.

Cụ thể, Điều 192 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 quy định thẩm quyền và căn cứ khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc hoặc phương tiện chỉ thuộc về cơ quan có thẩm quyền (như cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án), và chỉ tiến hành khi có căn cứ nhận định về sự tồn tại của công cụ phạm tội, tài liệu liên quan đến vụ án, hoặc để phát hiện người bị truy nã, truy tìm và giải cứu nạn nhân.

Nhân viên bảo vệ siêu thị không phải là cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nên không được tự ý giữ người hoặc khám xét túi xách mà không có lệnh từ cơ quan chức năng hoặc không có tình huống bắt quả tang phạm tội ngay tại chỗ.

Ngoài ra, Điều 194 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 nhấn mạnh rằng việc khám xét người phải tuân thủ trình tự nghiêm ngặt: phải đọc lệnh khám xét, giải thích quyền và nghĩa vụ cho người bị khám, do người cùng giới thực hiện với sự chứng kiến của người khác cùng giới, và không được xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm.

Trong trường hợp của Anh/Chị, nếu bảo vệ tự ý giữ lại và khám xét mà không có lý do rõ ràng (như tự nguyện hợp tác hoặc bắt quả tang vi phạm pháp luật), hành vi này đã vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể và tài sản cá nhân, có thể cấu thành hành vi lạm quyền hoặc xâm phạm quyền công dân theo quy định pháp luật.

Anh/Chị có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Anh/Chị có quyền khiếu nại hoặc tố cáo hành vi vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền để yêu cầu xử lý, bồi thường thiệt hại nếu có (như tổn hại về tinh thần hoặc danh dự). Việc này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp và ngăn chặn các hành vi tương tự từ nhân viên bảo vệ. Dưới đây là quy trình khiếu nại cơ bản:

Bước 1: Thu thập chứng cứ

Thu thập các bằng chứng liên quan đến sự việc, chẳng hạn như video ghi hình từ camera siêu thị (yêu cầu siêu thị cung cấp), lời chứng của nhân chứng có mặt tại thời điểm xảy ra, hoặc biên bản ghi nhận từ nhân viên siêu thị nếu có. Những chứng cứ này sẽ hỗ trợ xác thực hành vi vi phạm và làm cơ sở cho khiếu nại.

Bước 2: Nộp đơn khiếu nại

Soạn thảo đơn khiếu nại gửi đến Công an cấp xã/phường nơi siêu thị hoạt động hoặc Thanh tra Sở Công Thương địa phương (nếu liên quan đến hoạt động kinh doanh). Đơn cần nêu rõ sự việc, thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm và yêu cầu xử lý (như kỷ luật bảo vệ, xin lỗi công khai hoặc bồi thường). Nộp trực tiếp hoặc qua đường bưu điện, kèm theo chứng cứ.

Bước 3: Theo dõi và khiếu nại tiếp nếu cần

Cơ quan nhận đơn phải giải quyết trong thời hạn 15-30 ngày theo Luật Khiếu nại năm 2011. Nếu không hài lòng với kết quả, Anh/Chị có thể khiếu nại lần hai lên cấp cao hơn (như Công an cấp quận/huyện) hoặc khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện để yêu cầu bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự năm 2015. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể tố cáo hình sự nếu hành vi cấu thành tội lạm dụng chức vụ quyền hạn.

Việc thực hiện khiếu nại không chỉ giúp Anh/Chị được bảo vệ quyền lợi mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.