Bị công ty cũ lấy chứng minh nhân dân khai khống chi phí lương

Một trong những rủi ro pháp lý lớn mà người lao động có thể gặp phải là việc thông tin cá nhân (CCCD/CMND) bị công ty cũ lợi dụng để "khai khống" chi phí lương. Hành vi này không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi tài chính cá nhân mà còn khiến người lao động gặp rắc rối với cơ quan thuế. Công ty Luật ACC – đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn pháp luật – xin hướng dẫn bạn các bước xử lý chuyên nghiệp để bảo vệ bản thân theo quy định pháp luật.

1. Hệ quả tiêu cực đối với người lao động khi bị khai khống

Việc doanh nghiệp tự ý sử dụng thông tin cá nhân để kê khai thu nhập chịu thuế mang lại những rủi ro trực tiếp:

• Ảnh hưởng đến giảm trừ gia cảnh: Bạn có thể bị từ chối quyền đăng ký giảm trừ gia cảnh tại nơi làm việc mới do cơ quan thuế ghi nhận bạn đang có thu nhập tại nhiều nơi.
• Phát sinh nghĩa vụ thuế bất hợp lý: Hệ thống thuế ghi nhận thu nhập cao hơn thực tế, dẫn đến việc bạn phải nộp thuế TNCN cao hơn, thậm chí phát sinh nghĩa vụ quyết toán thuế phức tạp.
• Ảnh hưởng đến tín dụng và hành chính: Các dữ liệu sai lệch trên hệ thống quản lý thuế có thể gây khó khăn khi bạn thực hiện các thủ tục vay vốn tín dụng hoặc các thủ tục hành chính khác về sau theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.

2. Các bước xử lý khi phát hiện vi phạm

Nếu phát hiện mình có tên trong bảng lương tại công ty cũ dù đã nghỉ việc, hãy thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1: Thu thập bằng chứng

Lưu giữ tất cả các giấy tờ liên quan như hợp đồng lao động đã chấm dứt, quyết định thôi việc, hoặc ảnh chụp màn hình dữ liệu sai lệch từ ứng dụng Thuế điện tử.

Bước 2: Yêu cầu doanh nghiệp giải trình

Gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp giải trình về việc kê khai sai lệch thông tin và buộc họ thực hiện điều chỉnh, nộp tờ khai bổ sung với cơ quan thuế để xóa bỏ thông tin giả mạo.

Bước 3: Báo cáo với cơ quan thuế

Nếu doanh nghiệp không hợp tác, hãy làm đơn kiến nghị gửi đến Chi cục Thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp đó. Bạn cần nêu rõ việc bị sử dụng thông tin trái phép và yêu cầu cơ quan thuế kiểm tra, xử lý hành vi gian lận thuế.

Bước 4: Khiếu nại/Tố cáo

Trong trường hợp nghiêm trọng, bạn có quyền làm đơn tố cáo hành vi gian lận thuế và giả mạo hồ sơ đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Bảng đối chiếu quyền lợi cần lưu ý

>>> Xem thêm tại đây: Giải pháp xử lý hồ sơ nhà đất bị trả do khai thiếu giá

3. Quy định của pháp luật về việc kê khai thuế trung thực

Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các tổ chức chi trả thu nhập (doanh nghiệp) có nghĩa vụ pháp lý phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế một cách trung thực, chính xác và đầy đủ.

Hành vi vi phạm: Việc doanh nghiệp tự ý sử dụng thông tin cá nhân của người lao động đã nghỉ việc để đưa vào bảng lương và kê khai thuế nhằm mục đích tăng chi phí hợp lý (trốn thuế thu nhập doanh nghiệp) hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế là hành vi gian lận thuế bị pháp luật nghiêm cấm.

Chế tài xử lý:

• Doanh nghiệp vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính đối với hành vi khai sai, dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc hành vi trốn thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
• Mức xử phạt có thể lên đến 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc bị truy thu toàn bộ số tiền thuế trốn, cộng thêm tiền chậm nộp và các biện pháp khắc phục hậu quả khác tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
• Trong trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu cấu thành tội trốn thuế, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý khẩn cấp khi bị tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế

4. Lời khuyên để bảo vệ thông tin cá nhân

Người lao động cần thực hiện các biện pháp quản lý rủi ro để tránh việc bị lợi dụng thông tin cho các hành vi gian lận thuế:

• Kiểm tra dữ liệu định kỳ: Thường xuyên truy cập vào tài khoản Thuế điện tử hoặc ứng dụng quản lý thuế để kiểm tra tình trạng thu nhập và các đơn vị chi trả thu nhập đang ghi nhận trên hệ thống.
• Quản lý giấy tờ tùy thân: Không cung cấp bản sao CCCD hoặc thông tin cá nhân cho các đơn vị không tin cậy hoặc không có mục đích sử dụng rõ ràng. Khi bắt buộc phải cung cấp bản sao giấy tờ, nên ghi chú rõ mục đích sử dụng lên bản sao đó để hạn chế rủi ro bị lạm dụng.
• Yêu cầu xác nhận khi thôi việc: Khi nghỉ việc, hãy yêu cầu công ty cung cấp xác nhận về thời gian đóng thuế và các giấy tờ liên quan để chủ động kiểm soát hồ sơ cá nhân của mình. Việc lưu giữ quyết định thôi việc và các biên bản bàn giao là bằng chứng quan trọng giúp bạn chủ động chứng minh với cơ quan thuế rằng mối quan hệ lao động đã chấm dứt tại thời điểm đó.

Việc bị lợi dụng thông tin cá nhân để khai khống chi phí là một hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của bạn. Đừng ngần ngại thực hiện các biện pháp bảo vệ bản thân ngay khi phát hiện những sai lệch bất thường trên hệ thống thuế. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc soạn thảo đơn từ, giải trình với cơ quan thuế, hoặc cần tư vấn pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC.