CGia đình em có 1 khoảnh đất ở ngoại thành, trước đây để trống không ai trông coi. Gần đây có người vào dựng chòi, trồng cây rồi nói là đất họ khai hoang. Em đã trình bày với xã nhưng họ giải quyết chậm. Vậy trong trường hợp bị lấn chiếm như vậy, em cần làm bước gì trước để lấy lại đất hợp pháp?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền sử dụng đất và cơ sở pháp lý bảo vệ

Gia đình Anh/Chị cần xác định rõ quyền sử dụng đất hợp pháp dựa trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hoặc các giấy tờ liên quan theo quy định tại Luật Đất đai 2024. Việc để đất trống không làm mất quyền sử dụng, và hành vi lấn chiếm, dựng chòi, trồng cây trái phép của bên thứ ba cấu thành vi phạm hành chính theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Nếu hành vi có dấu hiệu cố ý chiếm giữ trái phép với giá trị lớn, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 về tội chiếm giữ trái phép tài sản.

Các bước xử lý để lấy lại đất hợp pháp

Vì Anh/Chị đã trình bày với UBND xã nhưng tiến độ chậm, cần thực hiện các bước sau một cách tuần tự để bảo vệ quyền lợi, ưu tiên giải quyết hành chính trước khi chuyển sang tố tụng dân sự hoặc hình sự.

Xem thêm: Em muốn đứng tên đất cùng anh trai nhưng bên xã bảo “không nên”, vậy pháp luật có cấm việc đồng sở hữu không?

Bước 1: Thu thập và bổ sung chứng cứ quyền sử dụng đất

Trước tiên, Anh/Chị cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh quyền sở hữu, bao gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bản chính hoặc sao y công chứng).
• Biên bản đo đạc, bản đồ vị trí thửa đất từ cơ quan địa chính.
• Chứng cứ về hành vi lấn chiếm như ảnh chụp, biên bản xác nhận của hàng xóm hoặc nhân chứng.

Sau đó, gửi văn bản bổ sung thông tin đến UBND xã để yêu cầu đẩy nhanh xử lý, kèm theo thời hạn cụ thể (thường 15-30 ngày theo Luật Khiếu nại 2011). Việc này giúp cơ sở pháp lý vững chắc, tránh tranh chấp kéo dài.

Bước 2: Khiếu nại lên cấp tỉnh nếu xã chậm trễ

Nếu UBND xã không giải quyết trong thời hạn quy định (tối đa 30 ngày theo Luật Khiếu nại 2011), Anh/Chị gửi đơn khiếu nại đến UBND tỉnh nơi đất tọa lạc. Đơn cần nêu rõ sự việc, chứng cứ và yêu cầu cưỡng chế thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024.

Cơ quan tỉnh sẽ kiểm tra thực địa, lập biên bản vi phạm và áp dụng biện pháp xử phạt hành chính (phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy diện tích và mức độ theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP), đồng thời buộc bên lấn chiếm khôi phục tình trạng ban đầu. Thời gian xử lý khiếu nại cấp tỉnh thường trong 45 ngày.

Bước 3: Yêu cầu hỗ trợ từ cơ quan công an nếu có yếu tố hình sự

Xem thêm: Tôi được chính quyền giao đất tái định cư nhưng vị trí thực tế khác với vị trí ban đầu trong phương án, vậy có quyền yêu cầu đổi lại không?

Nếu hành vi lấn chiếm có dấu hiệu tội phạm (như sử dụng vũ lực hoặc giá trị đất lớn), Anh/Chị báo ngay cho Công an xã/tỉnh để điều tra theo Bộ luật Hình sự 2015. Cơ quan công an sẽ bảo vệ hiện trường và hỗ trợ thu hồi đất, có thể dẫn đến khởi tố nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Đồng thời, Anh/Chị có thể yêu cầu tòa án dân sự ra quyết định buộc bên kia bàn giao đất theo Bộ luật Dân sự 2015 (quy định về bảo vệ quyền sở hữu).

Bước 4: Khởi kiện tại tòa án nếu cần thiết

Nếu các bước hành chính không hiệu quả, Anh/Chị nộp đơn khởi kiện tranh chấp đất đai tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo Luật Đất đai 2024. Hồ sơ khởi kiện bao gồm đơn khởi kiện, chứng cứ quyền sử dụng đất và biên bản khiếu nại trước đó. Tòa án sẽ hòa giải hoặc xét xử, có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như cấm bên lấn chiếm tiếp tục sử dụng đất.

Việc tuân thủ quy trình trên giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh rủi ro pháp lý và giảm thiểu chi phí tranh chấp. Đồng thời, đảm bảo giải quyết nhanh chóng, công bằng theo pháp luật Việt Nam.

Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.