Bạn em mua hàng online, chuyển khoản trước nhưng người bán không gửi hàng, chặn liên lạc. Vậy trong trường hợp này có thể báo công an được không, hay chỉ coi là tranh chấp dân sự?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Tính chất pháp lý của hành vi

Trong trường hợp mua hàng online, người mua chuyển khoản trước nhưng người bán không giao hàng và chặn liên lạc, hành vi này có thể được xác định là tranh chấp dân sự hoặc vi phạm hình sự tùy thuộc vào dấu hiệu cụ thể. Nếu chỉ là chậm trễ giao hàng hoặc tranh chấp về chất lượng, đây là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng theo Điều 430 Bộ luật Dân sự 2015 (quy định về hợp đồng mua bán tài sản) và Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015 (trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ). Người mua có quyền yêu cầu người bán thực hiện giao hàng, hoàn tiền và bồi thường thiệt hại thực tế phát sinh. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu cố ý chiếm đoạt tài sản (như chặn liên lạc ngay sau khi nhận tiền, không có ý định giao hàng từ đầu), hành vi này có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt tù từ 6 tháng đến chung thân tùy giá trị tài sản bị chiếm đoạt.

Khả năng báo công an và xử lý hình sự

Người mua hoàn toàn có quyền báo công an nếu nghi ngờ hành vi lừa đảo, vì cơ quan công an có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết theo Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Không chỉ coi là tranh chấp dân sự thuần túy, đặc biệt khi có yếu tố chặn liên lạc và không giao hàng, đây có thể là tội phạm hình sự. Ngoài ra, nếu chưa đủ yếu tố hình sự, hành vi lừa đảo qua mạng có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm trong lĩnh vực an ninh, trật tự.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ báo cáo

Thu thập đầy đủ chứng cứ như biên lai chuyển khoản, tin nhắn trao đổi, ảnh chụp quảng cáo sản phẩm, và thông tin tài khoản người bán. Hồ sơ cần bao gồm:

• Bản sao chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân của người mua.
• Chứng cứ giao dịch (ảnh chụp màn hình, email, hoặc biên nhận chuyển khoản).
• Mô tả chi tiết sự việc, thời gian, và giá trị tài sản bị chiếm đoạt (nếu dưới 2.000.000 đồng, vẫn có thể báo nhưng khó truy cứu hình sự).

Bước 2: Nộp tố giác tại cơ quan công an

Nộp trực tiếp tại Công an cấp xã/phường nơi cư trú hoặc Công an cấp tỉnh nơi người bán hoạt động (nếu biết địa chỉ). Có thể nộp online qua Cổng thông tin điện tử của Bộ Công an. Cơ quan công an sẽ tiếp nhận, xác minh trong vòng 20 ngày (có thể gia hạn), và nếu đủ dấu hiệu, khởi tố vụ án.

Bước 3: Theo dõi và phối hợp

Liên hệ định kỳ với cơ quan điều tra để cập nhật tiến trình. Nếu công an xác định không đủ yếu tố hình sự, vụ việc sẽ chuyển sang giải quyết dân sự tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện.

Giải quyết theo hướng dân sự

Nếu không đủ yếu tố hình sự, người mua có thể khởi kiện dân sự tại Tòa án để yêu cầu hoàn tiền và bồi thường. Quy trình bao gồm nộp đơn khởi kiện kèm chứng cứ, với án phí khoảng 0,5% giá trị tranh chấp (tối thiểu 300.000 đồng). Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày vi phạm theo Bộ luật Dân sự 2015. Việc này giúp bảo vệ quyền lợi mà không phụ thuộc vào điều tra hình sự.

Việc báo công an kịp thời giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ngăn chặn hành vi lừa đảo lan rộng và có thể thu hồi tài sản nhanh chóng hơn so với thủ tục dân sự kéo dài. Tuân thủ quy định pháp luật không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.