Mong luật sư tư vấn giúp tôi, tôi cảm ơn, cho tôi hỏi, vay tiền của nhiều người nhưng không có khả năng trả, rồi bị nhiều người kiện cùng lúc, thì có bị dính hình sự không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Phân biệt tranh chấp vay nợ dân sự và hình sự

Việc bị nhiều người kiện cùng lúc vì vay nợ chủ yếu thuộc tranh chấp dân sự, được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015, nơi các bên có quyền yêu cầu tòa án buộc thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng vay tài sản (Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015). Tuy nhiên, nếu hành vi vay nợ có dấu hiệu cố ý chiếm đoạt tài sản, vụ việc có thể chuyển sang hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể, bị nhiều người kiện không tự động dẫn đến hình sự, mà phụ thuộc vào yếu tố gian dối, bỏ trốn hoặc không có khả năng thanh toán thực sự, nhằm mục đích chiếm đoạt. Trong trường hợp này, cơ quan điều tra sẽ đánh giá tổng hợp các vụ việc để xác định có cấu thành tội phạm hay không, tránh tình trạng lạm dụng tố cáo hình sự để giải quyết tranh chấp dân sự.

Các tội danh hình sự liên quan đến vay nợ

Hai tội danh phổ biến nhất là Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017) và Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017).

• Với Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hành vi phải có thủ đoạn gian dối ngay từ đầu (như dùng giấy tờ giả, hứa hẹn khống để vay), dẫn đến người bị hại giao tài sản. Mức phạt tù từ 6 tháng đến chung thân, tùy giá trị tài sản chiếm đoạt (từ 2.000.000 đồng trở lên), và khung hình phạt tăng nếu gây thiệt hại lớn hoặc liên quan nhiều nạn nhân.
• Với Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, hành vi xảy ra sau khi vay hợp pháp nhưng sau đó dùng thủ đoạn gian dối (như bỏ trốn, giả vờ mất khả năng trả nợ) để không trả. Mức phạt tù từ 1 năm đến chung thân, với giá trị tài sản từ 4.000.000 đồng trở lên, và nặng hơn nếu tổng giá trị từ nhiều vụ việc vượt 100.000.000 đồng.

Nếu bị nhiều người kiện cùng lúc, cơ quan chức năng có thể hợp nhất điều tra nếu phát hiện hành vi có tính chất tổ chức hoặc lặp lại, dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự tổng hợp.

Điều kiện để bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Để vụ việc vay nợ chuyển sang hình sự, cần đủ các yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017):

• Hành vi khách quan: Có thủ đoạn gian dối cụ thể, như sử dụng giấy tờ giả mạo, hứa trả nợ không thực tế, hoặc sau vay thì bỏ trốn mà không có lý do chính đáng.
• Mục đích chiếm đoạt: Không phải chỉ chậm trả nợ do khó khăn kinh tế, mà chứng minh được ý định không trả từ đầu hoặc sau khi vay.
• Giá trị tài sản: Thường từ 2.000.000 đồng trở lên đối với lừa đảo, hoặc 4.000.000 đồng đối với lạm dụng tín nhiệm; nếu nhiều vụ việc cộng dồn, tổng giá trị sẽ quyết định khung hình phạt.
• Chứng cứ: Người bị hại cần cung cấp hợp đồng vay, chứng cứ giao tiền (chuyển khoản, biên nhận), và bằng chứng gian dối (tin nhắn, ghi âm). Nếu chỉ là tranh chấp về khả năng trả nợ, tòa án dân sự sẽ ưu tiên giải quyết trước, trừ khi có dấu hiệu hình sự rõ ràng.

Trong trường hợp bị nhiều người kiện, Anh/Chị nên kiểm tra xem các vụ việc có liên kết hành vi gian dối chung không, để tránh bị quy chụp tội phạm.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt hợp đồng vay nợ và minh bạch tài chính giúp tránh rủi ro hình sự, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giảm thiểu tranh chấp. Đồng thời, xử lý kịp thời các khiếu nại dân sự có thể ngăn chặn leo thang thành vụ án hình sự. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.