Gia đình có người bị nghi ngờ liên quan vụ việc hình sự và bị triệu tập nhiều lần nhưng chưa có quyết định khởi tố, vậy quyền và nghĩa vụ trong giai đoạn này là gì?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền của người bị nghi ngờ trong giai đoạn tiếp nhận, giải quyết tố giác và điều tra ban đầu

Trong giai đoạn này, theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS 2015), người bị nghi ngờ (người bị triệu tập để làm rõ vụ việc) được bảo vệ các quyền cơ bản nhằm đảm bảo tính nhân đạo và công bằng. Các quyền chính bao gồm:

Xem thêm: Cho mình hỏi. Mình bán hàng buôn cho khách. Gần Tết rồi khách vẫn chưa trả hết số nợ cho mình, mình đã xuống nhà đòi tiền. Nhưng khách cố chấp không trả hết nợ. Mặt hàng mình bán cho khách, khách vẫn bày tại cửa hàng. Mình có bốc hai chiếc xe lên thùng xe tải trị giá tám trăm nghìn/hai chiếc. Giờ khách kiện mình tội chiếm đoạt tài sản. Vậy theo các bác em phải xử lý như thế nào tiếp theo ạ.

• Quyền có mặt hoặc vắng mặt khi triệu tập: Người bị nghi ngờ có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền (như Công an) giải thích lý do triệu tập bằng văn bản rõ ràng, và chỉ phải có mặt nếu triệu tập hợp pháp. Trường hợp không thể có mặt vì lý do chính đáng, người được triệu tập nên thông báo và đề nghị cơ quan triệu tập xem xét đổi thời gian làm việc. Điều này giúp tránh lạm dụng triệu tập mà không có cơ sở.
• Quyền im lặng và không tự buộc tội mình: Người bị buộc tội có quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội theo nguyên tắc của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Hiến pháp 2013 bảo đảm quyền con người, quyền bất khả xâm phạm về thân thể và nguyên tắc không ai bị ép buộc nhận tội trái pháp luật.
• Quyền tiếp cận luật sư ngay từ đầu: Người được mời làm việc có thể nhờ luật sư tư vấn hoặc tham gia bảo vệ quyền lợi trong phạm vi pháp luật cho phép. Luật sư có thể tham gia làm việc với cơ quan điều tra, tư vấn và hỗ trợ thu thập chứng cứ, giúp người bị nghi ngờ tránh các sai lầm pháp lý.
• Quyền khiếu nại và bảo vệ thân thể: Nếu triệu tập vi phạm pháp luật (như không có quyết định của Thủ trưởng cơ quan điều tra), người bị nghi ngờ có quyền khiếu nại lên cấp trên hoặc Tòa án. Việc bắt, giữ người phải đúng căn cứ, thẩm quyền và trình tự theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Nghĩa vụ của người bị nghi ngờ trong giai đoạn này

Bên cạnh quyền lợi, người bị nghi ngờ cũng có các nghĩa vụ nhằm hỗ trợ quá trình xác minh vụ việc, theo nguyên tắc hợp tác với cơ quan chức năng tại BLTTHS 2015. Các nghĩa vụ chính là:

Xem thêm: Mình không biết tài sản của con nợ như thế nào thì làm sao để áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời ạ?

• Có mặt theo triệu tập hợp pháp: Phải đến cơ quan triệu tập đúng thời gian, địa điểm quy định trong giấy triệu tập; nếu vắng mặt không có lý do chính đáng, có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế như dẫn giải (BLTTHS 2015). Việc này giúp quá trình điều tra diễn ra suôn sẻ và tránh các biện pháp mạnh tay hơn.
• Khai báo trung thực nhưng không bắt buộc tự buộc tội: Phải cung cấp thông tin chân thực về những gì biết liên quan đến vụ việc, nhưng không vi phạm quyền im lặng (Điều 58 BLTTHS 2015). Nếu có chứng cứ liên quan, cần trình bày hoặc giao nộp để làm rõ sự việc.
• Tuân thủ các yêu cầu hợp pháp khác: Hợp tác với cơ quan điều tra bằng cách không cản trở, không trốn tránh, và thông báo thay đổi nơi cư trú nếu được yêu cầu (Điều 88 BLTTHS 2015). Vi phạm có thể dẫn đến xử phạt hành chính hoặc ảnh hưởng đến quá trình sau này.

Việc thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ giúp bảo vệ lợi ích cá nhân, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có và thúc đẩy vụ việc được giải quyết nhanh chóng, công bằng. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.