Biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền

Trong các quan hệ dân sự, kinh tế hay thương mại, việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người thắng kiện thông qua việc thu hồi các khoản tiền là vô cùng quan trọng. Để cụ thể hóa các quy định của Luật Thi hành án dân sự (THADS) mới nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 152/2026/NĐ-CP về Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi hành án dân sự. Đây là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ, áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả thi hành nghĩa vụ trả tiền.

Nhằm giúp cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp nắm vững các quy định mới sắp có hiệu lực này, Công ty Luật ACC – một đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật và hỗ trợ thực hiện các thủ tục THADS – xin chia sẻ bài viết phân tích chuyên sâu về các biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền theo Nghị định mới.

1. Đối tượng áp dụng và điều kiện thực hiện biện pháp bảo đảm, cưỡng chế theo Nghị định số 152/2026/NĐ-CP

1.1. Đối tượng áp dụng

Theo quy định tại Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, đối tượng áp dụng các biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền bao gồm:

• Người phải thi hành án: Cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ phải trả tiền theo bản án, quyết định của Tòa án hoặc quyết định của Trọng tài thương mại, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh đã có hiệu lực pháp luật.
• Người được thi hành án: Cá nhân, tổ chức có quyền nhận lại tiền.
• Cơ quan THADS và Chấp hành viên: Cơ quan trực tiếp tổ chức thi hành án và người có thẩm quyền ra quyết định áp dụng các biện pháp pháp lý.
• Các cơ quan, tổ chức liên quan: Tổ chức tín dụng, ngân hàng, kho bạc nhà nước, cơ quan bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động và cơ quan quản lý tài sản, đất đai.

1.2. Điều kiện áp dụng

Chấp hành viên căn cứ vào nội dung bản án, quyết định; quyết định thi hành án; nghĩa vụ thi hành án và điều kiện thực tế của người phải thi hành án để áp dụng các biện pháp thích hợp.

• Đối với biện pháp bảo đảm: Được áp dụng ngay khi có căn cứ cho thấy người phải thi hành án có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ.
• Đối với biện pháp cưỡng chế: Áp dụng khi hết thời hạn tự nguyện thi hành án mà người phải thi hành án có điều kiện (có tài sản, có thu nhập, có tài khoản ngân hàng) nhưng cố tình không chấp hành.

2. Các biện pháp bảo đảm thi hành nghĩa vụ trả tiền

Biện pháp bảo đảm là các quyết định mang tính chất ngăn chặn tạm thời nhằm giữ nguyên hiện trạng tài sản, không cho người phải thi hành án thực hiện các giao dịch chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp trước khi tiến hành xử lý thu hồi tiền.

Theo Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, các biện pháp bảo đảm trọng tâm gồm:

2.1. Phong tỏa tài khoản, tài sản tại các tổ chức tín dụng

Chấp hành viên có quyền ra quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án tại các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng hoặc kho bạc nhà nước trên môi trường số hoặc bằng văn bản. Một điểm mới nổi bật của Nghị định số 152/2026/NĐ-CP là việc tăng cường phối hợp liên ngành trên nền tảng công nghệ thông tin. Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm kết nối, cung cấp thông tin và thực hiện lệnh phong tỏa tài khoản tức thì khi nhận được yêu cầu từ Chấp hành viên nhằm ngăn chặn việc rút tiền hoặc tẩu tán dòng tiền trực tuyến.

2.2. Tạm giữ tài sản, giấy tờ có giá của đương sự

Trường hợp người phải thi hành án đang giữ tiền mặt, vàng, đá quý, chứng khoán, cổ phần hoặc các giấy tờ có giá (sổ tiết kiệm, trái phiếu), Chấp hành viên sẽ lập biên bản tạm giữ để bảo đảm nghĩa vụ trả tiền.

2.3. Tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, sử dụng tài sản

Áp dụng đối với các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng như bất động sản (đất đai, nhà ở), xe ô tô, tàu thuyền… Cơ quan đăng ký đất đai và giao thông sẽ khóa tính năng cập nhật biến động đối với tài sản này ngay khi nhận được quyết định của cơ quan THADS.

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục xác minh tài sản chưa kê khai của người thi hành án

3. Các biện pháp cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền và công thức khấu trừ thu nhập

Khi người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trả tiền, Chấp hành viên sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhằm khấu trừ trực tiếp vào nguồn thu nhập hoặc phát mại tài sản.

3.1. Khấu trừ tiền trong tài khoản

Đây là biện pháp cưỡng chế nhanh chóng và triệt để nhất. Số tiền cưỡng chế khấu trừ bao gồm: Số tiền gốc phải trả theo bản án + Chi phí cưỡng chế thi hành án (nếu có). Tiền sẽ được chuyển thẳng từ tài khoản người phải thi hành án vào tài khoản của cơ quan THADS để chi trả cho người được thi hành án.

3.2. Khấu trừ thu nhập của người phải thi hành án

Biện pháp này áp dụng đối với người phải thi hành án có thu nhập hợp pháp từ tiền lương, tiền công, lương hưu hoặc các khoản thu nhập hợp pháp khác.

Quy định về tỷ lệ khấu trừ:

• Mức khấu trừ tối đa vào tiền lương, tiền công, tiền thù lao hoặc lương hưu là 30% tổng số tiền được nhận hàng tháng (trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác).
• Đối với các khoản thu nhập khác, tỷ lệ khấu trừ căn cứ vào điều kiện thực tế của người phải thi hành án nhưng phải bảo đảm mức sống tối thiểu của người đó và người mà họ có nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Công thức tính toán số tiền khấu trừ hàng tháng:

Để dễ hình dung, người đọc có thể áp dụng công thức sau:

Số tiền khấu trừ hàng tháng = Thu nhập thực nhận hàng tháng x Tỷ lệ khấu trừ (%)

Ví dụ minh họa bằng số liệu cụ thể:

Ông Nguyễn Văn A phải thi hành nghĩa vụ trả tiền cho bà Trần Thị B số tiền là 50.000.000 đồng theo bản án của Tòa án. Hết thời hạn tự nguyện, ông A không nộp tiền. Chấp hành viên xác minh ông A đang làm việc tại một doanh nghiệp với mức lương thực nhận hàng tháng (sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế) là 15.000.000 đồng.

Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế khấu trừ thu nhập của ông A với tỷ lệ tối đa là 30%.

• Số tiền khấu trừ định kỳ mỗi tháng từ lương của ông A: 15.000.000 x 30% = 4.500.000 đồng.
• Cơ quan THADS sẽ khấu trừ liên tục hàng tháng số tiền 4.500.000 đồng này cho đến khi thu đủ 50.000.000 đồng tiền nghĩa vụ và các chi phí phát sinh liên quan.

3.3. Kê biên, xử lý tài sản để thi hành nghĩa vụ trả tiền

Trường hợp người phải thi hành án không có tài khoản, không có thu nhập hoặc các nguồn này không đủ để thi hành nghĩa vụ, Chấp hành viên tiến hành kê biên tài sản (động sản hoặc bất động sản).

Nghị định số 152/2026/NĐ-CP hướng dẫn rất chi tiết về việc kê biên các loại tài sản đặc thù và hiện đại:

• Tài sản số, chứng khoán, cổ phần: Quy trình định giá và bán đấu giá được thực hiện chặt chẽ qua các sàn giao dịch hoặc tổ chức định giá chuyên nghiệp.
• Trường hợp người phải thi hành án chủ động đề nghị: Nghị định quy định rõ, nếu người phải thi hành án tự nguyện giao một tài sản cụ thể trong số nhiều tài sản của mình cho cơ quan THADS xử lý, và tài sản đó đủ để thi hành nghĩa vụ cùng các chi phí liên quan, không gây trở ngại cho việc thi hành án thì Chấp hành viên sẽ ra quyết định kê biên chính tài sản đó. Người phải thi hành án tạm thời bị hạn chế quyền giao dịch đối với các tài sản khác còn lại cho đến khi thi hành xong án.

Dưới đây là bảng so sánh tóm tắt giữa hai nhóm biện pháp:

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn thu hồi công nợ trên toàn quốc

4. Điểm mới đột phá về chuyển đổi số trong thi hành nghĩa vụ trả tiền

Một trong những dấu ấn lớn nhất của Nghị định số 152/2026/NĐ-CP là việc toàn diện hóa hoạt động thi hành án trên môi trường số. Các quy trình áp dụng biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thu hồi tiền giờ đây được tối ưu hóa:

• Thông báo thi hành án qua ứng dụng VNeID: Mọi thông báo về việc áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế, hay khấu trừ thu nhập sẽ được gửi trực tiếp đến tài khoản VNeID của đương sự. Ngày hệ thống xác nhận gửi thành công được tính là ngày thông báo hợp lệ, loại bỏ tình trạng cố tình trốn tránh không nhận văn bản giấy như trước đây.
• Xác minh tài sản trực tuyến: Chấp hành viên có quyền truy cập, đối soát dữ liệu với hệ thống ngân hàng, cơ quan bảo hiểm xã hội, và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia để phát hiện dòng tiền, tài khoản của người phải thi hành án chỉ trong thời gian ngắn, giúp việc phong tỏa diễn ra nhanh chóng, ngăn ngừa tối đa việc tẩu tán tài sản.

Hy vọng bài viết trên đã mang lại những thông tin hữu ích và trực quan cho quý bạn đọc về các biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền theo tinh thần mới của Nghị định số 152/2026/NĐ-CP. Việc nắm vững các quy định này giúp người được thi hành án bảo vệ tốt quyền lợi tài chính của mình, đồng thời giúp người phải thi hành án hiểu rõ các chế tài để tự giác chấp hành pháp luật.

Nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến quy trình thi hành án dân sự, thủ tục yêu cầu khấu trừ thu nhập, kê biên tài sản hoặc cần hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ Luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của quý khách một cách tối ưu.