biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính là một chế định quan trọng trong pháp luật Việt Nam, nhằm ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm và bảo đảm trật tự xã hội. Việc hiểu rõ các trường hợp được phép áp dụng biện pháp này giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật liên quan, cùng Công ty Luật ACC mang đến cho bạn đọc cái nhìn toàn diện và chính xác nhất.
1. Trường hợp áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính
Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính được áp dụng trong các trường hợp cụ thể nhằm chấm dứt ngay hành vi vi phạm, lập biên bản hoặc xác minh tình tiết làm căn cứ quyết định xử phạt. Cụ thể, việc tạm giữ người chỉ được thực hiện khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Cá nhân có hành vi vi phạm hành chính cần phải ngăn chặn ngay việc tiếp tục gây thiệt hại đến tài sản, tính mạng, sức khỏe của người khác hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội.
- Cá nhân có hành vi vi phạm hành chính nhưng không xác định được lai lịch, không có nơi cư trú ổn định hoặc có dấu hiệu bỏ trốn nhằm trốn tránh nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt.
- Cá nhân có hành vi vi phạm hành chính xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người khác hoặc có hành vi chống người thi hành công vụ, cần phải tạm giữ để ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra.
Điều quan trọng cần lưu ý là thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính không được vượt quá 12 giờ kể từ thời điểm quyết định tạm giữ người. Trong trường hợp cần thiết để xác minh tình tiết làm căn cứ quyết định xử phạt, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài nhưng không quá 24 giờ, trừ trường hợp quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) đối với người vi phạm ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
2. Thẩm quyền và thủ tục ra quyết định tạm giữ người
Việc áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thẩm quyền và trình tự thủ tục. Người có thẩm quyền áp dụng biện pháp này bao gồm Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Trưởng Công an cấp huyện, Trưởng Công an cấp xã, Đồn trưởng Đồn Công an, Trạm trưởng Trạm Công an, Đội trưởng Đội Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt và một số chức danh khác theo quy định tại Điều 123 của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025).
Quy trình thực hiện việc tạm giữ người phải được tiến hành theo đúng các bước sau:
Bước 1: Xác định căn cứ và lập biên bản vi phạm hành chính
Khi phát hiện hành vi vi phạm thuộc các trường hợp được phép tạm giữ người, người có thẩm quyền phải tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính theo quy định. Biên bản phải ghi rõ thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm, các tình tiết liên quan và ý kiến của người vi phạm. Việc lập biên bản là cơ sở pháp lý quan trọng để xem xét việc áp dụng biện pháp tạm giữ người.
Bước 2: Ra quyết định tạm giữ người
Sau khi lập biên bản, người có thẩm quyền phải xem xét và ra quyết định tạm giữ người bằng văn bản. Quyết định tạm giữ người phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị tạm giữ, lý do tạm giữ, thời hạn tạm giữ và các nội dung khác theo quy định. Quyết định này phải được giao cho người bị tạm giữ một bản và phải được thông báo cho gia đình hoặc tổ chức nơi người đó làm việc, học tập.
Bước 3: Thi hành quyết định tạm giữ và quản lý người bị tạm giữ
Người bị tạm giữ phải được đưa đến nơi tạm giữ theo quy định, thường là nhà tạm giữ của Công an cấp huyện hoặc các địa điểm được pháp luật cho phép. Trong thời gian tạm giữ, người bị tạm giữ phải được bảo đảm các quyền cơ bản như được ăn, uống, nghỉ ngơi, được chăm sóc y tế khi ốm đau và không bị đối xử tàn bạo hoặc hạ nhục. Hết thời hạn tạm giữ, cơ quan ra quyết định phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.
3. Quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng biện pháp tạm giữ
Khi bị áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính, cá nhân có các quyền và nghĩa vụ được pháp luật quy định cụ thể. Việc nắm rõ các quyền này giúp người bị tạm giữ bảo vệ được lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình bị tạm giữ.
Về quyền của người bị tạm giữ, họ có quyền được thông báo về lý do bị tạm giữ, được giải thích về quyền và nghĩa vụ của mình, được gặp người bào chữa hoặc người đại diện theo pháp luật. Người bị tạm giữ cũng có quyền khiếu nại về quyết định tạm giữ, được bảo đảm sức khỏe, được yêu cầu khám chữa bệnh khi cần thiết và được bồi thường thiệt hại nếu việc tạm giữ trái pháp luật gây ra.
Về nghĩa vụ, người bị tạm giữ phải chấp hành nghiêm chỉnh các quyết định của cơ quan có thẩm quyền, không được chống đối, trốn tránh hoặc có hành vi gây rối trật tự tại nơi tạm giữ. Họ phải khai báo trung thực về hành vi vi phạm và các tình tiết liên quan, đồng thời phải tuân thủ các nội quy, quy định của nơi tạm giữ.
4. Trách nhiệm bồi thường khi áp dụng biện pháp tạm giữ trái pháp luật
Trong trường hợp biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính được áp dụng trái pháp luật, gây thiệt hại cho người bị tạm giữ, cơ quan hoặc người có thẩm quyền ra quyết định phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật. Căn cứ pháp lý cho việc bồi thường này được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) và các văn bản pháp luật liên quan về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Thiệt hại được bồi thường bao gồm thiệt hại về vật chất như thu nhập thực tế bị mất, chi phí hợp lý cho việc khám chữa bệnh, chi phí thuê luật sư và các chi phí hợp lý khác. Ngoài ra, người bị tạm giữ trái pháp luật còn có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về tinh thần, bao gồm tổn thất về danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm. Mức bồi thường thiệt hại về tinh thần do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một ngày bị tạm giữ trái pháp luật không vượt quá 05 ngày lương tối thiểu vùng theo quy định của Chính phủ.
5. Câu hỏi thường gặp
Thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính tối đa là bao lâu?
Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính không được vượt quá 12 giờ kể từ thời điểm quyết định tạm giữ người. Trong trường hợp cần thiết để xác minh tình tiết làm căn cứ quyết định xử phạt, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài nhưng không quá 24 giờ. Đối với người vi phạm ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài hơn nhưng không quá 48 giờ kể từ thời điểm quyết định tạm giữ người.
Người bị tạm giữ có quyền gặp luật sư trong thời gian bị tạm giữ không?
Có. Người bị áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính có quyền gặp luật sư hoặc người bào chữa trong thời gian bị tạm giữ. Quyền này được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025). Việc gặp luật sư phải được thực hiện theo quy định của pháp luật, đảm bảo không gây cản trở đến quá trình xác minh, xử lý vụ việc. Người bị tạm giữ cần thông báo với cơ quan đang tạm giữ về nhu cầu gặp luật sư để được sắp xếp, tạo điều kiện thực hiện quyền này.
Khiếu nại quyết định tạm giữ người theo thủ tục hành chính ở đâu?
Người bị áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính có quyền khiếu nại quyết định tạm giữ đến cơ quan đã ra quyết định tạm giữ hoặc cơ quan cấp trên trực tiếp của cơ quan đó. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định tạm giữ. Trong trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu, người khiếu nại có quyền khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật Khiếu nại và Luật Tố tụng hành chính.
Việc nắm vững các quy định về biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân khi tham gia các quan hệ pháp luật hành chính. Nếu bạn đọc cần hỗ trợ pháp lý chi tiết hoặc có vướng mắc trong quá trình thực hiện, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và hỗ trợ kịp thời. biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính là lĩnh vực pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc và cập nhật liên tục các quy định mới nhất.
Để lại một bình luận