Anh chị cho em hỏi, bố mẹ em để lại đất mà không có di chúc thì chia thế nào cho anh em trong nhà?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý áp dụng cho trường hợp thừa kế không di chúc

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, khi người để lại di sản (bố mẹ) qua đời mà không để lại di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo hình thức thừa kế theo pháp luật.

Điều này được quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015), áp dụng cho các trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Di sản ở đây bao gồm quyền sử dụng đất, được coi là tài sản đặc biệt cần đăng ký quyền sở hữu theo Luật Đất đai năm 2024.

Cụ thể, thừa kế theo pháp luật áp dụng khi: người để lại di sản không lập di chúc; di chúc không hợp pháp; hoặc những người thừa kế theo di chúc không còn tồn tại hoặc từ chối nhận di sản. Trong trường hợp của Anh/Chị, di sản là đất đai do bố mẹ để lại, nên sẽ được chia dựa trên hàng thừa kế và nguyên tắc bình đẳng giữa những người cùng hàng. Quy trình này nhằm đảm bảo quyền lợi công bằng cho các con cái, đồng thời tuân thủ các quy định về đăng ký biến động đất đai tại Văn phòng Đăng ký đất đai.

Việc áp dụng pháp luật này giúp tránh tranh chấp, nhưng nếu có mâu thuẫn giữa các anh em, tòa án có thể can thiệp để phân chia theo yêu cầu của bất kỳ bên nào. Tổng thể, cơ sở pháp lý này mang tính bảo vệ quyền lợi của hàng thừa kế thứ nhất, nơi các con đẻ là đối tượng chính.

2. Người thừa kế và cách thức phân chia di sản

Hàng thừa kế được xác định theo Điều 651 BLDS 2015, chia thành ba hàng, với hàng thứ nhất được ưu tiên hưởng di sản bằng nhau. Trong trường hợp bố mẹ đã mất và không có vợ/chồng còn sống, hàng thừa kế thứ nhất sẽ bao gồm các con đẻ (anh chị em ruột của Anh/Chị).

Cụ thể: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người cùng hàng hưởng phần di sản bằng nhau, nghĩa là nếu có n anh em, mỗi người được hưởng 1/n phần di sản.

Ví dụ, nếu bố mẹ để lại một thửa đất với diện tích 1000m² và có 4 anh em (bao gồm Anh/Chị), mỗi người sẽ được hưởng 250m² quyền sử dụng đất, trừ khi có thỏa thuận khác. Nếu một trong các con đã mất trước bố mẹ, phần di sản của người đó sẽ được chuyển cho cháu (con của người con đã mất), nhưng vẫn thuộc hàng thứ nhất. Hàng thứ hai (ông bà nội/ngoại) và thứ ba (cô dì, chú bác) chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trên.

Đối với đất đai, phân chia có thể thực hiện bằng cách: chia thửa đất thành các phần riêng biệt nếu diện tích cho phép (theo quy định tối thiểu diện tích tối thiểu tách thửa tại địa phương); hoặc một người nhận toàn bộ đất và các người khác nhận giá trị tương đương bằng tiền hoặc tài sản khác. Việc này phải được tất cả anh em đồng ý để tránh tranh chấp sau này.

3. Trình tự và thủ tục thực hiện phân chia

Để phân chia di sản đất đai không di chúc, Anh/Chị cần thực hiện theo trình tự sau, dựa trên Luật Công chứng 2024 và các quy định liên quan đến đăng ký đất đai. Trước hết, xác định thời điểm mở thừa kế là ngày người cuối cùng trong bố mẹ qua đời. Sau đó, các anh em cần họp mặt để thỏa thuận phân chia, ưu tiên hình thức hòa giải tại UBND xã/phường để lập biên bản.

Tiếp theo, chuẩn bị hồ sơ công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại văn phòng công chứng: (1) Phiếu yêu cầu công chứng; (2) Giấy chứng tử của bố mẹ; (3) Giấy khai sinh của các con để chứng minh quan hệ; (4) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) gốc; (5) CMND/CCCD của các bên; (6) Dự thảo văn bản thỏa thuận. Công chứng viên sẽ kiểm tra tính hợp pháp, đảm bảo tất cả người thừa kế đều tham gia hoặc ủy quyền.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!