Trong cơ chế ứng phó và khắc phục tình trạng khẩn cấp, Bộ Quốc phòng giữ vai trò nòng cốt, là lực lượng chủ lực trong tác chiến quân sự, bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và hỗ trợ cứu hộ cứu nạn quy mô lớn. Việc xác định rõ ràng trách nhiệm của Bộ Quốc phòng giúp công tác chỉ huy, điều hành được triển khai nhanh chóng, thống nhất và tối ưu hóa hiệu quả thực địa. Bài viết này từ Công ty Luật ACC sẽ phân tích chuyên sâu các nhóm trách nhiệm trọng tâm của Bộ Quốc phòng theo quy định pháp luật hiện hành.
1. Trách nhiệm tham mưu, chủ trì phương án tác chiến và kiểm soát khu vực quân sự
Căn cứ quy định tại Nghị định 190/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của Luật Tình trạng khẩn cấp, Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm hàng đầu về mặt quân sự và quốc phòng khi tình huống khẩn cấp xảy ra:
- Tham mưu ban bố và bãi bỏ tình trạng khẩn cấp: Đề xuất với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc Hội đồng Quốc phòng và An ninh các biện pháp phòng thủ, thiết quân luật hoặc phong tỏa khu vực khi có nguy cơ xâm lược, bạo loạn vũ trang hoặc thảm họa quốc gia.
- Tổ chức tác chiến và bảo vệ chủ quyền: Điều động các quân binh chủng, lực lượng biên phòng, cảnh sát biển triển khai phương án sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ an toàn biên giới, hải đảo, vùng trời và các mục tiêu quân sự trọng điểm.
- Ban hành và thực thi lệnh thiết quân luật: Trong trường hợp tình hình an ninh tại một hoặc nhiều địa phương diễn biến đặc biệt phức tạp, Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp lập Ban chỉ huy thiết quân luật để trực tiếp quản lý, điều hành địa bàn.
2. Trách nhiệm huy động lực lượng, phương tiện chuyên dụng cứu hộ cứu nạn
Bên cạnh nhiệm vụ quốc phòng, Bộ Quốc phòng là lực lượng phản ứng nhanh mạnh nhất trong công tác phòng chống thảm họa và khắc phục sự cố thiên tai:
- Điều động quân đội và dân quân tự vệ: Kích hoạt phương án sử dụng các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn, lực lượng dự bị động viên và dân quân tự vệ tham gia sơ tán nhân dân, tìm kiếm cứu nạn và khắc phục hậu quả thảm họa.
- Huy động trang thiết bị, khí tài chuyên dùng: Trưng dụng và vận hành các phương tiện đặc chủng như trực thuộc không quân, xe lội nước, tàu cứu hộ hải quân, hệ thống cầu phao và thiết bị rà phá bom mìn, xử lý hóa chất độc hại.
- Thiết lập bệnh viện dã chiến và trung tâm hậu cần: Triển khai lực lượng quân y, dựng các bệnh viện dã chiến để cứu chữa thương binh, bệnh binh và nhân dân; cung cấp lương thực, thực phẩm khô và nước sạch cho các vùng bị chia cắt.
>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn quyền lợi khi bị tai nạn trong tình trạng khẩn cấp tại đây.
3. Trách nhiệm phối hợp liên ngành và kiểm soát hạ tầng chiến lược
Để bảo đảm sự vận hành thông suốt của bộ máy nhà nước và chuỗi cung ứng khi xảy ra tình huống nguy cấp, Bộ Quốc phòng thực hiện trách nhiệm phối hợp đa bên:
- Phối hợp với Bộ Công an bảo đảm an ninh: Hợp tác chặt chẽ trong việc kiểm soát các tuyến giao thông huyết mạch, duy trì lệnh giới nghiêm, cấm đường và ngăn chặn các hành vi lợi dụng tình trạng khẩn cấp để phá hoại an ninh trật tự.
- Bảo vệ và duy trì thông tin liên lạc quân sự – dân sự: Bảo đảm hạ tầng thông tin liên lạc dùng riêng cho công tác chỉ huy tình trạng khẩn cấp không bị gián đoạn, ngăn chặn các nguy cơ tấn công mạng vào hệ thống điều hành quốc gia.
- Hỗ trợ chính quyền địa phương: Tiếp nhận và xử lý các yêu cầu chi viện từ Ban Chỉ đạo tình trạng khẩn cấp cấp tỉnh, sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ khó khăn nhất tại các vùng tâm thảm họa.
>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn bồi thường tài sản khi ứng phó khẩn cấp tại đây.
4. Trách nhiệm quản lý, bồi hoàn nguồn lực và tổng kết rút kinh nghiệm
Sau khi tình trạng khẩn cấp được bãi bỏ, Bộ Quốc phòng thực hiện các thủ tục hậu phương và quản lý tài chính theo quy định:
- Bồi hoàn và xử lý tài sản trưng dụng: Thống kê, kiểm kê toàn bộ phương tiện, trang thiết bị của tổ chức, cá nhân được quân đội trưng dụng trong quá trình ứng phó để thực hiện thủ tục chi trả, bồi thường thiệt hại theo đúng quy định pháp luật.
- Giải quyết chế độ cho cán bộ, chiến sĩ và lực lượng tham gia: Đề xuất và thực hiện các chính sách khen thưởng, bồi dưỡng, hỗ trợ y tế và giải quyết chế độ cho các lực lượng thuộc quyền quản lý bị thương hoặc hy sinh khi làm nhiệm vụ.
- Rà soát, bổ sung phương án ứng phó: Tổng kết thực tiễn tác chiến, hoàn thiện các kịch bản phòng thủ, bổ sung dự trữ quốc gia về trang thiết bị quốc phòng – cứu hộ để sẵn sàng cho các tình huống phát sinh trong tương lai.
Hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của Bộ Quốc phòng giúp các cơ quan, tổ chức và cá nhân chủ động phối hợp, tuân thủ nghiêm các mệnh lệnh quân sự, hành chính trong thời kỳ khẩn cấp, đồng thời bảo đảm các quyền lợi hợp pháp về bồi thường, hỗ trợ. Nếu quý khách hàng có thắc mắc hoặc cần tư vấn sâu hơn về các quy định pháp luật trong tình trạng khẩn cấp, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư chuyên nghiệp giải đáp chi tiết.
Để lại một bình luận