Các loại hình giám sát bệnh truyền nhiễm

Công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm luôn là nhiệm vụ trọng tâm để bảo đảm sức khỏe cộng đồng và an sinh xã hội. Với sự ra đời của Luật Phòng bệnh năm 2025 và cụ thể hóa tại Thông tư số 15/2026/TT-BYT, hệ thống y tế đã có những bước tiến mới trong việc thiết lập hành lang pháp lý đồng bộ về giám sát dịch bệnh. Công ty Luật ACC, với đội ngũ chuyên gia am hiểu sâu sắc các quy định pháp luật, sẽ giúp bạn đọc làm rõ các loại hình giám sát bệnh truyền nhiễm quan trọng sắp có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Nội dung bài viết

1. Các loại hình giám sát bệnh truyền nhiễm theo Thông tư số 15/2026/TT-BYT

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư số 15/2026/TT-BYT, Bộ Y tế đã quy định rõ 03 loại hình giám sát chính trong công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Việc phân định rõ ràng các loại hình này nhằm tối ưu hóa khả năng phát hiện sớm và ứng phó kịp thời với các nguy cơ dịch bệnh.

1.1. Giám sát dựa vào chỉ số

Đây là hình thức thu thập dữ liệu cơ bản, được thực hiện thường xuyên, liên tục và có hệ thống. Các cơ sở y tế trên toàn quốc có trách nhiệm cập nhật các thông tin về ca bệnh, tình hình dịch bệnh từ hệ thống cơ sở dữ liệu y tế. Dữ liệu từ loại hình này đóng vai trò là "bức tranh nền", giúp cơ quan quản lý nắm bắt được tình hình bệnh tật chung trên phạm vi cả nước.

1.2. Giám sát trọng điểm

Trái với giám sát dựa vào chỉ số, giám sát trọng điểm tập trung vào những vấn đề y tế ưu tiên tại các điểm được lựa chọn.

Mục đích: Thu thập các thông tin chuyên sâu về một số bệnh truyền nhiễm đặc thù hoặc các vấn đề y tế đang được ưu tiên kiểm soát.
Đặc điểm: Thực hiện có hệ thống trong một khoảng thời gian nhất định tại các địa điểm cụ thể (điểm giám sát) nhằm đánh giá xu hướng dịch bệnh.

>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ tư vấn điều tra, xử lý ổ dịch, dịch bệnh

1.3. Giám sát dựa vào sự kiện

Đây là loại hình giám sát chủ động, nhạy bén với các dấu hiệu bất thường.

Nguồn tin: Được thu thập, sàng lọc và xác minh từ cộng đồng, mạng xã hội, các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức y tế và mạng lưới cơ sở y tế.
Cơ chế: Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo về sự kiện bệnh truyền nhiễm hoặc hội chứng bệnh có nguy cơ gây dịch, cơ quan chức năng sẽ tiến hành đánh giá để có phản ứng nhanh chóng.

2. Tiêu chí phân loại bệnh truyền nhiễm: Phương pháp tính điểm mới

Một điểm mới đột phá tại Thông tư số 15/2026/TT-BYT là việc áp dụng phương pháp chấm điểm định lượng dựa trên 04 nhóm tiêu chí theo quy định tại Điều 14 Thông tư số 15/2026/TT-BYT. Tổng số điểm của một bệnh truyền nhiễm sẽ xác định bệnh đó thuộc nhóm A, B hay C.

2.1. Các tiêu chí đánh giá

Bệnh truyền nhiễm sẽ được đánh giá dựa trên thang điểm cụ thể sau:

Tiêu chí đánh giá	Nội dung xác định	Điểm số
Mức độ nghiêm trọng	Tỷ lệ chết/mắc < 1%	1 điểm
	Tỷ lệ chết/mắc từ 1% – 10%	2 điểm
	Tỷ lệ chết/mắc > 10%	3 điểm
Khả năng lây lan	Lây qua máu, da, từ động vật sang người	1 điểm
	Lây qua hô hấp, tiêu hóa; Ro <= 3	2 điểm
	Lây qua hô hấp, tiêu hóa; Ro > 3	3 điểm
Khả năng can thiệp	Có cả vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu	1 điểm
	Có một trong hai biện pháp (vắc xin hoặc thuốc)	2 điểm
	Chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu	3 điểm
Lưu hành và tiềm năng	Bệnh lưu hành ổn định, tản phát	1 điểm

2.2. Cách phân loại nhóm bệnh

Từ tổng điểm tính được, bệnh truyền nhiễm được phân loại như sau:

Nhóm A: Tổng điểm từ 10 trở lên hoặc bệnh truyền nhiễm mới phát sinh, chưa rõ tác nhân (đặc biệt nguy hiểm).
Nhóm B: Tổng điểm từ 07 đến 09 điểm.
Nhóm C: Tổng điểm dưới 07 điểm.

Ví dụ minh họa: Một bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp với hệ số lây nhiễm Ro = 4, tỷ lệ tử vong 12%, chưa có vắc xin và thuốc điều trị, lưu hành tiềm năng cao (ví dụ được 3 điểm mỗi mục). Tổng điểm = 3 + 3 + 3 + 1 = 10 điểm. Theo quy định, bệnh này được xếp vào nhóm A.

>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ tư vấn nguyên tắc, hình thức thông tin báo cáo

3. Trách nhiệm của các bên liên quan

Theo Thông tư số 15/2026/TT-BYT, các cơ quan, cơ sở y tế và cá nhân có trách nhiệm:

Cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời vào Hệ thống thông tin giám sát phòng bệnh.
Bảo đảm an toàn thông tin và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân của người bệnh.
Trạm y tế cấp xã có vai trò then chốt trong việc tiếp nhận thông tin từ cộng đồng, đánh giá nguy cơ và báo cáo kịp thời lên tuyến trên để điều tra, xử lý ổ dịch.

Việc nắm vững các quy định mới về giám sát bệnh truyền nhiễm không chỉ là trách nhiệm của các cơ sở y tế mà còn là quyền lợi của người dân trong việc chủ động bảo vệ sức khỏe.

Nếu bạn còn bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến các quy định tại Thông tư số 15/2026/TT-BYT hoặc cần hỗ trợ về thủ tục pháp lý trong lĩnh vực y tế, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn chuyên sâu để bảo đảm quyền lợi hợp pháp tốt nhất cho khách hàng.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.