Trong hoạt động quản lý nhà nước, việc cung cấp thông tin thống kê đầy đủ, chính xác và kịp thời là nghĩa vụ quan trọng của các cơ quan, tổ chức nhằm phục vụ công tác hoạch định chính sách kinh tế – xã hội. Ngày 07/04/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026). Đây là văn bản pháp lý then chốt, đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt trong hoạt động thống kê.
Với sự am hiểu sâu sắc về hệ thống văn bản pháp luật, Công ty Luật ACC mang đến bài viết phân tích dưới đây nhằm giúp quý độc giả hiểu rõ căn cứ và tầm quan trọng của việc chấp hành nghĩa vụ cung cấp thông tin thống kê theo quy định mới.
1. Đối tượng và nghĩa vụ báo cáo thống kê theo Nghị định 139/2026/NĐ-CP
Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia xác định rõ phạm vi điều chỉnh là thu thập thông tin thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, phục vụ biên soạn các chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng như GDP và GRDP. Việc xác định đúng đối tượng có ý nghĩa then chốt để tuân thủ pháp luật.
Các đối tượng áp dụng bao gồm:
- Các Bộ, ngành (Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, v.v.).
- Các cơ quan thuộc Quốc hội, Ban Tổ chức Trung ương, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao.
- Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Đơn vị báo cáo có trách nhiệm thực hiện cung cấp thông tin theo biểu mẫu thống kê quy định, đảm bảo đúng kỳ báo cáo (tháng, quý, 6 tháng, 9 tháng, năm hoặc đột xuất) và thời hạn nhận báo cáo được ghi cụ thể tại từng biểu mẫu.
2. Hành vi không cung cấp thông tin thống kê và căn cứ xử phạt
Mặc dù Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia tập trung vào quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo, nhưng đây là căn cứ pháp lý gốc để xác lập hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê. Việc không cung cấp hoặc cung cấp thông tin không đúng quy định sẽ dẫn đến các rủi ro pháp lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê.
Cụ thể, các hành vi bị xem là vi phạm bao gồm:
- Không lập báo cáo thống kê theo quy định.
- Không cung cấp hoặc cung cấp thông tin thống kê không đầy đủ, không chính xác, không kịp thời theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
- Không thực hiện đúng phương thức gửi báo cáo hoặc không tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu số.
Bảng tóm tắt các hành vi vi phạm phổ biến:
|
STT |
Hành vi vi phạm |
Nội dung diễn giải |
|
1 |
Chậm nộp báo cáo |
Gửi sau thời hạn quy định tại biểu mẫu |
|
2 |
Không cung cấp thông tin |
Cố tình từ chối hoặc bỏ qua nghĩa vụ báo cáo |
|
3 |
Cung cấp sai dữ liệu |
Số liệu không khớp với thực tế hoặc không đạt chuẩn |
>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn xử lý sai sót trong báo cáo thống kê
3. Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc đảm bảo dữ liệu
Theo Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được đẩy mạnh nhằm nâng cao tính minh bạch. Các đơn vị báo cáo cần lưu ý:
- Việc lập và gửi báo cáo thống kê ưu tiên thực hiện trên môi trường số.
- Bảo đảm tính chính xác của dữ liệu thống kê là số liệu chính thức, không làm thay đổi quyền và nghĩa vụ pháp lý của cơ quan, tổ chức.
- Khi có sự cố hệ thống dẫn đến không thể gửi báo cáo, đơn vị phải thông báo ngay thời điểm phát sinh, phạm vi ảnh hưởng và dự kiến khắc phục cho cơ quan nhận báo cáo (Bộ Tài chính – Cục Thống kê).
>>> Xem thêm tại đây: Tư vấn xử lý vi phạm trong chế độ báo cáo thống kê
4. Hệ quả khi không tuân thủ quy định về thống kê
Việc vi phạm chế độ báo cáo không chỉ gây gián đoạn cho công tác quản lý vĩ mô của Chính phủ mà còn dẫn đến việc đơn vị phải đối mặt với các hình thức xử phạt vi phạm hành chính. Khi số liệu không được cung cấp đúng hạn, công tác biên soạn GDP và GRDP sẽ bị chậm trễ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều hành kinh tế.
Do đó, các đơn vị cần rà soát lại quy trình nội bộ, đảm bảo bộ máy thực hiện báo cáo thống kê hoạt động ổn định và tuân thủ nghiêm ngặt các biểu mẫu, thời hạn mà Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia đã ban hành.
Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp quý độc giả nắm bắt được những thông tin pháp lý quan trọng liên quan đến Nghị định 139/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết nội dung chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia. Nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào về quy trình thực hiện báo cáo hoặc các vấn đề liên quan đến xử phạt hành chính, hãy liên hệ với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia của chúng tôi tư vấn và giải đáp tận tình, chính xác.
Để lại một bình luận