Cho mình hỏi, nếu cha mẹ mất mà không để lại di chúc thì tài sản chia như thế nào?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý về chia thừa kế khi không có di chúc

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), khi một người qua đời mà không để lại di chúc, tài sản của họ sẽ được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế theo pháp luật.

Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rõ, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp: không có di chúc, di chúc không hợp pháp, hoặc di chúc chỉ định một phần tài sản mà không bao gồm toàn bộ tài sản. Trong trường hợp cha mẹ Anh/Chị mất mà không để lại di chúc, việc phân chia tài sản sẽ tuân theo các quy định tại Chương XXII, từ Điều 649 đến Điều 657.

Thừa kế theo pháp luật ưu tiên phân chia tài sản dựa trên quan hệ huyết thống hoặc quan hệ hôn nhân, với nguyên tắc đảm bảo công bằng giữa các bên thừa kế trong cùng một hàng thừa kế. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của những người có quan hệ gần gũi nhất với người để lại di sản, đồng thời đảm bảo quyền lợi của những người phụ thuộc hoặc có đóng góp vào việc duy trì giá trị di sản.

2. Hàng thừa kế và nguyên tắc phân chia

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng thừa kế, ưu tiên theo thứ tự sau:

• Hàng thừa kế thứ nhất: Bao gồm vợ, chồng hợp pháp còn sống; cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi hợp pháp; con đẻ, con nuôi hợp pháp của người để lại di sản. Trong trường hợp cha mẹ Anh/Chị đã mất, hàng thừa kế thứ nhất sẽ bao gồm Anh/Chị (con đẻ hoặc con nuôi hợp pháp) và vợ/chồng hợp pháp của cha mẹ (nếu còn sống). Nếu cha mẹ đã ly hôn hoặc người phối ngẫu đã qua đời, họ sẽ không thuộc hàng thừa kế này.
• Hàng thừa kế thứ hai: Bao gồm ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người để lại di sản, và cháu nội/ngoại (nếu con của người để lại di sản đã chết trước). Hàng thừa kế này chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất.
• Hàng thừa kế thứ ba: Bao gồm cụ nội, cụ ngoại, cô, dì, chú, bác, cậu, và cháu ruột của người để lại di sản (nếu cha mẹ của cháu đã chết trước). Hàng thừa kế này chỉ được xem xét khi không còn ai ở hàng thứ nhất và thứ hai.

Nguyên tắc phân chia tài sản là: những người thuộc cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Ví dụ, nếu cha mẹ Anh/Chị qua đời và có 3 người con (bao gồm Anh/Chị) cùng người phối ngẫu còn sống, thì tài sản sẽ được chia đều thành 4 phần (3 con và người phối ngẫu). Nếu chỉ có Anh/Chị và các anh chị em ruột, tài sản sẽ chia đều cho số anh chị em.

3. Các loại tài sản được chia và lưu ý quan trọng

Tài sản được chia thừa kế bao gồm tài sản riêng của cha mẹ (như tiền tiết kiệm, bất động sản đứng tên riêng) và phần tài sản chung của cha mẹ trong thời kỳ hôn nhân (như nhà ở, đất đai, tài khoản ngân hàng chung).

Theo Điều 33 và Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung được xác định là tài sản do vợ chồng cùng tạo ra hoặc được tặng cho chung. Khi một người qua đời, phần tài sản chung sẽ được chia đôi: một nửa thuộc về người phối ngẫu còn sống (không phải di sản), nửa còn lại là di sản để chia cho những người thừa kế ở hàng thứ nhất.

Ví dụ, nếu cha mẹ Anh/Chị sở hữu một căn nhà là tài sản chung, khi cha qua đời, mẹ sẽ nhận 1/2 giá trị căn nhà, 1/2 còn lại được chia đều cho mẹ và các con (bao gồm Anh/Chị). Khi mẹ qua đời, phần tài sản riêng của mẹ và phần di sản còn lại (nếu có) sẽ tiếp tục được chia cho các con.

4. Thủ tục thực hiện và giải quyết tranh chấp

Để tiến hành chia thừa kế, Anh/Chị cần thực hiện các bước sau:

• Kê khai di sản: Thu thập giấy tờ chứng minh tài sản (sổ đỏ, hợp đồng, giấy chứng nhận quyền sở hữu) và xác định danh sách những người thừa kế theo pháp luật.
• Thỏa thuận phân chia: Các bên thừa kế ở hàng thứ nhất có thể tự thỏa thuận về cách chia tại văn phòng công chứng. Thỏa thuận phải được lập thành văn bản và có chữ ký của tất cả các bên.
• Công chứng hoặc chứng thực: Văn bản thỏa thuận phân chia di sản cần được công chứng tại văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã.
• Đăng ký quyền sở hữu: Với tài sản như bất động sản, cần làm thủ tục sang tên tại cơ quan quản lý đất đai.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!