Cha mẹ mất không để lại di chúc là tình huống phổ biến khiến nhiều gia đình gặp khó khăn trong việc phân chia tài sản. Việc xác định đúng người được hưởng di sản và cách thức phân chia theo quy định pháp luật giúp tránh tranh chấp, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình. Thủ tục này đòi hỏi sự hiểu biết rõ ràng về pháp luật để thực hiện đúng trình tự. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu chi tiết vấn đề này.
1. Cha mẹ mất không để lại di chúc thì chia tài sản như thế nào?
Khi cha mẹ mất không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo quy định thừa kế theo pháp luật tại Bộ luật Dân sự 2015. Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người để lại di sản được hưởng phần di sản ngang nhau.
Nếu không có ai thuộc hàng thứ nhất hoặc tất cả đều từ chối nhận di sản thì di sản mới chuyển sang hàng thứ hai gồm ông bà nội ngoại, anh chị em ruột. Việc phân chia phải đảm bảo nguyên tắc công bằng, tôn trọng quyền lợi của người thừa kế hợp pháp và tuân thủ đúng trình tự pháp lý.
2. Các hàng thừa kế theo quy định của pháp luật
Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ ba hàng thừa kế. Hàng thứ nhất bao gồm vợ chồng, cha mẹ và con cái. Hàng thứ hai gồm ông bà, anh chị em ruột. Hàng thứ ba gồm cụ nội cụ ngoại, bác chú cô dì ruột. Người ở hàng sau chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng trước hoặc tất cả từ chối.
Trong trường hợp cha mẹ mất không để lại di chúc, con cái và vợ chồng thường là những người được ưu tiên phân chia trước. Mỗi người trong cùng hàng thừa kế đều được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ khi có thỏa thuận khác hoặc một số trường hợp đặc biệt như con đã nhận tài sản riêng từ cha mẹ trước đó.
Xem thêm: Tội cố ý gây thương tích bị hại rút đơn có bị khởi tố nữa không?
3. Nguyên tắc phân chia di sản khi không có di chúc
Di sản bao gồm tài sản riêng của cha mẹ và phần tài sản chung của vợ chồng được chia đôi trước khi phân chia thừa kế. Sau khi xác định phần di sản, những người thừa kế cùng hàng sẽ nhận phần bằng nhau. Nếu di sản là quyền sử dụng đất hoặc nhà ở, cần thực hiện thủ tục sang tên theo quy định.
Trường hợp có người thừa kế là con chưa thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự, phần di sản của họ được quản lý bởi người giám hộ. Việc phân chia cần được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, nếu không thống nhất được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.
Xem thêm: Đánh người gây thương tích 3% có bị khởi tố không?
4. Thủ tục khai nhận và phân chia di sản thừa kế
Bước 1: Xác định di sản và người thừa kế
Các đồng thừa kế cần lập danh sách tài sản của cha mẹ để lại, bao gồm bất động sản, động sản, tiền gửi ngân hàng và các quyền tài sản khác. Đồng thời xác nhận danh sách những người thuộc hàng thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015.
Bước 2: Lập văn bản khai nhận di sản
Những người thừa kế cùng ký văn bản khai nhận di sản tại văn phòng công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã. Văn bản này phải nêu rõ phần di sản mỗi người được nhận và cam kết không tranh chấp.
Bước 3: Thực hiện thủ tục sang tên tài sản
Sau khi có văn bản khai nhận, người được phân chia di sản thực hiện thủ tục sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở tại cơ quan đăng ký đất đai. Hồ sơ bao gồm giấy chứng tử, giấy khai sinh, văn bản khai nhận và các giấy tờ liên quan khác.
Bước 4: Giải quyết tranh chấp nếu có
Nếu các bên không thống nhất được cách phân chia, một trong các đồng thừa kế có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu phân chia di sản theo pháp luật.
5. Câu hỏi thường gặp
Con riêng của cha hoặc mẹ có được hưởng di sản không?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, con riêng được coi là con đẻ và thuộc hàng thừa kế thứ nhất nếu cha mẹ đã công nhận. Do đó con riêng được hưởng phần di sản ngang bằng với các con chung khi cha mẹ mất không để lại di chúc.
Vợ hoặc chồng có được toàn bộ di sản không?
Vợ hoặc chồng chỉ được hưởng một phần di sản cùng với các con và cha mẹ của người mất. Phần tài sản chung của vợ chồng được chia đôi trước, sau đó phần của người mất mới được phân chia cho tất cả hàng thừa kế thứ nhất.
Có thể từ chối nhận di sản không?
Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản đối với người khác.
Cha mẹ mất không để lại di chúc là vấn đề pháp lý cần được giải quyết đúng quy định để bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên. Nếu gia đình bạn đang gặp khó khăn trong việc phân chia di sản, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục nhanh chóng, chính xác.
Để lại một bình luận