Chế độ thai sản cho người mang thai hộ là một trong những chế độ an sinh quan trọng được pháp luật Việt Nam ghi nhận nhằm bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ mang thai hộ cũng như trẻ em được sinh ra từ việc mang thai hộ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý và hướng dẫn thực hiện, cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
1. Chế độ thai sản cho người mang thai hộ
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người mang thai hộ là đối tượng được hưởng chế độ thai sản khi đáp ứng đủ các điều kiện theo luật định. Cụ thể, chế độ thai sản cho người mang thai hộ được xác lập dựa trên nguyên tắc người lao động nữ mang thai hộ có tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được hưởng các quyền lợi tương tự như người lao động nữ mang thai thông thường.
Điều kiện hưởng chế độ được quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, theo đó người mang thai hộ phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi. Trong trường hợp người mang thai hộ đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên nhưng phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, thời gian nghỉ việc này cũng được tính vào thời gian 12 tháng trước khi sinh.
Mức hưởng chế độ thai sản được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ. Ngoài ra, người mang thai hộ còn được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh cho mỗi con, theo quy định tại Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
2. Thời gian hưởng chế độ thai sản
Thời gian hưởng chế độ thai sản đối với người mang thai hộ được quy định cụ thể tại Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Theo đó, người lao động nữ mang thai hộ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng. Trường hợp sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản được tính trong khoảng thời gian 30 ngày đầu kể từ ngày sinh con. Nếu người mang thai hộ sinh con trước ngày dự sinh hoặc sau ngày dự sinh thì thời gian nghỉ hưởng chế độ vẫn được tính theo quy định nêu trên. Trong trường hợp người mang thai hộ chấm dứt hợp đồng lao động trước thời điểm sinh con nhưng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, họ vẫn được hưởng chế độ này theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Đối với trường hợp người mang thai hộ bị sảy thai, phá thai bệnh lý hoặc thai chết lưu, thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được quy định tại khoản 3 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cụ thể là 10 ngày nếu thai dưới 05 tuần tuổi, 20 ngày nếu thai từ 05 tuần tuổi đến dưới 13 tuần tuổi, 40 ngày nếu thai từ 13 tuần tuổi đến dưới 25 tuần tuổi, và 50 ngày nếu thai từ 25 tuần tuổi trở lên.
3. Hồ sơ hưởng chế độ thai sản cho người mang thai hộ
Để được giải quyết hưởng chế độ thai sản cho người mang thai hộ, người lao động cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau:
- Sổ bảo hiểm xã hội của người lao động (bản chính hoặc bản sao có chứng thực).
- Giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh của con (bản sao có chứng thực) hoặc giấy chứng nhận sinh con do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp.
- Văn bản xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về tình trạng sức khỏe của người mẹ sau khi sinh không đủ điều kiện chăm sóc con (nếu có).
- Hợp đồng mang thai hộ vì mục đích nhân đạo theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
- Bản sao quyết định giao đứa trẻ cho người nhờ mang thai hộ của Tòa án (nếu có tranh chấp).
- Giấy xác nhận của người sử dụng lao động về việc nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.
Theo quy định tại Thông tư 12/2025/TT-BNV, hồ sơ nêu trên phải được nộp cho người sử dụng lao động trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc. Người sử dụng lao động có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và lập danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ thai sản gửi cơ quan bảo hiểm xã hội trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
4. Quy trình giải quyết hưởng chế độ thai sản
Quy trình giải quyết hưởng chế độ thai sản cho người mang thai hộ được thực hiện theo các bước cụ thể như sau:
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ
Người lao động mang thai hộ chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP và nộp cho người sử dụng lao động trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc sau thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản. Hồ sơ phải được sắp xếp theo thứ tự logic, đảm bảo tính hợp lệ và đầy đủ các giấy tờ cần thiết.
Bước 2: Người sử dụng lao động tiếp nhận và xử lý hồ sơ
Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ từ người lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm kiểm tra, xác nhận tính chính xác của hồ sơ và lập danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ thai sản theo mẫu quy định. Danh sách này cùng với hồ sơ của người lao động được gửi đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi người sử dụng lao động tham gia bảo hiểm xã hội.
Bước 3: Cơ quan bảo hiểm xã hội thẩm định và giải quyết
Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm thẩm định hồ sơ trong thời hạn tối đa 06 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ từ người sử dụng lao động. Trong trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có sai sót, cơ quan bảo hiểm xã hội phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do và hướng dẫn bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.
Bước 4: Chi trả chế độ thai sản
Sau khi hồ sơ được phê duyệt, cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện chi trả chế độ thai sản cho người lao động trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định phê duyệt. Việc chi trả được thực hiện thông qua người sử dụng lao động hoặc trực tiếp cho người lao động trong trường hợp người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động.
5. Câu hỏi thường gặp
Người mang thai hộ có được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con không?
Có. Theo quy định tại Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người mang thai hộ khi sinh con được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh. Khoản trợ cấp này được chi trả cho người mang thai hộ, không phụ thuộc vào việc người nhờ mang thai hộ có tham gia bảo hiểm xã hội hay không. Đây là quyền lợi riêng của người mang thai hộ nhằm bù đắp một phần chi phí và sự hy sinh trong quá trình mang thai.
Trường hợp người mang thai hộ không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì có được hưởng chế độ thai sản không?
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người mang thai hộ không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ không được hưởng chế độ thai sản từ quỹ bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, họ vẫn có thể được hưởng các quyền lợi khác theo thỏa thuận trong hợp đồng mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Người nhờ mang thai hộ có trách nhiệm chi trả các chi phí y tế, bồi dưỡng sức khỏe và các khoản chi phí hợp lý khác cho người mang thai hộ theo thỏa thuận.
Người mang thai hộ có được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi sinh không?
Có. Theo quy định tại Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người mang thai hộ sau khi sinh con trong thời gian 30 ngày đầu làm việc mà sức khỏe chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe từ 05 ngày đến 10 ngày trong một năm. Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức lương cơ sở. Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe bao gồm cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần và được giải quyết theo quy định tại Nghị định 207/2025/NĐ-CP.
Chế độ thai sản cho người mang thai hộ là một chế độ an sinh xã hội quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người lao động thực hiện hành vi nhân đạo này. Việc nắm vững các quy định pháp luật sẽ giúp người mang thai hộ bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về thủ tục hồ sơ hoặc cần hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được tư vấn chi tiết và kịp thời.
Để lại một bình luận