Chế độ thai sản khi sinh non là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động nữ, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ sinh non ngày càng có xu hướng gia tăng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin pháp lý chi tiết và cập nhật nhất về vấn đề này, cùng Công ty Luật ACC đồng hành giải đáp mọi thắc mắc của bạn.
1. Chế độ thai sản khi sinh non
Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ sinh con (bao gồm cả trường hợp sinh non) được hưởng chế độ thai sản khi đáp ứng đủ các điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH). Cụ thể, lao động nữ phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Trường hợp người lao động đã đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên nhưng khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng BHXH từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
Điểm đặc biệt của chế độ thai sản khi sinh non là thời gian hưởng chế độ không phụ thuộc vào số tuần tuổi của thai nhi. Dù con sinh ra trước ngày dự kiến, thậm chí là sinh non dưới 37 tuần tuổi, người mẹ vẫn được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đầy đủ theo quy định. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng. Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng. Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản trước khi sinh tối đa không quá 02 tháng.
Ngoài ra, mức hưởng chế độ thai sản khi sinh non được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của 06 tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Nếu người lao động đóng BHXH chưa đủ 06 tháng thì mức hưởng được tính theo mức bình quân tiền lương của các tháng đã đóng BHXH. Điều này đảm bảo quyền lợi tài chính ổn định cho người mẹ trong suốt thời gian ở cữ và chăm sóc con nhỏ, đặc biệt là trẻ sinh non cần nhiều thời gian chăm sóc đặc biệt hơn.
2. Điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh non
Để được hưởng chế độ thai sản khi sinh non, người lao động nữ cần đáp ứng các điều kiện cụ thể được quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Điều kiện đầu tiên và quan trọng nhất là người lao động phải đang tham gia BHXH bắt buộc tại doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước. Thời gian đóng BHXH phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu như đã nêu ở phần trên, bao gồm cả trường hợp đóng đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh hoặc 03 tháng trong trường hợp phải nghỉ dưỡng thai.
Bên cạnh đó, người lao động cần lưu ý rằng thời điểm sinh con được xác định là ngày con được sinh ra. Trong trường hợp sinh non, thai chết lưu hoặc con chết sau khi sinh, người mẹ vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định. Cụ thể, nếu con chết sau khi sinh mà chưa đủ 60 ngày tuổi thì người mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 06 tháng kể từ ngày sinh con. Nếu con chết từ đủ 60 ngày tuổi trở lên thì người mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 03 tháng kể từ ngày con chết, nhưng thời gian hưởng chế độ thai sản không vượt quá thời gian quy định tại khoản 1 Điều 39 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Một điều kiện quan trọng khác là hồ sơ đề nghị hưởng chế độ phải được nộp đúng hạn theo quy định. Theo Thông tư 25/2025/TT-BYT, giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh là giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ hưởng chế độ thai sản. Trong trường hợp sinh non tại nhà hoặc trên đường đến cơ sở y tế, người lao động cần có xác nhận của người làm chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền. Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác hồ sơ sẽ giúp quá trình giải quyết chế độ diễn ra nhanh chóng và thuận lợi, tránh những rắc rối không đáng có về mặt thủ tục hành chính.
3. Hồ sơ và thủ tục hưởng chế độ thai sản khi sinh non
Việc chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục hưởng chế độ thai sản khi sinh non cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP và Thông tư 12/2025/TT-BNV. Hồ sơ cần được chuẩn bị đầy đủ, chính xác để tránh việc phải bổ sung, gây chậm trễ trong quá trình giải quyết quyền lợi. Dưới đây là danh sách các giấy tờ cần thiết mà người lao động cần chuẩn bị:
- Sổ bảo hiểm xã hội của người lao động (bản chính hoặc bản sao có chứng thực).
- Giấy khai sinh của con (bản sao) hoặc giấy chứng sinh (bản chính) do cơ sở y tế cấp.
- Trường hợp con chết sau khi sinh: Giấy chứng tử của con hoặc trích lục khai tử.
- Trường hợp người mẹ phải nghỉ việc dưỡng thai: Giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc phải nghỉ việc để dưỡng thai.
- Danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản do đơn vị sử dụng lao động lập (theo mẫu quy định).
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người lao động cần thực hiện theo quy trình nộp hồ sơ và giải quyết chế độ một cách tuần tự. Quy trình này được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc chi trả các chế độ BHXH. Dưới đây là các bước cụ thể mà người lao động cần thực hiện:
Bước 1: Nộp hồ sơ cho đơn vị sử dụng lao động
Trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, người lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ quy định cho đơn vị sử dụng lao động. Hồ sơ cần được nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện, đảm bảo đầy đủ các giấy tờ theo danh sách đã nêu ở trên. Người lao động nên kiểm tra kỹ lưỡng trước khi nộp để tránh thiếu sót, đồng thời giữ lại bản sao các giấy tờ để đối chiếu khi cần thiết.
Bước 2: Đơn vị sử dụng lao động lập danh sách và gửi cơ quan BHXH
Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người lao động, đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ thai sản và gửi kèm hồ sơ của người lao động lên cơ quan BHXH nơi đơn vị tham gia đóng BHXH. Danh sách này phải được lập theo mẫu quy định tại Thông tư 12/2025/TT-BNV, có chữ ký của người đại diện theo pháp luật và đóng dấu của đơn vị.
Bước 3: Cơ quan BHXH giải quyết và chi trả chế độ
Trong thời hạn tối đa 06 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ đơn vị sử dụng lao động, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và tổ chức chi trả chế độ thai sản cho người lao động. Trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Việc chi trả được thực hiện thông qua tài khoản cá nhân của người lao động hoặc trực tiếp tại cơ quan BHXH, tùy theo phương thức đăng ký của người lao động.
4. Mức hưởng và thời gian hưởng chế độ thai sản khi sinh non
Mức hưởng chế độ thai sản khi sinh non được tính dựa trên mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức hưởng một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ. Trong trường hợp người lao động đóng BHXH chưa đủ 06 tháng thì mức hưởng được tính theo mức bình quân tiền lương của các tháng đã đóng BHXH.
Về thời gian hưởng chế độ, lao động nữ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng. Thời gian nghỉ trước khi sinh tối đa không quá 02 tháng. Trong trường hợp sinh đôi trở lên, tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng. Điều này có nghĩa là nếu sinh đôi, người mẹ được nghỉ 07 tháng; nếu sinh ba, người mẹ được nghỉ 08 tháng, và cứ thế tăng dần theo số lượng con sinh ra.
Ngoài khoản tiền trợ cấp một lần khi sinh con, người lao động nữ sinh non còn được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng người lao động sinh con. Khoản trợ cấp này được quy định cụ thể tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, nhằm hỗ trợ một phần chi phí ban đầu cho việc chăm sóc trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non thường cần nhiều chi phí y tế hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Người chồng của lao động nữ sinh con cũng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 05 đến 14 ngày làm việc tùy theo trường hợp cụ thể, giúp hỗ trợ người vợ trong giai đoạn sau sinh.
5. Câu hỏi thường gặp
Trường hợp sinh non nhưng con chết ngay sau khi sinh thì người mẹ có được hưởng chế độ thai sản không?
Có. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trường hợp con chết sau khi sinh mà chưa đủ 60 ngày tuổi thì người mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 06 tháng kể từ ngày sinh con. Nếu con chết từ đủ 60 ngày tuổi trở lên thì người mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản tối đa 03 tháng kể từ ngày con chết, nhưng tổng thời gian hưởng chế độ không vượt quá 06 tháng. Người mẹ vẫn được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con theo quy định.
Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh non có được tính vào thời gian đóng BHXH không?
Có. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng BHXH. Cụ thể, theo quy định tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ đủ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì đơn vị và người lao động không phải đóng BHXH trong tháng đó. Thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH, làm cơ sở để tính hưởng các chế độ BHXH khác sau này như chế độ hưu trí, tử tuất.
Hồ sơ hưởng chế độ thai sản khi sinh non cần nộp trong thời hạn bao lâu?
Theo quy định hiện hành, trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, người lao động phải nộp hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thai sản cho đơn vị sử dụng lao động. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người lao động, đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách và gửi lên cơ quan BHXH.
Chế độ thai sản khi sinh non là một quyền lợi pháp lý quan trọng, được pháp luật bảo vệ chặt chẽ nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động nữ trong hoàn cảnh đặc biệt. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về quy trình thực hiện hoặc cần hỗ trợ pháp lý chi tiết, đừng ngần ngại liên hệ Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và đồng hành giải quyết mọi vấn đề một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp.
Để lại một bình luận