Chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự ai phải nộp trước

Khi một bản án dân sự có hiệu lực pháp luật nhưng bên có nghĩa vụ không tự nguyện thi hành, cơ quan thi hành án dân sự sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế. Tuy nhiên, việc tổ chức cưỡng chế luôn đi kèm với nhiều khoản chi phí phát sinh như thuê phương tiện, nhân công, chi phí bảo quản tài sản… Vậy theo quy định mới nhất, chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự ai phải nộp trước?

Hãy cùng Công ty Luật ACC – đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật – tìm hiểu chi tiết các quy định cốt lõi về vấn đề này tại văn bản pháp lý mới nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1. Đối tượng áp dụng và nguyên tắc chịu chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự

Căn cứ theo các nội dung hướng dẫn tại Nghị định số 152/2026/NĐ-CP về Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi hành án dân sự (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, thay thế Nghị định số 62/2015/NĐ-CP), các quy định liên quan đến chi phí và kinh phí tổ chức cưỡng chế được áp dụng cụ thể đối với:

• Người phải thi hành án: Là cá nhân, tổ chức phải thực hiện nghĩa vụ trong bản án, quyết định.
• Người được thi hành án: Là cá nhân, tổ chức được hưởng quyền lợi từ bản án, quyết định.
• Cơ quan thi hành án dân sự (THADS): Chấp hành viên và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp đến việc tổ chức, phối hợp cưỡng chế.

Về nguyên tắc chung, người phải thi hành án là đối tượng phải chịu chi phí cưỡng chế thi hành án. Do họ không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ của mình, dẫn đến việc cơ quan chức năng phải huy động lực lượng và phương tiện để cưỡng chế. Tuy nhiên, có một số trường hợp đặc biệt chi phí này sẽ do Ngân sách Nhà nước chi trả hoặc người được thi hành án phải chịu nếu việc cưỡng chế không thu hồi được tài sản hoặc phát sinh theo yêu cầu riêng.

2. Ai phải nộp trước chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự?

Mặc dù người phải thi hành án thường là bên chịu chi phí cuối cùng, nhưng để hoạt động cưỡng chế được triển khai kịp thời, Nghị định số 152/2026/NĐ-CP quy định cơ chế tạm ứng chi phí như sau: 

2.1. Trường hợp 1: Cơ quan thi hành án dân sự tạm ứng từ Ngân sách Nhà nước

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và hỗ trợ người được thi hành án, Chấp hành viên sẽ lập dự toán và cơ quan THADS sẽ tạm ứng chi phí cưỡng chế từ nguồn ngân sách nhà nước được giao trong các trường hợp:

• Cưỡng chế các vụ án liên quan đến nghĩa vụ cấp dưỡng, tiền lương, thù lao lao động, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp tai nạn lao động.
• Người phải thi hành án thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo hoặc người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn theo quy định pháp luật.
• Các vụ việc cần tiến hành cưỡng chế gấp để bảo vệ tài sản, ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản mà chưa thể thu giữ tiền của người phải thi hành án.

Sau khi cuộc cưỡng chế hoàn thành và xử lý xong tài sản, cơ quan THADS sẽ thực hiện thu hồi lại khoản tiền này từ số tiền bán đấu giá tài sản hoặc tiền tài khoản thu giữ được của người phải thi hành án để hoàn trả vào Ngân sách Nhà nước.

2.2. Trường hợp 2: Người được thi hành án phải nộp trước (Tạm ứng)

Người được thi hành án phải nộp trước chi phí cưỡng chế khi thuộc một trong các tình huống sau:

• Theo yêu cầu của người được thi hành án: Người được thi hành án chủ động yêu cầu cơ quan THADS áp dụng các biện pháp cưỡng chế bổ sung hoặc các biện pháp bảo đảm cần thiết mà cơ quan THADS xét thấy không thuộc diện Ngân sách cấp phát ban đầu.
• Trường hợp tài sản chưa xác định rõ quyền sở hữu: Cần chi phí định giá, giám định chuyên sâu theo đề nghị của người được thi hành án nhằm làm rõ tài sản để cưỡng chế.

2.3. Trường hợp 3: Người phải thi hành án tự nguyện nộp trước

Trường hợp người phải thi hành án nhận thức được nghĩa vụ và muốn giảm thiểu các tổn thất, tranh chấp phát sinh từ việc cưỡng chế, họ có quyền tự nguyện nộp trước các khoản chi phí theo dự toán của Chấp hành viên để cuộc cưỡng chế diễn ra thuận lợi, nhanh chóng, tránh việc tài sản bị kê biên kéo dài gây giảm giá trị.

Để bạn đọc dễ dàng hình dung, dưới đây là bảng tổng hợp nghĩa vụ nộp trước chi phí cưỡng chế:

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục xác minh tài sản chưa kê khai của người thi hành án

3. Công thức và ví dụ minh họa cách tính toán, thu hồi chi phí cưỡng chế

Khi thực hiện thu hồi và thanh quyết toán chi phí cưỡng chế, cơ quan THADS căn cứ trên các hóa đơn, chứng từ thực tế phát sinh (tiền thuê xe, tiền công bốc dỡ, ngày công của người tham gia cưỡng chế…).

3.1. Công thức phân bổ và thu hồi chi phí cưỡng chế:

Số tiền thu được từ xử lý tài sản cưỡng chế sẽ được ưu tiên khấu trừ theo thứ tự quy định pháp luật. Số tiền còn lại mới được chi trả cho người được thi hành án. Công thức cơ bản như sau:

Số tiền thực trả cho người được thi hành án = Tổng số tiền thu được từ xử lý tài sản – Chi phí cưỡng chế thi hành án (đã tạm ứng) – Các khoản phí thi hành án khác (nếu có)

3.2. Ví dụ minh họa bằng số liệu cụ thể:

Ông A phải thi hành án trả cho Bà B số tiền là 500.000.000 đồng. Do Ông A không tự nguyện thi hành, Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế kê biên, bán đấu giá một thửa đất của Ông A.

1. Giai đoạn chuẩn bị: Cơ quan THADS tạm ứng từ Ngân sách Nhà nước số tiền 15.000.000 đồng để chi cho các chi phí cưỡng chế bao gồm: thuê đơn vị đo đạc, thẩm định giá, chi bồi dưỡng lực lượng bảo vệ cưỡng chế, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng.
2. Giai đoạn xử lý tài sản: Thửa đất được bán đấu giá thành công với số tiền là 600.000.000 đồng.
3. Thực hiện quyết toán theo công thức:

• Tổng số tiền thu được: 600.000.000 đồng.
• Hoàn trả lại Ngân sách Nhà nước chi phí cưỡng chế đã tạm ứng trước đó: 15.000.000 đồng.
• Chi trả cho người được thi hành án (Bà B): 500.000.000 đồng.
• Số tiền còn lại trả lại cho người phải thi hành án (Ông A): 600.000.000 – 15.000.000 – 500.000.000 = 85.000.000 đồng (chưa tính khoản phí thi hành án theo quy định).

Như vậy, qua ví dụ trên có thể thấy người được thi hành án (Bà B) không phải bỏ tiền túi nộp trước, mà Ngân sách Nhà nước đã đứng ra ứng trước và số tiền này được khấu trừ trực tiếp từ tài sản của người phải thi hành án (Ông A).

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn thu hồi công nợ trên toàn quốc

4. Những điểm mới cần lưu ý khi áp dụng Nghị định số 152/2026/NĐ-CP

Một trong những điểm đột phá của Nghị định số 152/2026/NĐ-CP là việc đẩy mạnh thực hiện các thủ tục thi hành án trên môi trường số. Điều này tác động trực tiếp đến việc quản lý, thông báo và nộp chi phí cưỡng chế:

• Thông báo chi phí qua VNeID và Nền tảng số: Các quyết định cưỡng chế, dự toán chi phí cưỡng chế hay thông báo tạm ứng chi phí sẽ được cơ quan THADS gửi chủ yếu qua ứng dụng VNeID hoặc Nền tảng số thi hành án dân sự. Đương sự cần chủ động tra cứu để thực hiện quyền và nghĩa vụ nộp tiền đúng hạn.
• Nộp tiền trực tuyến: Người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện nộp các khoản tạm ứng chi phí cưỡng chế bằng phương thức điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hệ thống thông tin của Bộ Tư pháp, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Việc nắm rõ các quy định về chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự ai phải nộp trước giúp các đương sự chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi, đồng thời tránh các rủi ro pháp lý không đáng có khi văn bản mới này chính thức đi vào cuộc sống.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục thi hành án dân sự hoặc cần tư vấn sâu hơn về các quy định tại Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý am hiểu chuyên môn, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng quý khách hàng để giải quyết mọi vấn đề pháp lý một cách nhanh chóng và hiệu quả.