Em cho bạn thân mượn căn cước công dân để mở tài khoản ngân hàng vì bạn nói gấp, giờ phát hiện tài khoản đó dùng để nhận tiền lừa đảo, em rất lo không biết mình có bị liên đới trách nhiệm hình sự không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Hành vi cho mượn căn cước công dân để mở tài khoản ngân hàng

Hành vi cho mượn căn cước công dân (CCCD) để người khác sử dụng mở tài khoản ngân hàng là vi phạm pháp luật về quản lý giấy tờ tùy thân và an ninh tài chính. Theo Điều 7 Luật Căn cước 2023, pháp luật nghiêm cấm hành vi chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ căn cước hoặc thông tin trên thẻ căn cước. Vì vậy việc cho người khác mượn căn cước công dân để thực hiện giao dịch như mở tài khoản ngân hàng có thể bị coi là hành vi sử dụng giấy tờ tùy thân không đúng quy định.

Theo Thông tư 23/2014/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước (được sửa đổi, bổ sung), khi mở tài khoản thanh toán, khách hàng phải cung cấp thông tin nhận dạng chính xác và chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin đã cung cấp. Nếu phát hiện vi phạm, ngân hàng có quyền khóa tài khoản và báo cáo cơ quan chức năng theo Nghị định 143/2021/NĐ-CP (Điều 15), với mức phạt hành chính từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm quy định về sử dụng giấy tờ tùy thân.

Xem thêm: Mình bị người khác đăng hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội kèm nội dung bịa đặt, xúc phạm danh dự nhưng họ nói chỉ chia sẻ cho vui, hành vi này xử lý thế nào?

Trách nhiệm hình sự liên đới với hành vi lừa đảo qua tài khoản

Việc tài khoản được mở bằng CCCD của Anh/Chị và sử dụng để nhận tiền lừa đảo có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu có yếu tố đồng phạm. Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Điều 174 quy định tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với khung hình phạt từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân tùy mức độ thiệt hại. Nếu Anh/Chị biết trước hoặc có lý do để biết bạn thân sử dụng CCCD cho mục đích bất hợp pháp (như lừa đảo), hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tương đương người thực hiện chính.

Tuy nhiên, hành vi cho người khác sử dụng giấy tờ tùy thân có thể bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, mức phạt có thể từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, tùy tính chất và mức độ vi phạm. Cơ quan điều tra sẽ xem xét yếu tố chủ quan (ý thức, động cơ) để xác định mức độ liên đới, và Anh/Chị có quyền chứng minh sự vô tội qua bằng chứng giao dịch hoặc lời khai.

Để bảo vệ quyền lợi, Anh/Chị cần chủ động báo cáo sự việc cho cơ quan chức năng nhằm chứng tỏ sự hợp tác và không che giấu. Người có căn cước bị sử dụng trái phép nên liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu kiểm tra và phong tỏa tài khoản theo quy trình quản lý rủi ro của ngân hàng, đồng thời cung cấp thông tin để hỗ trợ điều tra.

Sau đó, đến Công an địa phương hoặc Cục Cảnh sát hình sự (C02) để trình báo, cung cấp bằng chứng như tin nhắn, cuộc gọi chứng minh lý do cho mượn và sự không hay biết về lừa đảo. Nếu bị triệu tập điều tra, Anh/Chị nên chuẩn bị hồ sơ sau:

Xem thêm: Em bị người khác dùng thông tin cá nhân để vay tiền online, chủ nợ liên tục gọi điện đe dọa, em cần làm gì trước tiên để tự bảo vệ mình ạ?

• Bản sao CCCD gốc và các giấy tờ liên quan đến việc cho mượn (nếu có chứng cứ).
• Lời khai chi tiết về mối quan hệ với bạn thân và thời điểm phát hiện lừa đảo.
• Bằng chứng giao dịch hoặc thông báo từ ngân hàng về hoạt động bất thường.

Việc hợp tác sớm giúp giảm nhẹ trách nhiệm theo Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015, tránh bị quy kết đồng phạm.

Việc tuân thủ quy định pháp luật về giấy tờ tùy thân và báo cáo kịp thời giúp bảo vệ danh tính cá nhân, tránh rủi ro tài chính và hình sự lâu dài. Đồng thời, nâng cao nhận thức cộng đồng về an ninh mạng, góp phần ngăn chặn lừa đảo. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.