Em có câu chuyện: dì em kết hôn lần 2, sau đó chồng dì vay mượn nhiều nơi rồi bỏ trốn, để lại khoản nợ hàng trăm triệu. Bên chủ nợ tìm đến dì để đòi. Em muốn hỏi trong trường hợp này dì em có phải trả nợ thay không, vì khoản vay đó dì không hề ký?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Quy định pháp luật về trách nhiệm trả nợ trong quan hệ hôn nhân

Theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, cụ thể tại Điều 37 và Điều 45, tài sản chung và nợ chung của vợ chồng được xác định dựa trên thỏa thuận hoặc quy định pháp luật.

Nợ chung của vợ chồng là khoản nợ do cả hai cùng vay, cùng cam kết hoặc phát sinh từ việc sử dụng tài sản chung để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình (như sinh hoạt, nuôi con).

Nếu khoản vay chỉ do một bên thực hiện mà bên kia không biết, không đồng ý hoặc không ký vào hợp đồng vay, thì về nguyên tắc, đây được coi là nợ riêng, và bên còn lại không có trách nhiệm trả nợ thay.

2. Xác định khoản vay là nợ chung hay nợ riêng

Để xác định trách nhiệm của dì, cần xem xét bản chất khoản vay. Theo thông tin Anh/Chị cung cấp, chồng dì vay mượn nhiều nơi và bỏ trốn, còn dì không ký vào hợp đồng vay.

Điều này nghiêng về khả năng khoản vay là nợ riêng của chồng dì, vì khoản 3 Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định tài sản hoặc nợ do một bên tạo ra trước hoặc trong thời kỳ hôn nhân mà bên kia không đồng ý thì thuộc về bên đó. Chủ nợ có quyền đòi nợ từ chồng dì hoặc từ tài sản riêng của anh ta, như tiền lương, tài khoản ngân hàng, hoặc tài sản đứng tên riêng.

Nếu chủ nợ cho rằng đây là nợ chung, họ cần cung cấp bằng chứng như hợp đồng vay có chữ ký của cả hai vợ chồng, hoặc chứng minh khoản vay được sử dụng cho nhu cầu gia đình (ví dụ: hóa đơn mua sắm, chi trả học phí). Nếu không có bằng chứng, dì có quyền từ chối trả nợ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chủ nợ có thể gây áp lực, đòi hỏi dì cung cấp thông tin về chồng hoặc yêu cầu thanh toán từ tài sản chung, khiến tình hình phức tạp hơn.

3. Quyền lợi và cách bảo vệ của dì trước yêu cầu đòi nợ

Dì của Anh/Chị có quyền yêu cầu chủ nợ chứng minh khoản vay là nợ chung theo quy định tại Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình và Điều 104 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu chủ nợ không cung cấp được hợp đồng vay có chữ ký của dì hoặc bằng chứng sử dụng khoản vay cho gia đình, dì có thể từ chối thanh toán.

Trong trường hợp bị chủ nợ đe dọa hoặc gây áp lực, dì nên báo cáo với cơ quan công an để bảo vệ quyền lợi, vì hành vi đòi nợ trái pháp luật có thể bị xử lý theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP về an ninh trật tự.

Nếu chủ nợ khởi kiện ra tòa án, dì cần chuẩn bị hồ sơ pháp lý, bao gồm: (1) Giấy đăng ký kết hôn để xác định thời điểm phát sinh khoản vay; (2) Các giấy tờ chứng minh dì không liên quan đến khoản vay, như hợp đồng vay (nếu có) không có chữ ký của dì; (3) Bằng chứng về tài sản chung và riêng để bảo vệ tài sản của mình. Tòa án sẽ xem xét căn cứ vào Điều 217 Bộ luật Dân sự về trách nhiệm dân sự liên đới. Nếu chồng dì bỏ trốn, tòa có thể yêu cầu phân chia tài sản chung để giải quyết nợ, nhưng chỉ phần tài sản thuộc về chồng dì (thường là 50% tài sản chung) sẽ bị kê biên, trừ khi có thỏa thuận khác về chế độ tài sản vợ chồng.

4. Các bước dì nên thực hiện để giải quyết vấn đề

Để bảo vệ quyền lợi, dì cần thực hiện các bước sau: (1) Liên hệ chủ nợ để yêu cầu cung cấp hợp đồng vay và chứng từ liên quan, từ đó xác định rõ khoản vay có phải nợ chung hay không; (2) Nếu bị gây áp lực, dì nên làm đơn trình báo công an địa phương để ghi nhận sự việc; (3) Thuê luật sư hoặc công ty luật để tư vấn và hỗ trợ pháp lý, đặc biệt nếu vụ việc phải ra tòa; (4) Kiểm tra tài sản chung và riêng, lập danh mục rõ ràng để tránh bị kê biên nhầm; (5) Nếu muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân để hạn chế rủi ro pháp lý trong tương lai, dì có thể nộp đơn ly hôn theo Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình, kèm yêu cầu phân chia tài sản và xác định nợ.

Thời gian xử lý một vụ kiện đòi nợ có thể kéo dài 4-6 tháng theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nên dì cần chuẩn bị tinh thần và tài liệu đầy đủ. Ngoài ra, nếu chồng dì bỏ trốn và không thể liên lạc, dì có thể yêu cầu tòa án tuyên bố mất tích theo Điều 65 Bộ luật Dân sự, giúp giảm trách nhiệm liên quan đến nợ trong tương lai. Việc xử lý sớm và đúng pháp luật sẽ giúp dì tránh những rủi ro không đáng có.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!