Chủ tịch UBND cấp tỉnh có trách nhiệm gì?

Khi tình trạng khẩn cấp được ban bố trên địa bàn địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh giữ vai trò là người chỉ huy tối cao tại chỗ, chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ và Nhân dân về công tác ứng phó, khắc phục hậu quả. Việc định rõ quyền hạn và nhiệm vụ của người đứng đầu chính quyền cấp tỉnh giúp bảo đảm tính thống nhất, hiệu lực trong điều hành tác chiến khẩn cấp. Bài viết này từ Công ty Luật ACC sẽ phân tích chuyên sâu các nhóm trách nhiệm trọng yếu của Chủ tịch UBND cấp tỉnh theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Trách nhiệm ban hành lệnh và chỉ đạo điều động, huy động lực lượng tại chỗ

Căn cứ quy định tại Nghị định 190/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của Luật Tình trạng khẩn cấp, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền và trách nhiệm trực tiếp ban hành các mệnh lệnh hành chính khẩn cấp để ứng phó sự cố trên địa bàn.

Thẩm quyền và trách nhiệm điều động lực lượng bao gồm:

• Ra quyết định huy động tổng lực: Trực tiếp quyết định điều động công chức, viên chức, Dân quân tự vệ, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự tại cơ sở và người lao động trên địa bàn tham gia cứu hộ, cứu nạn, khắc phục thảm họa.
• Trưng dụng tài sản, phương tiện: Quyết định trưng dụng theo thẩm quyền hoặc đề xuất trưng dụng phương tiện giao thông, thiết bị kỹ thuật, vật tư y tế và cơ sở hạ tầng của các tổ chức, cá nhân để phục vụ công tác khẩn cấp.
• Phân công nhiệm vụ các sở, ngành: Giao nhiệm vụ cụ thể cho Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các sở, ban, ngành địa phương triển khai biện pháp tác chiến.

2. Trách nhiệm chỉ đạo thực hiện các biện pháp đặc biệt bảo đảm an ninh và đời sống

Trong thời gian diễn ra tình trạng khẩn cấp, Chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm áp dụng các biện pháp hành chính đặc thù nhằm duy trì trật tự xã hội và bảo vệ tính mạng Nhân dân:

• Quản lý cư trú và di chuyển: Quyết định áp dụng biện pháp giới nghiêm, cấm đường, hạn chế giao thông hoặc sơ tán người dân ra khỏi vùng nguy hiểm theo thẩm quyền được giao.
• Bảo đảm cung ứng hàng hóa thiết yếu: Chỉ đạo điều tiết thị trường, bình ổn giá và phân phối thực phẩm, nước uống, thuốc chữa bệnh, vật tư y tế cho Nhân dân vùng bị ảnh hưởng thảm họa.
• Bảo vệ công trình trọng điểm: Bố trí lực lượng chốt giữ, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các mục tiêu an ninh quốc gia, trụ sở cơ quan nhà nước, hệ thống kho tàng, đê điều và công trình năng lượng trên địa bàn.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn chế độ cho người không hưởng lương ngân sách khi làm nhiệm vụ khẩn cấp tại đây.

3. Trách nhiệm bảo đảm nguồn ngân sách và chi trả chế độ cho lực lượng làm nhiệm vụ

Với tư cách là người quản lý ngân sách địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có nghĩa vụ bảo đảm các điều kiện tài chính và an sinh cho người tham gia tuyến đầu:

• Bố trí ngân sách địa phương chi trả: Quyết định trích dự phòng ngân sách cấp tỉnh và các quỹ tài chính hợp pháp để chi trả tiền lương làm thêm giờ, trợ cấp độc hại nguy hiểm, phụ cấp ban đêm và tiền ăn cho các lực lượng được huy động.
• Giải quyết bồi thường thiệt hại: Chỉ đạo phê duyệt phương án và chi bồi thường 100% giá trị thiệt hại thực tế cho các tổ chức, cá nhân có tài sản, phương tiện bị hư hại do phục vụ nhiệm vụ khẩn cấp theo lệnh huy động.
• Bảo đảm an sinh cho lực lượng tham gia: Chỉ đạo ngành Lao động – Thương binh và Xã hội, Y tế giải quyết kịp thời chế độ khám chữa bệnh, trợ cấp tai nạn hoặc công nhận người có công đối với các trường hợp bị thương, hi sinh khi làm nhiệm vụ.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn trợ cấp khi làm nhiệm vụ ban đêm trong tình trạng khẩn cấp tại đây.

4. Trách nhiệm báo cáo, phối hợp liên ngành và khắc phục hậu quả sau khẩn cấp

Trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh xuyên suốt từ giai đoạn bùng phát sự cố đến khi ổn định tình hình địa phương:

• Báo cáo trung ương và chỉ đạo cấp dưới: Thường xuyên báo cáo tình hình diễn biến sự cố với Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành liên quan; đồng thời đôn đốc, kiểm tra việc chấp hành lệnh của Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp xã.
• Phối hợp lực lượng chi viện: Tiếp nhận, điều phối và bố trí lực lượng chi viện từ Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc các tỉnh lân cận tham gia hỗ trợ địa bàn.
• Chỉ đạo tái thiết hậu thảm họa: Ban hành kế hoạch phục hồi sản xuất, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh và khôi phục cơ sở hạ tầng giao thông, điện, nước ngay sau khi tình trạng khẩn cấp bãi bỏ.

Hiểu rõ vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh giúp các cơ quan chuyên môn thực hiện đúng công tác tham mưu, giúp doanh nghiệp và người dân nắm rõ nghĩa vụ chấp hành cũng như quyền lợi được hưởng. Nếu quý khách hàng có thắc mắc hoặc cần tư vấn sâu hơn về pháp luật tình trạng khẩn cấp, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm hỗ trợ giải đáp nhanh chóng và chính xác.