Em thuê trọ mà chủ nhà tự ý vào phòng khi em không có ở nhà, vậy em có quyền báo công an không hay chỉ làm đơn tố cáo dân sự thôi?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền của người thuê trọ đối với phòng thuê

Người thuê trọ có quyền sử dụng độc quyền và yên bình đối với phòng thuê theo hợp đồng, bao gồm quyền bảo vệ sự riêng tư và tài sản cá nhân trong không gian đó. Theo Điều 475 Bộ luật Dân sự 2015, bên thuê được quyền sử dụng tài sản thuê theo đúng thỏa thuận và pháp luật, chủ nhà không được tự ý can thiệp trừ trường hợp khẩn cấp hoặc có sự đồng ý.

Hơn nữa, Điều 21 Hiến pháp 2013 quy định chỗ ở của cá nhân là bất khả xâm phạm, và hành vi tự ý xâm nhập có thể bị coi là vi phạm quyền này. Nếu chủ nhà vào phòng mà không có lý do chính đáng (như sửa chữa khẩn cấp với thông báo trước), đây là hành vi trái pháp luật, có thể dẫn đến trách nhiệm dân sự hoặc hình sự tùy mức độ.

Hành vi tự ý vào phòng của chủ nhà có cấu thành vi phạm pháp luật không

Hành vi này thường được xem là vi phạm hợp đồng thuê nhà và quyền sử dụng tài sản, thuộc tranh chấp dân sự theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, nếu việc xâm nhập kèm theo hành vi như lục soát, lấy tài sản hoặc gây thiệt hại, có thể cấu thành tội xâm phạm chỗ ở của người khác theo Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Mức xử phạt có thể là phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Người thuê có quyền báo công an nếu chứng minh được yếu tố hình sự, không chỉ giới hạn ở tố cáo dân sự.

Cách xử lý: Báo công an hay tố cáo dân sự

Người thuê có quyền chọn hình thức xử lý phù hợp với mức độ vi phạm, không bắt buộc chỉ làm đơn dân sự. Nếu hành vi chỉ dừng ở xâm nhập mà không có thiệt hại lớn, ưu tiên giải quyết dân sự qua hòa giải tại UBND phường/xã hoặc tòa án để yêu cầu chấm dứt vi phạm, bồi thường thiệt hại (theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015).

Ngược lại, nếu nghi ngờ có yếu tố hình sự như trộm cắp hoặc đe dọa an toàn, cần báo ngay cho công an để điều tra. Dưới đây là hướng dẫn quy trình báo công an nếu áp dụng:

Bước 1: Thu thập chứng cứ

Thu thập bằng chứng như hình ảnh camera, tin nhắn thông báo vắng nhà, lời chứng của hàng xóm hoặc dấu vết xâm nhập (ví dụ: đồ đạc bị xáo trộn). Chứng cứ này giúp cơ quan chức năng xác định hành vi trái pháp luật, tránh tình trạng chủ nhà phủ nhận.

Bước 2: Báo cáo tại cơ quan công an gần nhất

Đến Công an phường/xã nơi xảy ra sự việc để trình báo, mang theo giấy tờ cá nhân, hợp đồng thuê nhà và chứng cứ. Công an sẽ tiếp nhận và lập biên bản nếu đủ cơ sở khởi tố theo Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015, hoặc hướng dẫn chuyển sang dân sự nếu không đủ yếu tố hình sự.

Bước 3: Theo dõi và bổ sung thông tin

Sau khi báo cáo, giữ liên lạc với công an để cung cấp thêm chứng cứ nếu cần. Nếu vụ việc được điều tra hình sự, người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường dân sự song song theo Điều 48 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Nếu chọn tố cáo dân sự, có thể nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện yêu cầu bảo vệ quyền lợi, với hồ sơ bao gồm:

• Đơn khởi kiện (theo mẫu của tòa án).
• Hợp đồng thuê nhà và biên lai thanh toán.
• Chứng cứ vi phạm (ảnh, video, lời khai nhân chứng).
• Giấy tờ chứng minh thiệt hại (nếu có, như hóa đơn sửa chữa).

Quy trình dân sự thường mất 4-6 tháng, phí tạm ứng án phí khoảng 200.000 đồng đến 500.000 đồng tùy giá trị tranh chấp.

Việc bảo vệ quyền lợi kịp thời giúp người thuê tránh thiệt hại thêm và duy trì môi trường sống an toàn, đồng thời răn đe hành vi vi phạm của chủ nhà. Tuân thủ pháp luật không chỉ bảo vệ quyền cá nhân mà còn góp phần ổn định quan hệ thuê mướn nhà ở theo Luật Nhà ở 2023. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.