Em có chuyển tiền lấy hàng (nó là nhân viên kinh doanh của một công ty nhưng bây giờ nó đã nghỉ rồi ạ. Trong thời gian em chuyển tiền nó vẫn đang làm tại công ty đó) nhưng bây giờ nó không giao hàng được cho em. Và nó cũng hứa hẹn với em trả cho em nhưng nó không thực hiện được. Số tiền lúc đầu là ba trăm sáu mươi lăm triệu bây giờ nó trả còn hai trăm năm mươi triệu vậy bây giờ em muốn kiện lừa đảo chiếm đoạt tài sản có được không ạ. Vụ việc xảy ra gần một năm rồi ạ. Số tiền đó đối với em quá lớn em vay toàn bộ để kinh doanh ạ. Mong anh chị tư vấn giúp em. Em cảm ơn ạ.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Phân tích tính chất vụ việc

Vụ việc của Anh/Chị liên quan đến việc chuyển tiền để mua hàng từ nhân viên kinh doanh của một công ty, trong thời điểm nhân viên đó vẫn đang làm việc. Sau đó, nhân viên nghỉ việc, không giao hàng và chỉ hoàn trả một phần số tiền (từ 365 triệu đồng còn lại 250 triệu đồng). Hành vi này có thể được xem xét dưới hai góc độ: hình sự (nếu chứng minh được ý định lừa đảo chiếm đoạt tài sản từ đầu) hoặc dân sự (tranh chấp hợp đồng mua bán, đòi bồi thường thiệt hại).

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174) chỉ áp dụng khi có thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản từ 2.000.000 đồng trở lên, và hành vi phải thể hiện rõ ý định không thực hiện nghĩa vụ từ thời điểm nhận tiền.

Nếu giao dịch ban đầu là hợp pháp (dựa trên vị thế nhân viên của công ty), vụ việc có thể nghiêng về tranh chấp dân sự hơn, đặc biệt nếu có yếu tố giao dịch điện tử (Luật Giao dịch điện tử 2023) hoặc bảo vệ người tiêu dùng (Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023), nơi người bán phải chịu trách nhiệm về hàng hóa và hoàn tiền nếu không giao hàng.

Điều kiện để khởi kiện tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Để vụ việc được xem là lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Có hành vi gian dối cụ thể, như cung cấp thông tin sai lệch về hàng hóa hoặc khả năng giao hàng để nhận tiền.
• Ý định chiếm đoạt tài sản từ thời điểm nhận tiền (không phải do khó khăn sau này), với số tiền chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên (trong trường hợp của Anh/Chị là 115 triệu đồng còn lại, đủ ngưỡng).
• Có thiệt hại thực tế cho nạn nhân, và hành vi không thuộc trường hợp tranh chấp hợp đồng thông thường.

Nếu chỉ là vi phạm hợp đồng (nhân viên hứa giao hàng nhưng không thực hiện do nghỉ việc), cơ quan điều tra có thể chuyển sang giải quyết dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 428 về hợp đồng mua bán hàng hóa). Anh/Chị cần thu thập chứng cứ chứng minh gian dối, như tin nhắn, email hoặc ghi âm cam kết giao hàng, để tăng khả năng áp dụng hình sự. Nếu liên quan đến giao dịch trực tuyến, Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định giao dịch phải được xác thực và bảo mật, giúp bảo vệ quyền lợi người mua.

Thời hiệu tố giác tội phạm

Xem thêm: Mọi người ơi, em hỏi một chút. Em ở Việt Nam, và có nhận một khoản khoảng ba trăm–năm trăm triệu mỗi cuối tháng qua số tài khoản cá nhân. Người gửi là người Việt và đang làm việc tại Đức, không có quan hệ thân thích và người này gửi tiền qua số tài khoản của Việt Nam cho em. Đối với khoản tiền ba trăm–năm trăm triệu này, em có gửi đi ba trăm–năm trăm tài khoản khác, đều là ở Việt Nam và mỗi tài khoản nhận được một–hai triệu đồng tùy tài khoản. Mục đích của tiền này là tiền sạch, em có đầy đủ chứng cứ ở đây và em đã làm việc này đã hơn một năm. Nhưng dạo gần đây các bác các chú ở thuế và công an làm căng vụ lừa đảo và đánh bạc online thì em có nên đi khai báo sớm không ạ? Tại vì hơn một năm thì số tài khoản cá nhân của em chi-thu hơn bốn–năm tỷ rồi. Em đang lo quá.

Vụ việc xảy ra gần một năm nên vẫn còn trong thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015. Đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo khoản 1 Điều 174 BLHS, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 10 năm kể từ ngày hành vi phạm tội được thực hiện. Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo khoản 1 Điều 174 BLHS là 10 năm.

Tuy nhiên, nếu cơ quan chức năng xác định không đủ yếu tố hình sự, vụ việc sẽ được chuyển sang dân sự, và thời hiệu khởi kiện dân sự là 3 năm kể từ ngày quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015). Do số tiền lớn (365 triệu đồng, vay để kinh doanh), Anh/Chị nên hành động nhanh để tránh hết thời hiệu và giảm thiểu thiệt hại kinh doanh.

Quy trình tố cáo tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Nếu Anh/Chị quyết định tố cáo hình sự, quy trình được thực hiện theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi 2021) như sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn tố cáo

Anh/Chị cần soạn đơn tố cáo gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an cấp quận/huyện nơi nhân viên cư trú hoặc nơi giao dịch diễn ra). Đơn phải nêu rõ sự việc, số tiền, chứng cứ và yêu cầu khởi tố. Nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện, kèm theo các tài liệu liên quan. Thời gian xử lý ban đầu là 20 ngày để tiếp nhận và xác minh.

Bước 2: Thu thập và bổ sung chứng cứ

Cung cấp đầy đủ hồ sơ, bao gồm:

• Biên lai chuyển tiền (chứng từ ngân hàng).
• Tin nhắn, email, hợp đồng hoặc ghi âm cam kết giao hàng.
• Chứng cứ về việc nhân viên nghỉ việc và không hoàn tiền đầy đủ.
• Giấy tờ chứng minh thiệt hại (hợp đồng vay vốn, báo cáo kinh doanh bị ảnh hưởng).

Cơ quan điều tra sẽ xác minh trong 2-3 tháng, có thể yêu cầu Anh/Chị bổ sung.

Xem thêm: Người nhà có xô xát với người có vấn đề về đầu óc (nguyên do do đối phương gây sự, người nhà không biết rõ bệnh tình) lúc đó có đấm một đấm và đẩy đối phương bị hôn mê hiện tại đã tỉnh nhưng số tiền gia đình đối phương yêu cầu bồi thường rất lớn hiện tại gia đình mình không thể chi trả được nhưng gia đình đối phương không đồng ý hòa giải hôm nay tòa phán bảy năm và bốn trăm triệu đồng. Liệu có cách nào xin giảm án không ạ. Gia đình mình cũng là gia đình khó khăn nhờ các anh chị tư vấn ạ.

Bước 3: Theo dõi và tham gia điều tra

Sau khi tiếp nhận, cơ quan sẽ thông báo kết quả. Nếu đủ yếu tố, họ khởi tố vụ án; nếu không, chuyển sang dân sự. Anh/Chị có quyền khiếu nại nếu không đồng ý. Toàn bộ quy trình có thể kéo dài 4-12 tháng, tùy mức độ phức tạp.

Nếu vụ việc được xác định là dân sự, Anh/Chị có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí dân sự sơ thẩm đối với tranh chấp có giá ngạch từ trên 6 triệu đồng đến 400 triệu đồng là 5% giá trị tranh chấp. Với số tiền yêu cầu khoảng 115 triệu đồng, án phí sơ thẩm dự kiến khoảng 5,75 triệu đồng.

Khuyến nghị giải quyết

Nếu có căn cứ cho thấy người nhận tiền đã sử dụng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu nhằm chiếm đoạt tài sản thì Anh/Chị có thể làm đơn tố giác hình sự theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Trường hợp không chứng minh được yếu tố gian dối từ thời điểm nhận tiền, vụ việc thường được xem là tranh chấp dân sự hoặc tranh chấp hợp đồng mua bán. Đồng thời, xem xét kiện dân sự song song để đòi lãi chậm trả (theo Điều 357 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất 10%/năm trên số tiền chậm trả).

Khả năng yêu cầu công ty chịu trách nhiệm phụ thuộc vào việc giao dịch có được thực hiện nhân danh công ty hay không. Nếu nhân viên sử dụng chức danh công ty, giao dịch theo quy trình bán hàng của công ty, hoặc công ty có hưởng lợi từ giao dịch thì có thể phát sinh trách nhiệm liên đới. Ngược lại, nếu đây là giao dịch cá nhân giữa hai bên thì công ty có thể không phải chịu trách nhiệm. Tư vấn viên pháp lý có thể hỗ trợ đánh giá chứng cứ cụ thể để chọn hướng phù hợp, tránh mất thêm thời gian và chi phí.

Việc tuân thủ quy trình pháp lý sẽ giúp Anh/Chị bảo vệ quyền lợi, thu hồi tài sản và tránh rủi ro pháp lý thêm. Hành động kịp thời không chỉ giảm thiệt hại kinh doanh mà còn ngăn chặn hành vi tương tự. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.