Có được thay đổi nơi cư trú khi đang bị áp dụng biện pháp cấm?

Khi đang chịu sự quản lý của cơ quan tố tụng thông qua biện pháp ngăn chặn "cấm đi khỏi nơi cư trú", nhiều người thường thắc mắc liệu mình có quyền thay đổi chỗ ở hay không. Đây là một vấn đề pháp lý quan trọng liên quan trực tiếp đến quyền tự do cư trú của công dân và tính nghiêm minh của hoạt động điều tra, xét xử. Công ty Luật ACC với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn pháp luật hình sự, sẽ giúp bạn làm rõ vấn đề này dựa trên những quy định mới nhất tại Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026).

1. Quy định về nơi cư trú của người bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú

Theo quy định tại Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15, cấm đi khỏi nơi cư trú là biện pháp ngăn chặn không giam giữ, cho phép bị can, bị cáo được sinh sống tại nơi cư trú cố định dưới sự quản lý của cơ quan chức năng.

Vì bản chất của biện pháp này là giám sát chặt chẽ địa bàn cư trú để đảm bảo bị can, bị cáo luôn có mặt khi cơ quan tố tụng triệu tập, nên nơi cư trú không phải là yếu tố có thể tùy ý thay đổi. Người bị áp dụng biện pháp này có nghĩa vụ trình diện và chịu sự quản lý, theo dõi trực tiếp của Trưởng Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội được giao quản lý tại địa phương đã đăng ký.

2. Có được thay đổi nơi cư trú khi đang bị áp dụng biện pháp cấm?

Câu trả lời là Có, nhưng việc thay đổi này phải tuân thủ các điều kiện và trình tự nghiêm ngặt. Điều 42 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 – Luật số 128/2025/QH15 đã quy định cụ thể về quyền của người bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú như sau:

• Đối với trường hợp thay đổi trong phạm vi nơi cư trú: Nếu việc thay đổi chỗ ở vẫn nằm trong phạm vi địa bàn đã được xác định theo lệnh cấm, bạn bắt buộc phải thực hiện việc báo cáo cho cơ quan có thẩm quyền quản lý để cập nhật thông tin.
• Đối với trường hợp thay đổi ra ngoài phạm vi nơi cư trú: Nếu bạn cần thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc, lao động hoặc học tập ra ngoài phạm vi địa bàn đã đăng ký, bạn phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn chế độ đối với người dưới 18 tuổi bị tạm giữ, tạm giam

3. Thủ tục và thẩm quyền giải quyết thay đổi nơi cư trú

Khi có nhu cầu thay đổi nơi cư trú, người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cần phối hợp với Công an cấp xã – cơ quan trực tiếp giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện việc quản lý, theo dõi.

Dưới đây là bảng tóm tắt các nhóm hành vi thay đổi và yêu cầu thực hiện:

Lưu ý: Việc thay đổi chỉ được thực hiện khi đã nhận được sự đồng ý bằng văn bản hoặc thông báo xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền. Việc tự ý thay đổi chỗ ở khi chưa được sự phê duyệt sẽ bị coi là hành vi vi phạm nghĩa vụ cam đoan, tùy vào tính chất và mức độ, cơ quan tố tụng có thể thay thế biện pháp "cấm đi khỏi nơi cư trú" bằng các biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc hơn như bắt tạm giam.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn chế độ với phụ nữ có thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi bị tạm giữ, tạm giam

4. Hậu quả pháp lý khi vi phạm nghĩa vụ cư trú

Điều 44 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025 – Luật số 128/2025/QH15 nhấn mạnh vai trò của Công an cấp xã trong việc giám sát biến động của đối tượng. Nếu bạn tự ý thay đổi nơi cư trú mà không báo cáo hoặc chưa được cho phép, Công an cấp xã sẽ tiến hành lập biên bản về việc vi phạm nghĩa vụ.

Các trường hợp vi phạm nghĩa vụ sẽ được thông báo ngay lập tức cho cơ quan đang thụ lý vụ án. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét thay đổi biện pháp ngăn chặn nhằm bảo đảm tiến độ điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự.

Việc tuân thủ đúng các quy định về nơi cư trú không chỉ giúp bạn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình tham gia tố tụng. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc thực hiện thủ tục xin thay đổi nơi cư trú hoặc có thắc mắc liên quan đến biện pháp ngăn chặn, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia pháp lý tư vấn chi tiết và hỗ trợ giải quyết vấn đề của bạn một cách nhanh chóng, chính xác.