Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can là ai?

Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm pháp chế và quyền con người trong tố tụng hình sự. Việc xác định đúng thẩm quyền giúp quá trình điều tra, truy tố diễn ra hợp pháp, tránh sai sót ảnh hưởng đến quyền lợi của công dân. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ vấn đề này cùng Công ty Luật ACC.

1. Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can là ai?

Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can được quy định rõ tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) và Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự 2015. Theo đó, Cơ quan điều tra thuộc Công an nhân dân, Cơ quan điều tra thuộc Quân đội nhân dân và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao là những cơ quan chính có thẩm quyền khởi tố bị can. Thẩm quyền này được phân định theo loại tội phạm, đối tượng và địa bàn hoạt động.

Việc khởi tố phải căn cứ vào chứng cứ, tài liệu thu thập được trong giai đoạn điều tra. Cơ quan điều tra có trách nhiệm ra quyết định khởi tố bị can khi có đủ căn cứ chứng minh hành vi phạm tội. Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động khởi tố.

2. Thẩm quyền khởi tố bị can của Cơ quan điều tra

Cơ quan điều tra hình sự theo Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự 2015 có thẩm quyền khởi tố bị can đối với các tội phạm thuộc phạm vi điều tra của mình. Cơ quan điều tra Công an nhân dân điều tra các tội phạm thông thường trên địa bàn dân sự. Cơ quan điều tra Quân đội nhân dân điều tra các tội phạm liên quan đến quân nhân và an ninh quốc phòng.

Khi có tin báo, tố giác về tội phạm, Cơ quan điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra quyết định khởi tố bị can nếu đủ điều kiện. Quyết định khởi tố bị can phải nêu rõ họ tên, tuổi, tội danh và căn cứ pháp lý. Sau khi khởi tố, Cơ quan điều tra tiếp tục thu thập chứng cứ để hoàn thiện hồ sơ vụ án.

Xem thêm: So sánh đối chất với hỏi cung bị can

3. Vai trò kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021). Viện kiểm sát có thẩm quyền khởi tố bị can trong một số trường hợp đặc biệt như khi Cơ quan điều tra không khởi tố nhưng có căn cứ.

Viện kiểm sát cũng phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố bị can của Cơ quan điều tra. Việc kiểm sát nhằm bảo đảm quyết định khởi tố đúng pháp luật, không oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Viện kiểm sát nhân dân các cấp thực hiện chức năng này theo thẩm quyền lãnh thổ và cấp bậc.

Xem thêm: Tài khoản ngoại tệ là gì? Tìm hiểu thêm

4. Câu hỏi thường gặp

Cơ quan điều tra có được khởi tố bị can mà không cần Viện kiểm sát phê chuẩn không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021), Cơ quan điều tra có quyền ra quyết định khởi tố bị can nhưng phải gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp để kiểm sát. Viện kiểm sát có thể phê chuẩn, hủy bỏ hoặc yêu cầu bổ sung. Quy trình này bảo đảm tính hợp pháp của quyết định khởi tố.

Viện kiểm sát có thẩm quyền khởi tố bị can trong trường hợp nào?

Viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền khởi tố bị can khi phát hiện hành vi phạm tội trong quá trình thực hành quyền công tố hoặc khi Cơ quan điều tra không thực hiện đúng nghĩa vụ. Thẩm quyền này được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) và Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự 2015.

Thẩm quyền khởi tố bị can có thay đổi theo cấp hành chính không?

Thẩm quyền khởi tố bị can được phân định theo loại tội phạm và đối tượng chứ không chỉ theo cấp hành chính. Cơ quan điều tra cấp huyện, tỉnh hoặc trung ương có thẩm quyền tương ứng với mức độ nghiêm trọng của tội phạm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021).

Cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can là vấn đề pháp lý quan trọng cần được hiểu rõ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.