Cơ quan, tổ chức có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí không?

Trong một xã hội dân chủ và minh bạch, quyền tiếp cận thông tin của báo chí là công cụ quan trọng để thực hiện chức năng giám sát xã hội và truyền tải thông tin chính thống đến nhân dân. Tuy nhiên, trên thực tế tác nghiệp, không ít nhà báo, phóng viên gặp phải tình huống bị các cơ quan, đơn vị từ chối cung cấp tư liệu.

Tại Công ty Luật ACC – uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, chúng tôi luôn cập nhật những thay đổi mới nhất của hệ thống văn bản pháp quy nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp cho các cá nhân, tổ chức và cơ quan báo chí. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ cơ chế pháp lý này theo quy định mới nhất.

1. Cơ sở pháp lý về việc cung cấp thông tin cho báo chí

Việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan, tổ chức được quy định chặt chẽ bởi hệ thống pháp luật hành chính và thông tin. Văn bản pháp lý tối cao điều chỉnh trực tiếp vấn đề này là Luật Báo chí số 126/2025/QH15.

Theo quy định, các cơ quan, tổ chức, người có chức vụ có trách nhiệm và nghĩa vụ cung cấp thông tin định kỳ, đột xuất về tình hình hoạt động của đơn vị mình cho báo chí, trừ các trường hợp đặc biệt do luật định nhằm bảo đảm quyền được thông tin của công dân và tính công khai của quản lý nhà nước.

2. Đối tượng áp dụng quy định cung cấp thông tin

Theo tinh thần của Luật Báo chí số 126/2025/QH15, các đối tượng có trách nhiệm thực hiện quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin bao gồm:

• Cơ quan hành chính nhà nước: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp và các tổ chức chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân.
• Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp: Các đơn vị vận hành bằng ngân sách nhà nước hoặc đại diện cho quyền lợi của các tầng lớp nhân dân.
• Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế: Các tập đoàn, công ty có nghĩa vụ cung cấp thông tin liên quan đến các vấn đề ảnh hưởng tới cộng đồng (như môi trường, quyền lợi người lao động) khi có yêu cầu hợp pháp.

>>> Xem thêm bài viết Thủ tục giải quyết tranh chấp sở hữu trí tuệ tác phẩm báo 

3. Các trường hợp cơ quan, tổ chức có quyền từ chối cung cấp thông tin

Pháp luật không cho phép từ chối cung cấp thông tin dựa trên lý do cảm tính hoặc né tránh dư luận. Tuy nhiên, để bảo vệ an ninh quốc gia và lợi ích chung, tại Luật Báo chí số 126/2025/QH15, Nhà nước quy định rõ các trường hợp cơ quan, tổ chức có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí:

• Thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và bí mật khác theo quy định của pháp luật.
• Thông tin về các vụ án đang trong quá trình điều tra hoặc chưa xét xử, trừ trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền chủ động công bố.
• Thông tin về vụ việc đang trong quá trình thanh tra chưa có kết luận thanh tra; vụ việc đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo 
• những vấn đề tranh chấp, mâu thuẫn giữa các cơ quan nhà nước đang trong quá trình giải quyết, chưa có kết luận chính thức 

Bảng minh họa thời hạn phản hồi thông tin (Ví dụ giả định)

Để đảm bảo các cơ quan không từ chối khéo bằng cách kéo dài thời gian, luật quy định thời hạn cung cấp thông tin rất nghiêm ngặt. Dưới đây là ví dụ về cách tính thời hạn phản hồi báo chí:

Lưu ý: Mức độ chi tiết của nội dung cung cấp phụ thuộc vào thẩm quyền của người phát ngôn và tính chất xác thực của nguồn tin tại thời điểm báo chí tiếp cận.

>>> Xem thêm bài viết Giải pháp bảo vệ nguồn thu trước cáo buộc đạo văn báo chí

4. Tại sao không được từ chối cung cấp thông tin trái luật?

Việc một số cơ quan từ chối cung cấp thông tin sai quy định thường xuất phát từ việc hiểu nhầm hoặc cố tình vi phạm do:

• Sơ sai sót: Sợ thông tin đưa ra chưa hoàn thiện sẽ bị dư luận phản ứng, dẫn đến tâm lý né báo chí.
• Đánh đồng khái niệm: Nhầm lẫn giữa thông tin nội bộ thông thường với bí mật nhà nước, tự ý đóng dấu mật để từ chối quyền tiếp cận của phóng viên.

Việc cản trở nhà báo tác nghiệp đúng pháp luật hoặc từ chối cung cấp thông tin không có lý do chính đáng bằng văn bản là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị khiếu nại, xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính theo quy định.

Việc nắm vững các quy định về quyền và nghĩa vụ cung cấp thông tin giúp các cơ quan, tổ chức vận hành đúng luật, đồng thời giúp các nhà báo bảo vệ được quyền tác nghiệp hợp pháp của mình. Nếu bạn hoặc đơn vị của bạn cần tư vấn xây dựng quy chế phát ngôn nội bộ, hoặc có thắc mắc liên quan đến các văn bản pháp luật như Luật Báo chí số 126/2025/QH15, hãy liên hệ ngay với Công ty luật ACC.Với đội ngũ chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp pháp lý chính xác, bảo mật và tối ưu nhất cho bạn.