Em là sinh viên bị một cơ sở đào tạo tư nhân giữ bằng gốc vì chưa đóng đủ học phí, trong khi việc này ảnh hưởng trực tiếp đến xin việc, vậy việc giữ bằng có hợp pháp không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Tính hợp pháp của việc giữ văn bằng gốc

Pháp luật giáo dục hiện hành không cho phép cơ sở đào tạo tự ý giữ bản chính văn bằng, chứng chỉ của người học nhằm gây áp lực thực hiện nghĩa vụ tài chính, trừ trường hợp pháp luật có quy định hoặc các bên có thỏa thuận hợp pháp, rõ ràng và không trái quy định bảo vệ quyền nhân thân. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi học viên, tránh tình trạng lạm dụng quyền lực từ phía cơ sở đào tạo.

Tương tự, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 tại Điều 42 cũng cấm các hành vi giữ văn bằng để ép buộc nghĩa vụ tài chính. Việc giữ bằng gốc của sinh viên vì lý do chưa đóng đủ học phí là hành vi vi phạm pháp luật, bất kể cơ sở là công lập hay tư nhân. Cơ sở đào tạo có thể bị xử lý vi phạm hành chính nếu thực hiện hành vi trái quy định liên quan đến quản lý và cấp phát văn bằng, chứng chỉ của người học.

Quyền lợi của sinh viên bị giữ văn bằng

Cơ sở đào tạo không nên sử dụng việc giữ văn bằng gốc như biện pháp gây áp lực thu hồi học phí; việc xử lý nghĩa vụ tài chính cần thực hiện theo cơ chế hợp đồng và pháp luật dân sự. Việc giữ bằng ảnh hưởng đến xin việc vi phạm nguyên tắc bình đẳng cơ hội việc làm theo Bộ luật Lao động 2019, vì văn bằng là tài sản cá nhân và công cụ chứng minh trình độ.

Xem thêm: Chào mọi người. Hiện tại em với công ty đang có chút mâu thuẫn về trường hợp tai nạn lao động. Em đi giám định thương tật được ba phần trăm, hiện tại công ty có mua bảo hiểm hai mươi bốn giờ. Luật sư cho em hỏi là trường hợp của em bị tai nạn lao động trong thời gian làm việc em có đầy đủ giấy tờ khám điều trị thì trách nhiệm của công ty với em phải như thế nào ạ. Hiện tại công ty đang từ chối phần trách nhiệm theo luật mà em tìm hiểu là sẽ có vì công ty lấy lý do số tiền bảo hiểm hai mươi bốn giờ và bảo hiểm xã hội chi trả đã tương đương số tiền công ty phải chi trả theo luật lao động. Em có nên làm đơn lên Sở Lao động – Thương binh và Xã hội không và có dễ được xử lý không ạ.

Người học có thể đề nghị cấp bản sao văn bằng từ sổ gốc theo quy định về quản lý văn bằng, chứng chỉ để phục vụ nhu cầu công việc trong thời gian giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, sinh viên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đóng học phí theo hợp đồng đào tạo, nhưng không được dùng văn bằng làm "đòn bẩy" để ép buộc.

Các bước xử lý để lấy lại văn bằng

Bước 1: Liên hệ trực tiếp với cơ sở đào tạo

Sinh viên cần gửi văn bản yêu cầu chính thức (qua email hoặc thư tay có xác nhận) đến ban lãnh đạo cơ sở, nêu rõ cơ sở pháp lý tại Điều 88 Luật Giáo dục 2019 và yêu cầu hoàn trả văn bằng trong thời hạn 3-5 ngày làm việc. Văn bản nên kèm theo thông tin cá nhân, số hiệu văn bằng và lý do khẩn cấp (như ảnh hưởng xin việc). Nếu cơ sở đồng ý, yêu cầu biên bản bàn giao để tránh tranh chấp sau này. Bước này thường hiệu quả nếu cơ sở nhận thức được rủi ro pháp lý.

Bước 2: Khiếu nại lên cơ quan quản lý giáo dục

Xem thêm: Xin lỗi mọi người vì đăng bài ẩn danh. Nhờ các anh chị tư vấn giúp. Người nhà tôi có đỗ xe ngược chiều (đường liên xã). Có cháu học sinh đi học không chú ý đã va chạm vào xe nhà tôi. Nhờ các anh chị tư vấn giúp trong trường hợp này gia đình chúng tôi phải làm gì. Và mức phạt như thế nào. Cảm ơn mọi người.

Nếu bước 1 không thành công, sinh viên gửi đơn khiếu nại đến Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương hoặc Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (nếu là giáo dục nghề nghiệp), kèm theo hợp đồng học tập, biên lai đóng phí và bằng chứng giữ bằng. Theo Nghị định 04/2021/NĐ-CP, cơ quan sẽ xử lý trong 15-30 ngày, có thể yêu cầu cơ sở hoàn trả và áp dụng biện pháp cưỡng chế nếu cần. Sinh viên nên lưu giữ tất cả tài liệu để hỗ trợ quá trình.

Bước 3: Khởi kiện dân sự nếu cần thiết

Trong trường hợp khiếu nại không giải quyết được, sinh viên có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp quận/huyện theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (Điều 26), yêu cầu buộc hoàn trả văn bằng và bồi thường thiệt hại. Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày vi phạm. Trước khi kiện, nên tham khảo ý kiến luật sư để chuẩn bị hồ sơ, bao gồm:

• Đơn khởi kiện.
• Hợp đồng đào tạo và biên lai đóng phí.
• Bằng chứng yêu cầu hoàn trả trước đó.
• Chứng cứ thiệt hại (như thư mời việc làm bị hủy).

Việc tuân thủ các quy định pháp luật giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân, tránh tranh chấp kéo dài và đảm bảo cơ hội phát triển nghề nghiệp. Đồng thời, sinh viên cần chủ động hoàn tất nghĩa vụ tài chính để tránh các vấn đề pháp lý khác. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.