Sự phát triển mạnh mẽ của các dự án năng lượng tái tạo quy mô nhỏ đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về hành lang pháp lý minh bạch, đặc biệt là cơ chế giá điện và phương pháp tính toán chi phí tránh được. Nhằm hoàn thiện khung pháp lý này, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện. Trong đó, việc xác định chi phí công suất tránh được là một trong những nội dung trọng tâm được cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. Quá trình triển khai và áp dụng các quy định này đòi hỏi sự đồng hành từ các đơn vị tư vấn pháp luật uy tín như Công ty Luật ACC để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý hiện hành.
1. Tổng quan về văn bản và phạm vi điều chỉnh
1.1. Căn cứ pháp lý và hiệu lực
Thông tư 20/2026/TT-BCT là văn bản quan trọng sửa đổi, bổ sung trực tiếp cho Thông tư số 10/2025/TT-BCT, cập nhật các phương pháp kỹ thuật và tài chính nhằm chuẩn hóa cách tính biểu giá chi phí tránh được (bao gồm chi phí năng lượng tránh được và chi phí công suất tránh được) khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hoặc đơn vị mua điện ký kết hợp đồng mua bán điện với các nhà máy điện năng lượng tái tạo có quy mô nhỏ.
1.2. Đối tượng áp dụng và điều kiện hưởng
Theo quy định tại văn bản này, các đối tượng áp dụng bao gồm:
- Các nhà máy điện sử dụng năng lượng tái tạo (như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, thủy điện nhỏ và các nguồn năng lượng tái tạo khác) có công suất quy định thuộc diện áp dụng biểu giá chi phí tránh được.
- Đơn vị mua điện (Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoặc đơn vị được ủy quyền/phân cấp theo quy định).
- Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc lập, thẩm định, phê duyệt và áp dụng biểu giá chi phí tránh được.
Điều kiện để các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ được áp dụng cơ chế này bao gồm: đúng quy mô công suất theo hạn mức quy định, đáp ứng tiêu chuẩn kết nối lưới điện quốc gia, có giấy phép hoạt động điện lực (hoặc thuộc trường hợp được miễn theo quy định) và hoàn tất đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán điện phù hợp với các nội dung chính được hướng dẫn tại Thông tư.
2. Bản chất và vai trò của chi phí công suất tránh được
Chi phí công suất tránh được phản ánh khoản chi phí đầu tư xây dựng mới nguồn điện cơ bản (ví dụ: nhà máy nhiệt điện hoặc thủy điện cột nước lớn làm chuẩn) mà hệ thống điện quốc gia có thể tránh được hoặc hoãn lại nhờ vào việc đưa vào vận hành các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ.
Việc tính toán chính xác chi phí này đóng vai trò quyết định trong việc:
- Đảm bảo lợi ích công bằng cho nhà đầu tư khi phát triển các dự án năng lượng tái tạo.
- Giúp cơ quan quản lý kiểm soát chi phí mua điện của hệ thống, tránh tác động tiêu cực đến giá bán lẻ điện bình quân.
- Tạo động lực phát triển bền vững thị trường năng lượng sạch tại Việt Nam theo đúng định hướng quy hoạch.
>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn trách nhiệm của bên bán điện khi xảy ra sự cố bất khả kháng
3. Công thức tính chi phí công suất tránh được và ví dụ minh họa
Để giúp các chủ đầu tư dễ dàng áp dụng và kiểm tra, cấu trúc tính toán chi phí công suất tránh được được quy định cụ thể thông qua các đại lượng kinh tế – kỹ thuật. Dưới đây là công thức chuẩn hóa dưới dạng văn bản thuần túy để thuận tiện sao chép:
3.1. Công thức tổng quát
CC = ICC x CRR x (1 + f) / 8760
Trong đó:
- CC: Chi phí công suất tránh được tính bình quân trên một kWh (đồng/kWh).
- ICC: Suất đầu tư xây dựng mới tính trên một đơn vị công suất của nhà máy điện chuẩn (đồng/kW).
- CRR: Hệ số thu hồi vốn đầu tư (Capital Recovery Rate), được xác định dựa trên suất chiết khấu tài chính quy định và đời sống kinh tế của nhà máy điện chuẩn.
- f: Hệ số dự phòng công suất hệ thống hoặc tỷ lệ phân bổ chi phí phụ trợ liên quan theo hướng dẫn tại Thông tư.
- 8760: Số giờ chuẩn trong một năm (giờ).
3.2. Ví dụ minh họa tính toán cụ thể
Giả định một địa phương áp dụng thông số tính toán cho nhà máy điện chuẩn theo dữ liệu kỹ thuật phê duyệt như sau:
- Suất đầu tư xây dựng mới nhà máy chuẩn (ICC): 22.000.000 đồng/kW.
- Hệ số thu hồi vốn (CRR): 0.095 (tương ứng với lãi suất tính toán và đời sống dự án theo quy định pháp luật).
- Hệ số phân bổ dự phòng (f): 0.12 (tương đương 12%).
Áp dụng công thức tính chi phí công suất tránh được (CC):
CC = 22.000.000 x 0.095 x (1 + 0.12) / 8760
CC = 2.090.000 x 1.12 / 8760
CC = 2.340.800 / 8760
CC khoảng 267.21 đồng/kWh.
Kết quả tính toán này sẽ là thành phần quan trọng cấu thành nên biểu giá điện áp dụng cho hợp đồng mua bán điện của nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ trong năm tài chính.
4. Nội dung chính của hợp đồng mua bán điện theo quy định mới
Bên cạnh công thức tính giá, Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện cũng chuẩn hóa các điều khoản cốt lõi trong hợp đồng mua bán điện (PPA), cụ thể:
|
Tên điều khoản |
Nội dung chính cần lưu ý |
|
1. Thời hạn hợp đồng |
Xác định rõ thời điểm có hiệu lực, thời gian cung cấp điện và lộ trình gia hạn hoặc chấm dứt hợp đồng theo quy định pháp luật điện lực. |
|
2. Giao nhận điện năng và đo đếm |
Quy định vị trí đặt điểm đo đếm, thiết bị đo đếm chính/phụ, tần suất kiểm định, hiệu chuẩn và phương pháp xác định sản lượng điện giao nhận hàng tháng. |
|
3. Giá điện và phương thức thanh toán |
Áp dụng biểu giá chi phí tránh được đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; quy định rõ đồng tiền thanh toán, thời hạn thanh toán và thủ tục xuất hóa đơn. |
|
4. Quyền và nghĩa vụ các bên |
Quy định chi tiết trách nhiệm về vận hành, bảo dưỡng, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật lưới điện, tuân thủ quy định về an toàn điện và bảo vệ môi trường. |
>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn phương pháp tính tổn thất truyền tải tránh được
5. Kết luận
Việc nắm vững các quy định, phương pháp tính toán chi phí công suất tránh được cũng như các điều khoản cốt lõi của hợp đồng mua bán điện theo Thông tư 20/2026/TT-BCT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT ngày 01 tháng 02 năm 2025 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ; nội dung chính của hợp đồng mua bán điện là chìa khóa giúp các nhà đầu tư tối ưu hóa hiệu quả tài chính và hạn chế rủi ro pháp lý. Trong quá trình rà soát hợp đồng, đàm phán giá điện hoặc giải quyết các vướng mắc pháp lý phát sinh, quý doanh nghiệp có thể liên hệ trực tiếp với Công ty Luật ACC để nhận được sự hỗ trợ, tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm.
Để lại một bình luận