Nếu công ty bắt buộc người lao động ký đơn nghỉ việc tự nguyện thì có đúng luật không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý về chấm dứt hợp đồng lao động

Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), việc chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) phải tuân thủ các quy định tại Chương V, từ Điều 34 đến Điều 38.

Cụ thể, Điều 34 quy định người lao động có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ, nhưng phải thông báo trước theo thời hạn quy định (ít nhất 45 ngày với HĐLĐ không xác định thời hạn, hoặc 30 ngày với HĐLĐ xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng, trừ một số trường hợp đặc biệt). Tuy nhiên, việc chấm dứt này phải xuất phát từ ý chí tự nguyện của người lao động, không chịu bất kỳ sự ép buộc nào từ phía người sử dụng lao động (NSDLĐ).

Điều 15 Bộ luật Lao động nhấn mạnh rằng HĐLĐ là sự thỏa thuận tự nguyện giữa hai bên. Do đó, việc công ty ép buộc người lao động ký đơn nghỉ việc tự nguyện, nếu có yếu tố cưỡng ép hoặc đe dọa (như đe dọa sa thải, cắt lương, gây áp lực tâm lý), là vi phạm pháp luật lao động. Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động quy định hành vi ép buộc người lao động nghỉ việc có thể bị phạt tiền từ 20-40 triệu đồng đối với tổ chức (Điều 13).

2. Tính hợp pháp của việc ép ký đơn nghỉ việc tự nguyện

Việc công ty yêu cầu hoặc bắt buộc người lao động ký đơn nghỉ việc tự nguyện không được pháp luật công nhận là hợp pháp nếu có dấu hiệu ép buộc.

Theo Điều 48 Bộ luật Lao động, khi chấm dứt HĐLĐ, NSDLĐ phải đảm bảo quyền lợi của người lao động, bao gồm thanh toán đủ tiền lương, trợ cấp thôi việc (nếu đủ điều kiện) và các khoản liên quan. Đơn nghỉ việc tự nguyện do người lao động tự viết nhằm thể hiện ý chí chấm dứt HĐLĐ, nhưng nếu công ty áp đặt việc ký đơn, điều này có thể bị coi là hành vi “chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật” (Điều 122).

Trong thực tiễn, Tòa án Nhân dân đã xử lý nhiều vụ việc tương tự. Ví dụ, tại Bản án số 15/2021/LĐ-ST của Tòa án Nhân dân Quận 7, TP. Hồ Chí Minh, tòa tuyên công ty chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật khi ép người lao động ký đơn nghỉ việc, đồng thời yêu cầu bồi thường theo Điều 41 (ít nhất 2 tháng tiền lương cộng các khoản trợ cấp). Do đó, hành vi ép ký đơn nghỉ việc không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây rủi ro pháp lý cho công ty.

3. Hậu quả pháp lý và quyền lợi của người lao động

Nếu người lao động bị ép ký đơn nghỉ việc tự nguyện, họ có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi. Các quyền lợi cơ bản bao gồm:

• Yêu cầu hủy đơn nghỉ việc: Nếu chứng minh được có sự ép buộc (qua tin nhắn, email, ghi âm, nhân chứng), người lao động có thể yêu cầu tòa án tuyên bố đơn nghỉ việc vô hiệu (Điều 122 Bộ luật Lao động).
• Yêu cầu bồi thường: Theo Điều 41, nếu công ty chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật, người lao động có thể được bồi thường ít nhất 2 tháng tiền lương, cộng với tiền lương làm việc trong thời gian không được làm việc và trợ cấp thôi việc (nếu có).
• Khởi kiện tại tòa án: Người lao động nộp đơn khởi kiện tại Tòa án Nhân dân cấp quận/huyện nơi (nay là Tòa án khu vực) công ty đặt trụ sở (Điều 35 Luật Tố tụng Dân sự 2015). Hồ sơ bao gồm HĐLĐ, đơn nghỉ việc, chứng cứ ép buộc và các tài liệu liên quan. Thời hiệu khởi kiện là 1 năm kể từ ngày quyền lợi bị xâm phạm (Điều 202 Bộ luật Lao động).
  

4. Lời khuyên thực tiễn cho người lao động

Để bảo vệ quyền lợi, người lao động cần lưu ý:

• Thu thập chứng cứ: Ghi lại bằng chứng về hành vi ép buộc, như tin nhắn, email, hoặc ghi âm cuộc nói chuyện với quản lý. Những chứng cứ này có giá trị pháp lý khi khởi kiện (Điều 97 Luật Tố tụng Dân sự).
• Tham vấn pháp lý: Liên hệ ngay với luật sư hoặc Công ty Luật ACC để được hướng dẫn soạn đơn khiếu nại hoặc khởi kiện. Việc tham vấn sớm giúp tránh mất thời hiệu khởi kiện.
• Không ký đơn khi bị ép buộc: Nếu bị đe dọa, người lao động nên ghi rõ trong đơn rằng việc ký là do bị ép buộc, hoặc từ chối ký và yêu cầu công ty ra quyết định sa thải chính thức để có cơ sở khởi kiện.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!