Nếu một công ty bị xử phạt hành chính về môi trường mà không chấp hành thì có thể bị cưỡng chế bằng cách nào?

Nếu một công ty bị xử phạt hành chính về môi trường mà không chấp hành thì có thể bị cưỡng chế bằng cách nào?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý áp dụng cưỡng chế

Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, và Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, khi một công ty bị xử phạt hành chính về môi trường nhưng không tự nguyện chấp hành, cơ quan nhà nước có thẩm quyền (như Thanh tra môi trường hoặc Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền) có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế để buộc thực hiện. Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi quyết định xử phạt đã có hiệu lực pháp luật và đối tượng vi phạm không thực hiện trong thời hạn quy định (thường là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định, trừ trường hợp gia hạn).

Các biện pháp cưỡng chế có thể áp dụng

Các biện pháp cưỡng chế được áp dụng linh hoạt tùy theo tính chất vi phạm và khả năng tài chính của công ty, nhằm đảm bảo thu hồi số tiền phạt và khắc phục hậu quả. Cụ thể:

• Khấu trừ một phần lương, thu nhập hoặc tiền từ tài khoản: Cơ quan cưỡng chế có thể yêu cầu cơ quan quản lý thu nhập hoặc ngân hàng khấu trừ trực tiếp từ tài khoản của công ty. Mức khấu trừ đối với lương không quá 30% và thu nhập khác không quá 50% số tiền phải nộp, theo Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020).
• Kê biên và bán đấu giá tài sản: Tài sản của công ty có giá trị tương đương hoặc lớn hơn số tiền phạt (bao gồm cả tiền phạt và khắc phục hậu quả) sẽ bị kê biên tạm thời, sau đó bán đấu giá công khai để thu hồi khoản nợ. Quy trình này được quy định chi tiết tại Điều 87 Nghị định 166/2013/NĐ-CP, đảm bảo giá trị tài sản không thấp hơn số tiền cần thu.
• Thu hồi tiền, tài sản do cá nhân hoặc tổ chức khác đang giữ: Nếu công ty có khoản tiền hoặc tài sản đang được bên thứ ba giữ hộ (như đối tác, ngân hàng), cơ quan cưỡng chế có quyền yêu cầu bên thứ ba nộp trực tiếp số tiền tương ứng, theo Điều 88 Nghị định 166/2013/NĐ-CP.
• Buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả: Ngoài thu tiền phạt, công ty có thể bị buộc thực hiện các hành vi khắc phục như xử lý chất thải, phục hồi môi trường, với chi phí do công ty chịu toàn bộ, theo Điều 12 Nghị định 45/2022/NĐ-CP.

Quy trình áp dụng biện pháp cưỡng chế

Việc cưỡng chế phải tuân thủ trình tự nghiêm ngặt để bảo vệ quyền lợi của công ty, tránh lạm dụng. Quy trình được thực hiện theo Nghị định 166/2013/NĐ-CP như sau:

Bước 1: Ban hành quyết định cưỡng chế

Người có thẩm quyền (thường là Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc Chủ tịch UBND cấp huyện/tỉnh) ban hành quyết định cưỡng chế bằng văn bản, nêu rõ lý do, biện pháp cụ thể, thời hạn thực hiện và người thực hiện. Quyết định phải được gửi đến công ty vi phạm ít nhất 3 ngày trước khi thi hành, trừ trường hợp khẩn cấp về môi trường.

Bước 2: Thông báo và chuẩn bị thi hành

Cơ quan cưỡng chế thông báo công khai quyết định và phối hợp với các đơn vị liên quan (công an, tòa án nếu cần kê biên). Công ty có quyền khiếu nại quyết định trong vòng 10 ngày nếu phát hiện sai sót, theo Điều 58 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020).

Bước 3: Thực hiện cưỡng chế

Thực hiện biện pháp cụ thể như khấu trừ, kê biên hoặc buộc khắc phục, với sự chứng kiến của đại diện công ty và biên bản hóa toàn bộ quá trình. Nếu công ty cản trở, có thể áp dụng biện pháp hỗ trợ từ lực lượng chức năng, nhưng không được sử dụng vũ lực trừ trường hợp cần thiết.

Bước 4: Kết thúc và giám sát

Sau khi thu hồi đủ số tiền hoặc thực hiện xong biện pháp, cơ quan cưỡng chế lập biên bản kết thúc và thông báo cho công ty. Nếu có khiếu nại, quá trình có thể tạm dừng để giải quyết.

Việc không chấp hành cưỡng chế có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn, như đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm thuộc trường hợp nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Việc tuân thủ kịp thời các quyết định xử phạt hành chính về môi trường không chỉ giúp tránh các biện pháp cưỡng chế mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín doanh nghiệp và thúc đẩy hoạt động bền vững. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.