Công ty tôi làm việc không đóng bảo hiểm xã hội cho tôi trong 3 năm, mặc dù đã trừ tiền lương. Tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền lợi của người lao động khi công ty không đóng bảo hiểm xã hội

Theo Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người sử dụng lao động có nghĩa vụ tham gia và đóng BHXH bắt buộc đầy đủ, đúng thời hạn cho người lao động. Nếu công ty vi phạm, NLĐ có quyền yêu cầu công ty thực hiện nghĩa vụ này, bao gồm đóng BHXH quá hạn, bù đắp quyền lợi bị thiệt hại như thời gian tham gia BHXH, mức đóng và các chế độ hưởng (ốm đau, thai sản, hưu trí).

Trường hợp chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH, người sử dụng lao động phải truy nộp số tiền chưa đóng và tiền lãi chậm đóng theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Ngoài ra, Nghị định 28/2020/NĐ-CP (Điều 33) quy định mức phạt hành chính đối với hành vi không đóng BHXH từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng cho mỗi NLĐ, với mức phạt cụ thể từ 2.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng tùy theo số lượng NLĐ bị ảnh hưởng và thời gian vi phạm.

Quy trình yêu cầu và kiện đòi quyền lợi BHXH

Nếu công ty không tự nguyện thực hiện, NLĐ có thể tiến hành các bước sau để bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật lao động và BHXH. Quy trình này nhằm đảm bảo tính khả thi, từ hòa giải đến tố tụng, giúp NLĐ thu hồi quyền lợi một cách hiệu quả.

Bước 1: Yêu cầu trực tiếp công ty đóng BHXH

NLĐ cần gửi văn bản yêu cầu bằng văn bản (đơn yêu cầu hoặc công văn) đến ban lãnh đạo công ty, nêu rõ thời gian làm việc, mức lương cơ sở để tính BHXH. Thời hạn giải quyết khiếu nại được thực hiện theo Luật Khiếu nại 2011, theo đó thời hạn giải quyết lần đầu là 30 ngày kể từ ngày thụ lý, có thể kéo dài đến 45 ngày đối với vụ việc phức tạp.

Văn bản này nên có chữ ký xác nhận của NLĐ và lưu giữ biên bản trao nhận để làm chứng cứ sau này. Tranh chấp về việc đóng BHXH là tranh chấp lao động cá nhân; theo Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, trước khi khởi kiện tại Tòa án, người lao động phải yêu cầu hòa giải viên lao động tiến hành hòa giải, trừ trường hợp pháp luật quy định không bắt buộc hòa giải. Nếu công ty đồng ý, hai bên ký biên bản thỏa thuận và thực hiện đóng BHXH qua cơ quan BHXH địa phương.

Bước 2: Khiếu nại đến cơ quan BHXH hoặc Thanh tra lao động

Nếu công ty không thực hiện, NLĐ nộp đơn khiếu nại đến Bảo hiểm xã hội quận/huyện hoặc tỉnh nơi công ty đăng ký kinh doanh, kèm theo hợp đồng lao động và chứng cứ vi phạm.

Cơ quan BHXH sẽ kiểm tra, yêu cầu công ty giải trình và có thể buộc công ty đóng BHXH bắt buộc theo Điều 86 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, đồng thời áp dụng xử phạt theo Nghị định 28/2020/NĐ-CP.

Thời hạn giải quyết khiếu nại thường 15-30 ngày, và NLĐ có quyền tham gia phiên họp hòa giải nếu cần.

Bước 3: Khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp quận/huyện

Nếu khiếu nại không thành, NLĐ có quyền khởi kiện vụ án tranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi công ty có trụ sở, theo Điều 31 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2020) và Điều 188 Bộ luật Lao động 2019.

Tòa án sẽ thụ lý vụ việc trong 5 ngày làm việc, tổ chức hòa giải trước xét xử; nếu không hòa giải được, xét xử sơ thẩm trong 4 tháng. NLĐ có thể yêu cầu tòa buộc công ty đóng BHXH, bồi thường thiệt hại và lãi chậm nộp. Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, người lao động khởi kiện tranh chấp lao động cá nhân về tiền lương, BHXH không phải nộp tạm ứng án phí sơ thẩm.

Hồ sơ cần chuẩn bị cho các bước trên

• Bản sao hợp đồng lao động, bảng lương và chứng từ làm việc (phiếu lương, quyết định nghỉ việc nếu có).
• Đơn yêu cầu/khiếu nại/kiến nghị khởi kiện (theo mẫu của cơ quan BHXH hoặc Tòa án).
• Chứng cứ vi phạm như sao kê tài khoản không có đóng BHXH, biên bản yêu cầu công ty (nếu có).
• Giấy tờ cá nhân của NLĐ (CMND/CCCD, sổ hộ khẩu).
• Các tài liệu liên quan khác như xác nhận thời gian làm việc từ đồng nghiệp hoặc cơ quan quản lý lao động.

Việc tuân thủ quy định BHXH giúp NLĐ bảo vệ quyền lợi lâu dài, tránh rủi ro mất chế độ hưu trí hoặc y tế, đồng thời thúc đẩy môi trường lao động công bằng. Công ty cũng tránh được phạt nặng và tranh chấp kéo dài.

Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.