Mọi người ơi, nếu công ty nợ thuế thì giám đốc có bị truy cứu trách nhiệm cá nhân không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý quy định trách nhiệm của giám đốc đối với nợ thuế doanh nghiệp

Theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (có hiệu lực từ 01/07/2020), người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, thường là giám đốc hoặc tổng giám đốc, chịu trách nhiệm chính về việc thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Cụ thể, Điều 143 khoản 2 quy định người đại diện pháp luật phải đảm bảo doanh nghiệp nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí và lệ phí. Nếu doanh nghiệp nợ thuế, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp quản lý nợ theo Điều 130 đến Điều 142, bao gồm thông báo nợ, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.

Ngoài ra, Luật Doanh nghiệp 2020 (Điều 12) xác định người đại diện pháp luật chịu trách nhiệm cá nhân đối với các nghĩa vụ của doanh nghiệp nếu pháp luật có quy định. Trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) tại Điều 200 quy định về tội trốn thuế, với mức phạt tù từ 3 tháng đến 7 năm tùy mức độ, nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên hoặc gây hậu quả nghiêm trọng.

Các văn bản hướng dẫn như Nghị định 125/2020/NĐ-CP và Thông tư 80/2021/TT-BTC làm rõ rằng, nợ thuế kéo dài (quá 90 ngày) có thể dẫn đến truy cứu trách nhiệm cá nhân nếu chứng minh được hành vi cố ý của giám đốc.

2. Các trường hợp giám đốc bị truy cứu trách nhiệm cá nhân

Giám đốc chỉ bị truy cứu trách nhiệm cá nhân khi có yếu tố chủ quan, không phải mọi trường hợp nợ thuế đều dẫn đến điều này. Theo Điều 144 Luật Quản lý thuế 2019, trách nhiệm cá nhân phát sinh nếu giám đốc:

• (i) cố ý không kê khai, nộp thuế hoặc gian lận hồ sơ thuế;
• (ii) sử dụng tài sản doanh nghiệp để trốn tránh nghĩa vụ thuế;
• (iii) không thực hiện biện pháp khắc phục sau khi cơ quan thuế yêu cầu.

Ví dụ, nếu giám đốc chuyển nhượng tài sản doanh nghiệp để tránh cưỡng chế thuế, họ có thể bị áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản cá nhân hoặc truy cứu hình sự.

Trong thực tiễn, theo thống kê từ Tổng cục Thuế năm 2022, khoảng 15% trường hợp truy cứu cá nhân liên quan đến nợ thuế trên 300 triệu đồng, thường ở doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đối với doanh nghiệp nhà nước hoặc cổ phần lớn, trách nhiệm có thể chia sẻ với hội đồng quản trị, nhưng giám đốc vẫn là người chịu trách nhiệm đầu tiên.

Lưu ý, nếu giám đốc là người nước ngoài hoặc ủy quyền, người được ủy quyền cũng chịu trách nhiệm tương tự theo Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020. Trường hợp nợ thuế do lỗi khách quan (như khó khăn tài chính do dịch bệnh), giám đốc có thể xin gia hạn nộp theo Nghị định 34/2019/NĐ-CP, tránh bị truy cứu.

3. Các biện pháp xử lý nợ thuế và hậu quả pháp lý

Khi doanh nghiệp nợ thuế, cơ quan thuế sẽ tiến hành theo trình tự: thông báo nợ (trước 10 ngày), áp dụng phạt chậm nộp 0,03%/ngày theo Điều 59 Luật Quản lý thuế, và cưỡng chế như khấu trừ tài khoản, phong tỏa tài sản (Điều 131). Nếu giám đốc bị truy cứu, hậu quả bao gồm:

• (i) phạt hành chính từ 1-3 lần số tiền trốn thuế theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP;
• (ii) truy cứu hình sự nếu số tiền lớn, dẫn đến án tù và cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý 1-5 năm;
• (iii) bồi thường thiệt hại cho doanh nghiệp nếu có hành vi lạm quyền.

Để xử lý, doanh nghiệp có thể nộp đơn khiếu nại quyết định hành chính thuế trong 30 ngày theo Điều 117, hoặc khởi kiện tại tòa án hành chính. Theo Công văn 1023/TCT-PC năm 2021 của Tổng cục Thuế, nhiều trường hợp giám đốc được miễn trách nhiệm nếu chứng minh được nỗ lực khắc phục, như lập kế hoạch nộp nợ dần. Từ năm 2023, hệ thống quản lý thuế điện tử (eTax) giúp theo dõi nợ thời gian thực, giảm rủi ro bất ngờ cho giám đốc.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!