Mọi người cho em hỏi, em đăng bài nhận xét phim mà dùng ảnh nhân vật có bản quyền. Chủ sở hữu nhắn tin đòi gỡ. Vậy hành vi của em có vi phạm bản quyền không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Hành vi sử dụng hình ảnh nhân vật có bản quyền trong bài nhận xét phim

Hành vi đăng bài nhận xét phim trên mạng xã hội hoặc nền tảng trực tuyến mà sử dụng hình ảnh nhân vật từ bộ phim (là tác phẩm điện ảnh được bảo hộ) mà không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể cấu thành xâm phạm quyền tác giả.

Theo quy định tại Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022), quyền tác giả đối với tác phẩm điện ảnh bao gồm quyền sao chép, quyền phân phối và quyền công bố tác phẩm. Việc sử dụng hình ảnh nhân vật – một phần không thể tách rời của tác phẩm gốc – để đăng tải công khai mà không xin phép được coi là hành vi sao chép và phân phối trái phép, trừ trường hợp thuộc các ngoại lệ được pháp luật cho phép.

Các ngoại lệ có thể áp dụng và điều kiện không vi phạm

Luật Sở hữu trí tuệ cho phép một số ngoại lệ hạn chế đối với quyền tác giả, chẳng hạn như sử dụng tác phẩm cho mục đích phê bình, nhận xét hoặc minh họa (theo Điều 25 khoản 1 điểm b). Tuy nhiên, để không vi phạm, việc sử dụng phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Chỉ sử dụng một phần nhỏ của tác phẩm (hình ảnh không chiếm tỷ lệ lớn trong bài đăng).
• Phải trích dẫn rõ nguồn gốc và tên tác giả/chủ sở hữu (ví dụ: "Hình ảnh từ phim XYZ, bản quyền thuộc Công ty ABC").
• Không sử dụng cho mục đích thương mại (như quảng cáo hoặc kiếm tiền từ bài đăng).

Nếu bài đăng của Anh/Chị sử dụng hình ảnh lớn, không trích dẫn nguồn hoặc có yếu tố thương mại, hành vi này vẫn có thể bị coi là vi phạm, ngay cả khi mục đích là nhận xét phim.

Hậu quả pháp lý nếu vi phạm

Khi chủ sở hữu quyền tác giả phát hiện và yêu cầu gỡ bài (như trường hợp Anh/Chị mô tả), họ có quyền thực hiện các biện pháp bảo vệ theo Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, bao gồm yêu cầu cơ quan nhà nước can thiệp hoặc khởi kiện dân sự. Hậu quả có thể bao gồm:

• Yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm ngay lập tức.
• Bồi thường thiệt hại dân sự, tính theo mức lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm hoặc thiệt hại thực tế của chủ sở hữu (theo Điều 204).
• Xử phạt hành chính từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng nếu vi phạm trên môi trường mạng (theo Nghị định 131/2013/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung), hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại lớn (từ 50.000.000 đồng trở lên, theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017).

Trong thực tế, nhiều trường hợp chủ sở hữu chỉ yêu cầu gỡ bài để tránh tranh chấp, nhưng nếu không tuân thủ, rủi ro pháp lý sẽ tăng cao.

Để giảm thiểu rủi ro, Anh/Chị nên:

• Gỡ bỏ hình ảnh vi phạm khỏi bài đăng ngay lập tức và phản hồi chủ sở hữu về việc đã thực hiện.
• Nếu muốn tiếp tục sử dụng, liên hệ trực tiếp chủ sở hữu để xin phép bằng văn bản (hợp đồng cấp phép sử dụng), nêu rõ mục đích nhận xét và phạm vi sử dụng.
• Trong tương lai, sử dụng hình ảnh tự tạo, ảnh công khai (public domain) hoặc công cụ chỉnh sửa để tránh sao chép trực tiếp.

Việc tuân thủ sẽ giúp tránh các tranh chấp không đáng có trên nền tảng trực tuyến.

Việc tuân thủ quy định về bản quyền không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý và tài chính mà còn bảo vệ uy tín cá nhân, đồng thời khuyến khích sáng tạo lành mạnh trong cộng đồng. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.