Tôi có thửa đất trồng cây lâu năm, đã rào kín từ nhiều năm nay, nhưng hàng xóm vẫn tự ý mở lối đi tắt qua đất tôi cho tiện sinh hoạt, giờ tôi muốn rào lại hoàn toàn thì có vi phạm quyền lối đi chung không?

Tôi có thửa đất trồng cây lâu năm, đã rào kín từ nhiều năm nay, nhưng hàng xóm vẫn tự ý mở lối đi tắt qua đất tôi cho tiện sinh hoạt, giờ tôi muốn rào lại hoàn toàn thì có vi phạm quyền lối đi chung không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền lối đi qua bất động sản liền kề theo quy định pháp luật

Quyền lối đi qua bất động sản liền kề được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, nhằm đảm bảo quyền sử dụng đất hợp pháp của chủ sở hữu hoặc người sử dụng đất bị bao quanh bởi đất liền kề. Theo đó, lối đi chỉ được công nhận nếu bất động sản không có lối đi ra đường công cộng hoặc ra địa điểm chung, và phải được thỏa thuận hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trong trường hợp của Anh/Chị, việc hàng xóm tự ý mở lối đi tắt mà không có thỏa thuận trước hoặc quyết định pháp lý thì không cấu thành quyền lối đi hợp pháp, vì đất của Anh/Chị đã được rào kín từ nhiều năm nay, chứng tỏ không có sự đồng ý ngầm hoặc sử dụng lâu dài được pháp luật bảo vệ.

Điều kiện để công nhận quyền lối đi chung

Để có quyền lối đi chung, phải đáp ứng các điều kiện sau theo Luật Đất đai 2024 và Bộ luật Dân sự 2015:

• Bất động sản bị bao quanh hoàn toàn bởi đất liền kề, không có lối ra đường công cộng khác.
• Lối đi phải được sử dụng thực tế và công khai trong thời hạn quy định (thường từ 10 năm trở lên theo Bộ luật Dân sự 2015 về chiếm hữu thời hiệu).
• Phải có thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên hoặc quyết định của Tòa án nhân dân nếu tranh chấp.

Trong tình huống Anh/Chị mô tả, lối đi tắt do hàng xóm tự ý mở không đáp ứng điều kiện này, vì đất trồng cây lâu năm của Anh/Chị đã được rào kín, không có bằng chứng về sử dụng lâu dài hợp pháp. Do đó, việc rào lại hoàn toàn không vi phạm quyền lối đi chung, mà còn là biện pháp bảo vệ quyền sở hữu đất hợp pháp của Anh/Chị theo Bộ luật Dân sự 2015.

Hậu quả pháp lý nếu hàng xóm vi phạm và cách xử lý

Nếu hàng xóm tiếp tục tự ý mở lối đi, hành vi này có thể bị coi là xâm phạm quyền sử dụng đất, dẫn đến xử phạt hành chính theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP với mức phạt từ 2.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, tùy theo mức độ vi phạm. Anh/Chị có quyền yêu cầu hàng xóm chấm dứt hành vi, bồi thường thiệt hại nếu có (như hư hỏng cây trồng). Để xử lý, Anh/Chị nên:

• Gửi văn bản yêu cầu chấm dứt vi phạm đến hàng xóm, ghi nhận bằng chứng (ảnh, biên bản).
• Nếu không tuân thủ, khiếu nại đến Ủy ban nhân dân cấp xã/phường để hòa giải theo Luật Đất đai 2024.
• Trong trường hợp tranh chấp kéo dài, khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh để yêu cầu xác lập quyền sở hữu và cấm xâm phạm.

Việc tuân thủ quy định pháp luật giúp Anh/Chị bảo vệ quyền lợi sở hữu đất đai một cách hợp pháp, tránh các tranh chấp kéo dài và rủi ro pháp lý không đáng có. Đồng thời, điều này góp phần duy trì trật tự cộng đồng và sử dụng đất bền vững. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.