Dấu hiệu xác định trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện

Hội chứng cai (trạng thái cai) là một trong những tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng quan trọng nhất để xác định tình trạng nghiện ma túy. Đối với nhóm chất dạng thuốc phiện (như Heroin, Morphine, Methadone, Opium,…), trạng thái cai xuất hiện khi người phụ thuộc giảm hoặc ngừng sử dụng đột ngột, gây ra hàng loạt triệu chứng thể chất và tâm thần đặc trưng. Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật ACC sẽ hướng dẫn chi tiết các dấu hiệu xác định trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện theo quy định tại Thông tư 14/2026/TT-BYT.

1. Căn cứ pháp lý quy định tiêu chuẩn trạng thái cai

Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 14/2026/TT-BYT Quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 (thay thế Thông tư 18/2021/TT-BYT).

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 và Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT, trạng thái cai là tiêu chuẩn lâm sàng cốt lõi (Tiêu chuẩn 1). Việc xác định trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa phải quan sát, ghi nhận chính xác các biểu hiện triệu chứng theo đúng hướng dẫn y khoa.

2. Các dấu hiệu lâm sàng xác định trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện

Căn cứ quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT Quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy, người thuộc diện xác định tình trạng nghiện được chẩn đoán là đang trong Trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện khi có tiền sử ngừng hoặc giảm sử dụng chất dạng thuốc phiện sau khi đã dùng kéo dài/liều cao, kèm theo ít nhất 03 trong số các dấu hiệu lâm sàng sau đây:

• Thèm muốn chất dạng thuốc phiện mãnh liệt: Người bệnh có biểu hiện bồn chồn, đòi hỏi hoặc tìm mọi cách để có chất dạng thuốc phiện sử dụng.
• Chảy nước mũi hoặc hắt hơi: Xuất hiện tình trạng chảy nước mũi trong, hắt hơi liên tục không do cảm cúm thông thường.
• Chảy nước mắt: Tăng tiết nước mắt tự nhiên, mắt đỏ hoặc rơm rớm nước mắt.
• Đau cơ hoặc chuột rút: Đau nhức các khớp, đau mỏi cơ bắp, đau dọc các xương dài hoặc co rút cơ (chuột rút).
• Co thắt bụng hoặc buồn nôn, nôn: Xuất hiện cảm giác đau quặn bụng, buồn nôn hoặc nôn mửa, tiêu chảy.
• Dilated pupils (Đồng tử giãn): Khi khám mắt thấy đồng tử hai bên giãn rộng hơn bình thường.
• Nổi giun bò / Nổi gai ốc (Piloerection): Da nổi gân, ớn lạnh, nổi gai ốc hoặc có cảm giác dị cảm như "dòi bò trong xương".
• Mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, trằn trọc, ngủ không sâu giấc hoặc thức giấc liên tục.
• Ngáp liên tục: Ngáp vặt thường xuyên, xuất hiện thành từng cơn.
• Sốt hoặc vã mồ hôi: Tăng nhiệt độ cơ thể, vã mồ hôi lạnh dù nhiệt độ môi trường bình thường.

>>> Xem thêm bài viết: Hướng dẫn xử lý khi chưa rõ dấu hiệu xác định nghiện ma túy tại đây.

3. Quy trình ghi nhận trạng thái cai vào hồ sơ theo dõi

Việc ghi nhận trạng thái cai phải bảo đảm tính chính xác y khoa và giá trị pháp lý:

• Thời gian theo dõi: Y bác sĩ tiến hành theo dõi lâm sàng liên tục trong khoảng thời gian lưu tại cơ sở y tế (tối đa 05 ngày).
• Đánh giá triệu chứng: Bác sĩ trực tiếp khám, đo các chỉ số sinh hiệu (mạch, huyết áp, nhiệt độ, kích thước đồng tử) và quan sát các triệu chứng khách quan.
• Ghi chép vào biểu mẫu: Mọi dấu hiệu lâm sàng ghi nhận được phải được tổng hợp minh bạch vào Phiếu tổng hợp theo dõi xác định tình trạng nghiện ma túy (Mẫu số 01 Phụ lục III) ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn phiếu tổng hợp theo dõi xác định tình trạng nghiện ma túy tại đây.

4. Ý nghĩa của việc xác định chính xác trạng thái cai

Xác định đúng trạng thái cai các chất dạng thuốc phiện mang lại ý nghĩa quan trọng:

• Là bằng chứng chuyên môn vững chắc: Giúp khẳng định sự lệ thuộc thể chất của người bệnh vào chất ma túy.
• Căn cứ đưa ra kết luận pháp lý: Giúp bác sĩ đưa ra kết luận chính xác tại Phiếu kết quả xác định tình trạng nghiện ma túy, làm cơ sở áp dụng các biện pháp cai nghiện hoặc xử lý hành chính theo quy định của pháp luật.

Nắm vững các tiêu chuẩn chẩn đoán y tế và quy trình chuyên môn theo Thông tư 14/2026/TT-BYT giúp các cơ sở y tế, cơ quan chức năng và cá nhân thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực giải đáp quy định y tế, thủ tục hành chính và pháp luật phòng, chống ma túy. Quý khách hàng, cơ sở y tế hoặc các tổ chức có nhu cầu tư vấn chi tiết về quy trình chuyên môn tại Thông tư 14/2026/TT-BYT vui lòng liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ tận tình.