Dấu hiệu xác định trạng thái cai các chất kích thần

Trạng thái cai (hội chứng cai) là tiêu chuẩn lâm sàng cốt lõi trong việc chẩn đoán và xác định tình trạng nghiện ma túy. Khác với nhóm chất dạng thuốc phiện (vốn có biểu hiện rầm rộ về thể chất), trạng thái cai các chất kích thích tâm thần (chất kích thần như ma túy đá/Methamphetamine, Amphetamine, Ecstasy/MDMA, Cocaine,…) thường tập trung rõ rệt vào các rối loạn tâm thần, cảm xúc và giấc ngủ. Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật ACC sẽ hướng dẫn chi tiết các dấu hiệu xác định trạng thái cai các chất kích thần theo quy định tại Thông tư 14/2026/TT-BYT.

1. Căn cứ pháp lý quy định tiêu chuẩn trạng thái cai

Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 14/2026/TT-BYT Quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 (thay thế Thông tư 18/2021/TT-BYT).

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 2 và Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT Quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy, việc xác định trạng thái cai các chất kích thần đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa phải theo dõi sát sao các biểu hiện tâm – thần kinh của người thuộc diện xác định.

2. Các dấu hiệu lâm sàng xác định trạng thái cai các chất kích thần

Căn cứ hướng dẫn chuyên môn tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT, một người được chẩn đoán là đang trong Trạng thái cai các chất kích thần khi có tiền sử ngừng hoặc giảm sử dụng chất kích thần sau khi đã sử dụng kéo dài hoặc dùng liều cao, kèm theo khí sắc trầm cảm hoặc mệt mỏi và có ít nhất 02 trong số các dấu hiệu lâm sàng sau đây:

• Thèm muốn chất kích thần mãnh liệt: Xuất hiện cảm giác thèm nhớ cuồng nhiệt, bồn chồn, luôn tìm cách để có ma túy kích thích tiếp tục sử dụng.
• Mệt mỏi, kiệt sức: Cảm giác cạn kiệt năng lượng, mệt mỏi toàn thân, bần thần, không muốn vận động.
• Ác mộng hoặc giấc ngủ bất thường: Thường xuyên gặp ác mộng, giấc ngủ bị gián đoạn, rối loạn ác mộng nghiêm trọng.
• Mất ngủ hoặc ngủ nhiều bất thường: Có thể bị mất ngủ chập chờn hoặc rơi vào trạng thái ngủ lịm, ngủ mê mệt kéo dài hàng giờ liền (hiện tượng "sập nguồn").
• Tăng cảm giác thèm ăn: Khác với lúc đang phê thuốc (thường chán ăn), khi vào trạng thái cai, người bệnh có cảm giác đói dữ dội và ăn rất nhiều.
• Hành vi chậm chạp hoặc kích động: Rối loạn vận động thể hiện qua sự chậm chạp, lờ đờ về tâm thần vận động hoặc ngược lại là trạng thái bồn chồn, bộc phát hành vi kích động, dễ gắt gỏng.

>>> Xem thêm bài viết: Hướng dẫn xử lý khi chưa rõ dấu hiệu xác định nghiện ma túy tại đây.

3. Quy trình ghi nhận trạng thái cai vào hồ sơ theo dõi

Do các dấu hiệu cai chất kích thần chủ yếu là triệu chứng tâm thần – hành vi, quy trình theo dõi lâm sàng cần được thực hiện chặt chẽ:

• Thời gian lưu theo dõi: Tiến hành lưu theo dõi tại cơ sở y tế theo quy định (tối đa 05 ngày) để ghi nhận đầy đủ diễn biến các triệu chứng.
• Thăm khám chuyên khoa: Bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc y bác sĩ đã qua đào tạo trực tiếp phỏng vấn, đánh giá trạng thái khí sắc, hành vi và chu kỳ giấc ngủ của đối tượng.
• Tổng hợp hồ sơ: Tất cả các dấu hiệu ghi nhận được phải được tổng hợp đầy đủ, khách quan vào Phiếu tổng hợp theo dõi xác định tình trạng nghiện ma túy (Mẫu số 01 Phụ lục III) ban hành kèm theo Thông tư 14/2026/TT-BYT.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn phiếu tổng hợp theo dõi xác định tình trạng nghiện ma túy tại đây.

4. Tầm quan trọng của việc xác định đúng trạng thái cai chất kích thần

Việc chẩn đoán chính xác trạng thái cai chất kích thần giúp:

• Nhận diện đúng bản chất lệ thuộc: Tránh bỏ sót các trường hợp nghiện ma túy tổng hợp (ma túy đá, thuốc lắc) do đối tượng không xuất hiện các triệu chứng đau đớn vật giã như chất dạng thuốc phiện.
• Đảm bảo tính pháp lý: Cung cấp đầy đủ căn cứ chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ chẩn đoán, ban hành Phiếu kết quả xác định tình trạng nghiện ma túy chính xác theo đúng quy định pháp luật.

Nắm vững các tiêu chuẩn chẩn đoán y tế và quy trình chuyên môn theo Thông tư 14/2026/TT-BYT giúp các cơ sở y tế, cơ quan chức năng và cá nhân thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực giải đáp quy định y tế, thủ tục hành chính và pháp luật phòng, chống ma túy. Quý khách hàng, cơ sở y tế hoặc các tổ chức có nhu cầu tư vấn chi tiết về quy trình chuyên môn tại Thông tư 14/2026/TT-BYT vui lòng liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ tận tình.