Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là gì? Chi tiết

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng và hội nhập quốc tế. Việc hiểu rõ bản chất, đặc điểm và các quy định pháp lý liên quan đến loại hình doanh nghiệp này là vô cùng cần thiết cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong nước. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cái nhìn chi tiết và toàn diện về vấn đề này, cùng Công ty Luật ACC giúp bạn nắm bắt những thông tin pháp lý quan trọng nhất.

1. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là gì? Chi tiết

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một khái niệm quen thuộc trong lĩnh vực đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam. Theo quy định tại Luật Đầu tư 2025, đây là doanh nghiệp được thành lập bởi nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để thực hiện hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Cụ thể hơn, một doanh nghiệp được xem là có vốn đầu tư nước ngoài khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Nhà đầu tư nước ngoài là chủ sở hữu của doanh nghiệp.
• Nhà đầu tư nước ngoài là thành viên góp vốn hoặc cổ đông của doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ của một doanh nghiệp khác.

Khái niệm này được phân biệt rõ với doanh nghiệp trong nước, nơi mà toàn bộ vốn điều lệ thuộc sở hữu của các tổ chức, cá nhân Việt Nam. Việc xác định chính xác tư cách pháp lý này có ý nghĩa quan trọng, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động, từ thủ tục thành lập, ngành nghề kinh doanh được phép, đến các ưu đãi đầu tư có thể được hưởng. Luật Doanh nghiệp 2020 cũng có những quy định riêng về tổ chức quản lý và hoạt động của loại hình doanh nghiệp này, đảm bảo sự phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

2. Đặc điểm pháp lý cơ bản của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Đặc điểm pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được quy định chặt chẽ bởi các văn bản pháp luật chuyên ngành, tạo nên một hành lang pháp lý riêng biệt so với các doanh nghiệp trong nước. Những đặc điểm này không chỉ thể hiện ở cơ cấu vốn mà còn ở quy trình thành lập, phạm vi hoạt động và cơ chế quản lý.

• Về chủ thể thành lập: Doanh nghiệp này có thể do nhà đầu tư nước ngoài (cá nhân hoặc tổ chức) thành lập mới hoặc tham gia góp vốn, mua cổ phần vào các doanh nghiệp Việt Nam hiện hữu. Điều này tạo ra sự đa dạng trong cơ cấu sở hữu và hình thức pháp lý.
• Về thủ tục thành lập: Quy trình thành lập thường phức tạp hơn so với doanh nghiệp trong nước. Nhà đầu tư nước ngoài phải trải qua quy trình xin chấp thuận chủ trương đầu tư (nếu thuộc diện điều chỉnh) và sau đó là thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Các thủ tục này được quy định chi tiết tại Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
• Về ngành nghề kinh doanh: Không phải mọi ngành nghề đều được phép đầu tư. Nhà đầu tư nước ngoài chỉ được phép kinh doanh trong các ngành nghề mà Việt Nam cam kết mở cửa thị trường theo các điều ước quốc tế, trừ các ngành nghề bị cấm hoặc hạn chế tiếp cận thị trường. Danh mục này được quy định cụ thể tại Phụ lục của Luật Đầu tư 2025.
• Về hình thức đầu tư: Nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn nhiều hình thức đầu tư khác nhau như thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn nước ngoài, góp vốn, mua cổ phần, mua lại phần vốn góp của doanh nghiệp trong nước, hoặc đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC (hợp đồng hợp tác kinh doanh).

3. Quy trình, thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Việc thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đòi hỏi phải tuân thủ một quy trình pháp lý chặt chẽ, bao gồm nhiều bước khác nhau. Quy trình này được quy định bởi Luật Đầu tư 2025 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Dưới đây là các bước cơ bản mà nhà đầu tư cần thực hiện:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và xin chấp thuận chủ trương đầu tư (nếu có)

Nhà đầu tư cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm: văn bản đề nghị thực hiện dự án đầu tư, tài liệu về tư cách pháp lý của nhà đầu tư, đề xuất dự án đầu tư, giải trình về năng lực tài chính và các tài liệu liên quan khác.

Đối với các dự án thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư (ví dụ như dự án trong các ngành nghề đặc biệt hoặc có quy mô lớn), hồ sơ sẽ được trình lên Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét. Thời gian xử lý có thể kéo dài từ 25 đến 45 ngày làm việc tùy thuộc vào thẩm quyền quyết định.

Bước 2: Thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Sau khi dự án được chấp thuận chủ trương (nếu có), nhà đầu tư nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tại Sở Tài chính nơi dự án được triển khai.

Hồ sơ bao gồm văn bản đề nghị thực hiện dự án, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (nếu có), tài liệu về năng lực tài chính và các tài liệu khác theo quy định. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư sẽ xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho nhà đầu tư.

Bước 3: Đăng ký thành lập doanh nghiệp

Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư tiến hành thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020. Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bao gồm: giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp, điều lệ công ty, danh sách thành viên/cổ đông, bản sao giấy tờ pháp lý của cá nhân/tổ chức và các giấy tờ khác.

Hồ sơ được nộp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, doanh nghiệp sẽ nhận được Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu hồ sơ hợp lệ.

Bước 4: Các thủ tục sau khi thành lập

Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục bổ sung như: khắc dấu và công bố mẫu dấu, đăng ký tài khoản ngân hàng, kê khai và nộp thuế ban đầu, đăng ký lao động và đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động, và thực hiện các thủ tục khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

4. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sau khi được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam sẽ có đầy đủ các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Các quyền và nghĩa vụ này được quy định thống nhất trong Luật Đầu tư 2025 và Luật Doanh nghiệp 2020, đảm bảo sự bình đẳng tương đối giữa các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

• Quyền của doanh nghiệp: Doanh nghiệp có quyền tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong phạm vi ngành nghề đã đăng ký. Doanh nghiệp được quyền tiếp cận và sử dụng các nguồn lực như đất đai, tín dụng, lao động theo quy định. Doanh nghiệp được hưởng các ưu đãi đầu tư (nếu có) như ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, tiền thuê đất… Doanh nghiệp có quyền chuyển vốn, tài sản ra nước ngoài sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước Việt Nam. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có quyền khiếu nại, tố cáo khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.
• Nghĩa vụ của doanh nghiệp: Doanh nghiệp có nghĩa vụ tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật Việt Nam về đầu tư, doanh nghiệp, thuế, kế toán, lao động, bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định. Doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp đầy đủ các loại thuế, phí, lệ phí theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động, bao gồm việc ký kết hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.

5. Câu hỏi thường gặp

Nhà đầu tư nước ngoài có được sở hữu 100% vốn điều lệ của doanh nghiệp tại Việt Nam không?

Có, trong hầu hết các ngành nghề, nhà đầu tư nước ngoài được phép sở hữu 100% vốn điều lệ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với một số ngành nghề thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có thể bị giới hạn ở một mức nhất định (ví dụ như 49%, 51%…).

Thời gian tối đa để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là bao lâu?

Theo quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP, thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tối đa là 15 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan đăng ký đầu tư nhận được hồ sơ hợp lệ.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có được hưởng ưu đãi đầu tư như doanh nghiệp trong nước không?

Có, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được hưởng các ưu đãi đầu tư tương tự như doanh nghiệp trong nước nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của Luật Đầu tư 2025.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của nền kinh tế Việt Nam, mang lại nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý quý báu. Việc nắm vững các quy định pháp luật về loại hình doanh nghiệp này là chìa khóa để hoạt động đầu tư diễn ra thuận lợi và hiệu quả. Nếu bạn đang có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn hoặc cần hỗ trợ pháp lý về thủ tục thành lập và vận hành, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và đồng hành.