Doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu không? Chi tiết

Doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu là vấn đề pháp lý quan trọng mà nhiều tổ chức, nhà đầu tư quan tâm khi tìm hiểu về cơ chế huy động vốn và tái cơ cấu khu vực kinh tế nhà nước. Việc xác định rõ quyền năng này không chỉ giúp doanh nghiệp định hướng chiến lược tài chính mà còn đảm bảo tuân thủ đúng các quy định hiện hành. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan, cùng Công ty Luật ACC làm rõ những điều kiện và thủ tục cụ thể.

1. Doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu không? Chi tiết

Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu hay không phụ thuộc vào loại hình pháp lý cụ thể của từng doanh nghiệp. Cụ thể, Luật Doanh nghiệp 2020 phân loại doanh nghiệp nhà nước thành hai nhóm chính: công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên) và công ty cổ phần. Trong đó, chỉ có công ty cổ phần mới có tư cách pháp lý để phát hành cổ phiếu huy động vốn, trong khi các công ty TNHH không có quyền này do bản chất vốn góp không được chia thành cổ phần.

Đối với công ty cổ phần là doanh nghiệp nhà nước, việc phát hành cổ phiếu được thực hiện theo các quy định tại Điều 114 và Điều 115 của Luật Doanh nghiệp 2020. Theo đó, công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phần để huy động vốn thông qua các hình thức như chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu, chào bán cổ phần ra công chúng hoặc phát hành riêng lẻ. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp nhà nước, quyền này còn bị ràng buộc bởi các quy định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đặc biệt là các quy định về tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước sau khi phát hành.

Một điểm quan trọng cần lưu ý là doanh nghiệp nhà nước dưới hình thức công ty TNHH một thành viên (100% vốn nhà nước) hoặc công ty TNHH hai thành viên trở lên (có vốn nhà nước) không được phát hành cổ phiếu. Thay vào đó, các doanh nghiệp này có thể huy động vốn thông qua các hình thức khác như vay vốn, tăng vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước hoặc chuyển đổi thành công ty cổ phần thông qua quá trình cổ phần hóa.

2. Điều kiện để doanh nghiệp nhà nước phát hành cổ phiếu

Doanh nghiệp nhà nước muốn phát hành cổ phiếu trước hết phải hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần. Theo Điều 111 Luật Doanh nghiệp 2020, công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phần các loại để huy động vốn.

Việc phát hành cổ phiếu phải tuân thủ Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trường hợp chào bán cổ phiếu ra công chúng, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về tài chính, hoạt động kinh doanh, công bố thông tin và các điều kiện khác theo pháp luật chứng khoán.

Đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước, việc phát hành còn phải bảo đảm thẩm quyền quyết định và các yêu cầu về quản lý phần vốn nhà nước theo quy định pháp luật. Vì vậy, không nên dẫn Điều 115 Luật Doanh nghiệp 2020 làm căn cứ cho điều kiện phát hành cổ phiếu hoặc tỷ lệ biểu quyết 65%.

3. Các hình thức phát hành cổ phiếu của doanh nghiệp nhà nước

Đối với doanh nghiệp nhà nước hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, việc phát hành cổ phiếu được thực hiện theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Chứng khoán. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, công ty cổ phần có thể chào bán cổ phần theo các hình thức chủ yếu như chào bán cho cổ đông hiện hữu, chào bán riêng lẻ và chào bán ra công chúng.

• Thứ nhất, chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu là việc công ty phát hành thêm cổ phần và dành quyền mua trước cho các cổ đông theo tỷ lệ sở hữu. Hình thức này có thể giúp cổ đông nhà nước duy trì tỷ lệ sở hữu nếu thực hiện quyền mua.
• Thứ hai, chào bán cổ phần ra công chúng là việc chào bán rộng rãi cho các nhà đầu tư theo quy định của pháp luật chứng khoán. Trường hợp doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa và kết hợp chào bán cổ phiếu ra công chúng thì phải tuân thủ quy định về cổ phần hóa và pháp luật chứng khoán.
• Thứ ba, chào bán cổ phần riêng lẻ là hình thức chào bán cho các nhà đầu tư thuộc đối tượng được pháp luật cho phép, với điều kiện và trình tự riêng. Đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước, việc chào bán còn phải bảo đảm các quy định về quản lý phần vốn nhà nước.

Ngoài các hình thức trên, cổ phiếu còn có thể được phát hành trong một số trường hợp chuyển đổi chứng khoán theo quy định của pháp luật. Vì vậy, doanh nghiệp cần căn cứ vào mục đích huy động vốn, loại hình doanh nghiệp và quy định của pháp luật chứng khoán để lựa chọn hình thức phù hợp.

4. Thủ tục phát hành cổ phiếu của doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu và quy trình thực hiện được quy định khá chi tiết tại Luật Doanh nghiệp 2020. Thủ tục phát hành cổ phiếu của doanh nghiệp nhà nước thường trải qua các bước cơ bản sau đây, mỗi bước đều có những yêu cầu pháp lý cụ thể mà doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và xin ý kiến cơ quan đại diện chủ sở hữu

Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu cần thiết cho việc phát hành cổ phiếu, bao gồm phương án phát hành, báo cáo tài chính được kiểm toán, và các tài liệu liên quan khác. Đối với doanh nghiệp nhà nước, trước tiên phải xin ý kiến chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước. Hồ sơ xin ý kiến bao gồm tờ trình về phương án phát hành, giải trình về mục đích sử dụng vốn, và đánh giá tác động đến tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước. Cơ quan đại diện chủ sở hữu sẽ xem xét và có văn bản chấp thuận hoặc từ chối trong thời hạn theo quy định.

Bước 2: Họp Đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phát hành

Sau khi có sự chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu, doanh nghiệp tiến hành triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông để thông qua phương án phát hành cổ phiếu. Theo quy định tại Điều 115 của Luật Doanh nghiệp 2020, quyết định chào bán cổ phần phải được thông qua tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông với tỷ lệ tối thiểu 65% tổng số phiếu biểu quyết của tất cả cổ đông dự họp. Nội dung phương án phát hành bao gồm loại cổ phần, số lượng cổ phần dự kiến phát hành, giá chào bán, thời gian thực hiện và các điều kiện liên quan khác.

Bước 3: Thực hiện đăng ký và công bố thông tin phát hành

Sau khi phương án phát hành được Đại hội đồng cổ đông thông qua, doanh nghiệp tiến hành các thủ tục đăng ký phát hành theo quy định. Đối với việc chào bán cổ phần ra công chúng, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký chào bán lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước theo quy định của pháp luật về chứng khoán. Đối với việc chào bán riêng lẻ, doanh nghiệp phải thực hiện các thủ tục công bố thông tin theo quy định tại Điều 115 của Luật Doanh nghiệp 2020, bao gồm việc thông báo cho cổ đông về quyền mua cổ phần mới và các điều kiện liên quan.

Bước 4: Tổ chức bán cổ phiếu và hoàn tất các thủ tục pháp lý

Doanh nghiệp tiến hành tổ chức bán cổ phiếu theo phương án đã được phê duyệt, bao gồm việc nhận đăng ký mua, thu tiền và phát hành cổ phiếu cho người mua. Sau khi hoàn tất việc bán cổ phiếu, doanh nghiệp phải thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan như đăng ký thay đổi vốn điều lệ với cơ quan đăng ký kinh doanh, cập nhật danh sách cổ đông và thực hiện các nghĩa vụ thuế theo quy định. Việc hoàn tất các thủ tục này phải được thực hiện trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày kết thúc đợt phát hành theo quy định tại Điều 115 của Luật Doanh nghiệp 2020.

5. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhà nước là công ty TNHH có được phát hành cổ phiếu không?

Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, công ty TNHH (bao gồm cả công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên) không có quyền phát hành cổ phiếu. Bản chất pháp lý của công ty TNHH là vốn góp không được chia thành cổ phần, do đó không thể phát hành cổ phiếu để huy động vốn.

Doanh nghiệp nhà nước phát hành cổ phiếu có cần xin phép cơ quan nhà nước không?

Có, doanh nghiệp nhà nước khi phát hành cổ phiếu phải xin ý kiến chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước trước khi trình Đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phát hành. Ngoài ra, nếu phát hành cổ phiếu ra công chúng, doanh nghiệp còn phải đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước theo quy định của pháp luật về chứng khoán.

Sau khi phát hành cổ phiếu, tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước có bị thay đổi không?

Tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước có thể bị thay đổi sau khi phát hành cổ phiếu, tùy thuộc vào việc cổ đông nhà nước có tham gia mua cổ phần mới hay không. Nếu cổ đông nhà nước không tham gia mua cổ phần mới, tỷ lệ sở hữu sẽ bị giảm xuống.

Doanh nghiệp nhà nước có được phát hành cổ phiếu hay không phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp và các điều kiện pháp lý cụ thể. Chỉ có công ty cổ phần là doanh nghiệp nhà nước mới có quyền phát hành cổ phiếu, và việc phát hành phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 cùng các văn bản pháp luật liên quan. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về quy trình phát hành cổ phiếu hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.