Tôi viết bài này xin được trình bày sự việc như sau: Năm 2018 tôi có cho một đối tượng gần nhà vay tiền. Vì đối tượng đó có gia thế khá là hoành tráng, gia đình có điều kiện nên tôi cho đối tượng đó vay nhiều lần với tổng số tiền lên đến 2,3 tỷ đồng. Đến hẹn thanh toán công nợ thì đối tượng trốn tránh nghĩa vụ trả nợ và có dấu hiệu bỏ trốn khi không chịu gặp tôi và tắt máy, khiến tôi không thể liên lạc được. Tôi nhiều lần tìm đến nhà nhưng không gặp được đối tượng đó, người nhà đối tượng đó bảo không biết và không quan tâm đến việc giữa tôi và nó. Đỉnh điểm là sau khi tôi nhiều lần tìm đến nhà đòi nợ thì đối tượng nhắn tin chửi bới thách thức tôi. Vì nhất thời nóng giận, vì thiếu hiểu biết pháp luật, vì bốc đồng, vì nhiều lý do khác nhau nên tôi đã liên hệ với một số anh em xã hội để được giúp đỡ. Ngày 26/11/2018 tôi đi cùng một số người tiếp tục đến nhà đối tượng để đòi nợ, tại đây tôi và những người đi cùng ngồi ở nhà con nợ nhờ người nhà báo con nợ về. Nhưng người nhà con nợ không hợp tác, vậy nên một số người đi cùng đã xui tôi mua một số thứ bao gồm vòng hoa, loa kéo, băng rôn, tờ rơi… Mục đích để gây áp lực nhằm đòi nợ. Kết quả vẫn không giải quyết được vấn đề gì, cuối ngày tôi về và có đưa cho anh em đi cùng tiền để gọi là cảm ơn đã giúp đỡ. Sáng hôm sau (27/11/2018) mẹ của đối tượng có gọi tôi đến để nói chuyện, và tôi đồng ý đến một mình. Tại đây mẹ đối tượng đặt vấn đề là sẽ trả nợ thay cho nó và yêu cầu tôi ngừng các việc đã làm hôm trước, tôi đồng ý. Mẹ đối tượng có nói sẽ thanh toán số tiền đối tượng đang nợ cho tôi trong 6 tháng tới, và đưa cho tôi một bọc tiền bảo tôi cầm trước. Tôi không biết trong đó có bao nhiêu vì tôi còn chưa chạm tới. Ngay lúc đó công an ở ngoài ập vào bắt tôi, thu giữ số tiền đó làm vật chứng, đưa tôi đi lấy lời khai và tiến hành bắt thêm những người hôm trước đi cùng tôi. Tôi bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang còn những người khác là bị bắt trong trường hợp khẩn cấp. Tôi bị khởi tố và truy tố về tội cưỡng đoạt tài sản theo khoản 4 điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017. Tòa thành phố xử 13 năm, kháng cáo lên tòa cấp cao tôi được giảm xuống còn 10 năm. Tôi được đặc xá hôm 01/05 theo Quyết định của Chủ tịch nước nhân dịp 50 năm giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. 6 năm rưỡi trong tù, bố tôi mất khi đang lo án cho tôi, vợ tôi bỏ tôi, con cái nheo nhóc. Tài sản có gì thì dùng để chạy chọt hết. Giờ tôi tay trắng lại treo biển là thằng tù chẳng biết làm thế nào để qua cơn bĩ cực bây giờ. Giấy tờ liên quan đến việc đối tượng nợ tiền tôi vẫn đang giữ, bản án sơ thẩm và phúc thẩm cũng có nội dung khẳng định đối tượng nợ tôi 2,3 tỷ đồng và không có căn cứ để kết luận là tôi cho vay lãi nặng. Vậy giờ tôi có nên tiến hành đòi lại số tiền đó không? Và việc đòi nợ có khả thi không? Rất mong nhận được sự tư vấn giúp đỡ của mọi người.

# Đòi nợ 2,3 tỷ, bị tù cưỡng đoạt tài sản, giờ đòi lại được không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Điều kiện pháp lý để đòi lại khoản nợ

Việc đòi lại khoản tiền 2,3 tỷ đồng sau khi bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cưỡng đoạt tài sản (theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017) phụ thuộc vào tính hợp pháp của khoản nợ gốc.

Nếu khoản nợ phát sinh từ giao dịch dân sự hợp pháp (như hợp đồng vay nợ theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015), thì bên đòi nợ vẫn có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ, miễn là không lặp lại hành vi vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, nếu khoản tiền đã trả trước đó bị tòa án hình sự xác định là kết quả của hành vi cưỡng đoạt, thì giao dịch đó có thể bị vô hiệu theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015 (giao dịch vi phạm điều cấm của luật, luân lý xã hội).

Trong trường hợp này, bên đòi nợ chỉ có thể yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nợ gốc nếu chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, không liên quan đến hành vi phạm tội. Thời hiệu yêu cầu thi hành nghĩa vụ dân sự là 3 năm kể từ ngày đến hạn thanh toán (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015), trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Quy trình khởi kiện đòi nợ dân sự

Để đòi lại khoản nợ một cách hợp pháp, cần thực hiện thủ tục khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định tại Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Quy trình được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn khởi kiện

Bên đòi nợ soạn thảo đơn khởi kiện yêu cầu thực hiện nghĩa vụ dân sự, nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc nơi thực hiện giao dịch. Đơn phải nêu rõ cơ sở pháp lý (hợp đồng vay nợ theo Bộ luật Dân sự 2015) và chứng cứ chứng minh khoản nợ gốc hợp pháp, loại trừ phần liên quan đến hành vi cưỡng đoạt. Thời hạn nộp đơn phải trong thời hiệu khởi kiện để tránh bị bác. Tòa án sẽ xem xét thụ lý trong vòng 5 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ.

Bước 2: Thụ lý và hòa giải

Sau khi thụ lý, Tòa án tổ chức hòa giải giữa các bên theo Điều 206 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Nếu hòa giải thành công, lập biên bản và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ (trả nợ 2,3 tỷ đồng cộng lãi nếu có). Nếu thất bại, Tòa án mở phiên xét xử sơ thẩm trong vòng 4 tháng kể từ ngày thụ lý. Trong quá trình này, bên khởi kiện cần cung cấp thêm chứng cứ nếu Tòa án yêu cầu, đặc biệt là phân biệt rõ khoản nợ hợp pháp với phần tài sản bị cưỡng đoạt đã được xử lý trong vụ án hình sự.

Bước 3: Xét xử và thi hành án

Tòa án sơ thẩm sẽ tuyên án dựa trên chứng cứ, có thể buộc bị đơn trả nợ gốc và lãi (lãi suất theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, không quá 20%/năm). Nếu kháng cáo, xét xử phúc thẩm trong 2 tháng. Bản án có hiệu lực pháp luật sẽ được chuyển cho cơ quan thi hành án dân sự để cưỡng chế thực hiện nếu bị đơn không tự nguyện, bao gồm kê biên tài sản. Toàn bộ quy trình có thể mất từ 6-12 tháng, tùy độ phức tạp.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để hỗ trợ quy trình, cần chuẩn bị các tài liệu sau:

• Đơn khởi kiện (theo mẫu của Tòa án).
• Hợp đồng vay nợ hoặc giấy tờ chứng minh khoản nợ gốc (hóa đơn, biên nhận chuyển tiền).
• Bản án hình sự đã có hiệu lực về tội cưỡng đoạt tài sản để chứng minh phần vô hiệu.
• Chứng cứ chứng minh thời hiệu khởi kiện chưa hết (lịch sử giao dịch).
• Giấy tờ cá nhân của bên khởi kiện và bị đơn (CMND/CCCD, hộ khẩu).
• Các chứng cứ khác như biên bản hòa giải thất bại nếu có.

Việc tuân thủ quy trình pháp lý giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh tái phạm và giảm rủi ro tranh chấp kéo dài. Đồng thời, đảm bảo giao dịch dân sự được thực hiện minh bạch, góp phần duy trì trật tự xã hội. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.