Em chào các anh chị luật sư, các anh chị tham mưu giúp em: Gia đình nhà chồng em được xã giao cho bảo vệ và trông nom đồi thông từ năm 1989; đến năm 2023 thì xã lập lại danh sách cho những người bảo vệ và trông nom đồi thông và chia các khoản tiền khai thác nhựa thông cho các hộ trông mới, danh sách lại không có gia đình nhà chồng em. Thấy bất công, gia đình chồng em làm đơn lên xã đề nghị giải quyết quyền lợi. Nhưng hai năm nay, chính quyền địa phương vẫn cố tình làm ngơ. Quá bức xúc, gia đình em vẫn tiếp tục làm đơn thì xã có mời lên làm việc. Họ bảo để họ thương lượng với hộ mới xem sẽ chia cho gia đình chồng em một nửa diện tích đồi thông để tiếp tục trông nom, nhưng gia đình chồng em không nhất trí vì: hơn 30 năm trông nom và bảo vệ đồi thông từ lúc cây thông còn bé, giờ cây thông cho khai thác nhựa hàng năm thì xã lại giao cho hộ khác, nhìn ở đây là thấy sự bất công; mấy chục năm bảo vệ và trông nom đồi không nhận được bất kỳ khoản trợ cấp nào từ địa phương, giờ cây thông cho khai thác nhựa hàng năm thì các bộ xã đưa người nhà vào để thay thế và nhận các khoản tiền mà đáng ra gia đình chồng em được hưởng. Em nhờ các anh chị cho em ý kiến, sự việc này gia đình em nên làm gì tiếp theo? Đơn từ nên gửi đến cơ quan nào để đòi quyền lợi của mình? Rất mong nhận được sự tham mưu từ các anh chị, kể cả mất phí mà đòi lại được quyền lợi, gia đình em cũng nhất trí.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quyền lợi trông nom đồi thông

Quyền trông nom đồi thông thường được hiểu là quyền quản lý, bảo vệ và khai thác lâm sản trên diện tích đất lâm nghiệp được giao hoặc cho thuê theo quy định pháp luật. Theo Điều 16 và Điều 73 Luật Lâm nghiệp 2017, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao rừng có quyền quản lý, bảo vệ và hưởng lợi từ rừng theo quy định pháp luật.

Nếu đồi thông bị xã giao cho hộ khác mà không có cơ sở pháp lý, bạn có thể đòi quyền lợi dựa trên bằng chứng chứng minh quyền sử dụng đất hoặc hợp đồng trông nom trước đó, nhằm khôi phục quyền lợi bị xâm phạm. Việc yêu cầu bồi thường thiệt hại được thực hiện theo Điều 584 và Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015.

Cơ sở pháp lý để đòi quyền lợi

Theo Điều 59 Luật Đất đai 2013, UBND cấp huyện mới có thẩm quyền giao đất cho hộ gia đình, cá nhân; UBND cấp xã không có thẩm quyền giao đất lâm nghiệp. Nếu xã giao đất cho hộ khác mà không thông báo hoặc không có quyết định hành chính hợp pháp, hành vi này có thể bị coi là vi phạm thủ tục hành chính, dẫn đến tranh chấp quyền sử dụng đất.

Bạn cần chứng minh quyền trông nom qua giấy tờ như quyết định giao đất cũ, biên bản bàn giao rừng hoặc hóa đơn chi phí bảo vệ rừng. Trường hợp xã lạm quyền, có thể khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011 (Điều 7) để yêu cầu hủy quyết định giao đất sai trái và bồi thường thiệt hại (nếu có, mức bồi thường tính theo giá thị trường lâm sản tại thời điểm, theo Nghị định 01/2017/NĐ-CP).

Quy trình khiếu nại và đòi quyền lợi

Việc đòi quyền lợi cần thực hiện theo trình bày khiếu nại hành chính trước, sau đó có thể khởi kiện nếu không được giải quyết. Quy trình được hướng dẫn theo các bước sau:

Bước 1: Thu thập chứng cứ và khiếu nại ban đầu

Thu thập đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền trông nom như quyết định giao đất, biên bản kiểm kê rừng hoặc chứng từ chi phí bảo vệ. Nộp đơn khiếu nại trực tiếp đến UBND xã nơi đồi thông tọa lạc, nêu rõ nội dung tranh chấp và yêu cầu hủy quyết định giao đất cho hộ khác. Thời hạn khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày biết quyết định (Luật Khiếu nại 2011, Điều 9). UBND xã phải trả lời bằng văn bản trong 30 ngày, nếu không đồng ý thì chuyển khiếu nại lên cấp huyện.

Bước 2: Khiếu nại cấp cao hơn nếu cần

Nếu UBND xã không giải quyết hoặc từ chối, nộp đơn khiếu nại lần hai đến UBND huyện trong 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định cấp xã. Cung cấp thêm chứng cứ bổ sung như ảnh chụp hiện trạng đồi thông hoặc lời khai nhân chứng. UBND huyện sẽ tổ chức hòa giải hoặc kiểm tra thực địa, thời hạn giải quyết là 45 ngày (Luật Khiếu nại 2011, Điều 28). Nếu hòa giải thành công, hai bên ký biên bản khôi phục quyền trông nom cho bạn.

Bước 3: Khởi kiện ra tòa án nếu khiếu nại thất bại

Trường hợp khiếu nại không được giải quyết thỏa đáng, người dân có quyền khởi kiện vụ án hành chính theo Luật Tố tụng hành chính 2015 để yêu cầu hủy quyết định giao đất trái pháp luật. Nộp đơn kiện kèm hồ sơ chứng cứ, yêu cầu tòa án tuyên bố quyết định giao đất của xã là vô hiệu và bồi thường thiệt hại (nếu chứng minh được mất mát kinh tế từ đồi thông).

Phí tạm ứng án phí khoảng 200.000 đồng đến 500.000 đồng tùy giá trị tranh chấp (Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14). Thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại hoặc kể từ ngày hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại không được giải quyết.

• Hồ sơ khiếu nại/khởi kiện bao gồm:
• Đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện (theo mẫu).
• Bản sao giấy tờ chứng minh quyền trông nom (quyết định giao đất, hợp đồng).
• Chứng cứ về quyết định giao đất cho hộ khác (bản sao nếu có).
• Giấy tờ cá nhân (CMND/CCCD, sổ hộ khẩu).
• Chứng từ thiệt hại (hóa đơn, báo giá lâm sản nếu áp dụng).

Tuân thủ quy trình trên giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh tranh chấp kéo dài và giảm thiểu rủi ro mất đất lâm nghiệp. Việc khiếu nại kịp thời còn góp phần đảm bảo tính minh bạch trong quản lý đất đai địa phương. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.