Đơn vị trực thuộc là gì?

Đơn vị trực thuộc là khái niệm quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động mà không cần thành lập pháp nhân riêng biệt. Hiểu rõ định nghĩa và quy định liên quan hỗ trợ tổ chức quản lý hiệu quả các bộ phận phụ thuộc. Việc nắm bắt thông tin này còn góp phần tuân thủ pháp luật hiện hành. Cùng Công ty Luật ACC khám phá chi tiết vấn đề này.

1. Đơn vị trực thuộc là gì?

Đơn vị trực thuộc là bộ phận phụ thuộc của doanh nghiệp, được thành lập để thực hiện một phần chức năng kinh doanh hoặc hoạt động hỗ trợ tại địa điểm khác với trụ sở chính.

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, đơn vị trực thuộc không có tư cách pháp nhân độc lập và mọi hoạt động đều chịu sự quản lý trực tiếp từ doanh nghiệp mẹ. Khái niệm này cũng được làm rõ thêm trong Luật Đầu tư 2025 (Luật số 143/2025/QH15) khi quy định về việc mở rộng dự án đầu tư thông qua các đơn vị phụ thuộc. Mô hình này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và linh hoạt trong vận hành mà vẫn duy trì khả năng kiểm soát toàn diện.

2. Đặc điểm pháp lý của đơn vị trực thuộc

Đơn vị trực thuộc mang tính chất phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp thành lập và không được tự mình ký kết hợp đồng hay thực hiện giao dịch độc lập ngoài phạm vi được ủy quyền.

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, việc đăng ký hoạt động của đơn vị trực thuộc phải gắn liền với mã số doanh nghiệp của công ty mẹ. Đặc điểm này khác biệt so với công ty con vì đơn vị trực thuộc không có vốn riêng và không chịu trách nhiệm pháp lý độc lập. Ngoài ra, Thông tư 68/2025/TT-BTC yêu cầu đơn vị trực thuộc phải thực hiện chế độ kế toán và báo cáo tài chính hợp nhất vào doanh nghiệp chính, đảm bảo sự thống nhất trong quản trị và nghĩa vụ thuế.

3. Quy trình thành lập đơn vị trực thuộc theo quy định pháp luật

Doanh nghiệp cần thực hiện theo các bước cụ thể để đảm bảo hợp pháp khi thành lập đơn vị trực thuộc.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Doanh nghiệp soạn thảo thông báo thành lập đơn vị trực thuộc theo mẫu quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, kèm theo quyết định của hội đồng quản trị hoặc chủ sở hữu.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh

Hồ sơ được gửi qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp hoặc trực tiếp tại Phòng Đăng ký kinh doanh nơi đặt đơn vị trực thuộc.

Bước 3: Nhận kết quả và thực hiện nghĩa vụ sau thành lập

Sau khi được cấp giấy xác nhận, doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký thuế theo hướng dẫn của Thông tư 68/2025/TT-BTC và báo cáo theo Luật Đầu tư 2025.

Bước 4: Hoàn thiện thủ tục nội bộ

Doanh nghiệp cập nhật điều lệ và phân công quản lý để đơn vị trực thuộc hoạt động hiệu quả.

4. Lợi ích khi thành lập đơn vị trực thuộc

Việc thành lập đơn vị trực thuộc giúp tiết kiệm chi phí so với việc mở công ty mới và cho phép doanh nghiệp tiếp cận thị trường địa phương nhanh chóng.

Theo Luật Đầu tư 2025 (Luật số 143/2025/QH15), đơn vị trực thuộc hỗ trợ triển khai dự án đầu tư mà không yêu cầu thủ tục thành lập pháp nhân riêng biệt. Doanh nghiệp có thể kiểm soát rủi ro tốt hơn vì trách nhiệm pháp lý thuộc về công ty mẹ theo Luật Doanh nghiệp 2020. Đồng thời, Nghị định 168/2025/NĐ-CP cũng tạo điều kiện đơn giản hóa thủ tục, giúp đơn vị trực thuộc hoạt động linh hoạt hơn trong thực tiễn.

5. Câu hỏi thường gặp

Đơn vị trực thuộc có được ký hợp đồng độc lập không?

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, đơn vị trực thuộc chỉ được ký hợp đồng trong phạm vi ủy quyền của doanh nghiệp mẹ. Mọi giao dịch ngoài phạm vi này đều không có hiệu lực pháp lý và phải do công ty chính thực hiện.

Đơn vị trực thuộc có phải nộp thuế riêng không?

Thông tư 68/2025/TT-BTC quy định đơn vị trực thuộc thực hiện kê khai thuế tại địa phương nơi hoạt động nhưng báo cáo tài chính hợp nhất về doanh nghiệp mẹ, không có nghĩa vụ nộp thuế độc lập.

Có thể chuyển đổi đơn vị trực thuộc thành chi nhánh không?

Doanh nghiệp có thể thực hiện chuyển đổi theo quy trình tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP và Luật Đầu tư 2025, với điều kiện đáp ứng đầy đủ điều kiện về vốn và hoạt động.

Đơn vị trực thuộc là mô hình phù hợp giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh nhưng vẫn đảm bảo sự quản lý và kiểm soát thống nhất. Việc thành lập và vận hành đúng quy định pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và tạo thuận lợi trong quá trình hoạt động. Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục nhanh chóng, liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay.